Przypisy

mienić się (starop.) — zmieniać się. [przypis edytorski]

mienić (starop.) — odmieniać, zmieniać. [przypis edytorski]

mienić (starop.) — zmieniać, odmieniać. [przypis edytorski]

mierzch (starop.) — zmierzch. [przypis edytorski]

miesiąc (starop.) — księżyc. [przypis edytorski]

miesięczny (starop.) — księżycowy. [przypis edytorski]

mieszać się (starop.) — tu: wahać się. [przypis edytorski]

mieszanina (starop.) — zamieszanie. [przypis edytorski]

mieszek (starop.) — woreczek na pieniądze, sakiewka. [przypis edytorski]

mieszkać (starop.) — tu: zwlekać. [przypis edytorski]

mieszkać (starop.) — zwlekać, opóźniać się. [przypis edytorski]

mieszkać (starop.) — zwlekać. [przypis edytorski]

mieszkanie (starop.) — tu: zwłoka, opóźnienie. [przypis edytorski]

mieszkanie (starop.) — zwlekanie; zwłoka. [przypis edytorski]

mię (starop.) — dziś popr.: mnie. [przypis edytorski]

miłość (starop.) — łaska. [przypis edytorski]

mimo (starop.) — obok. [przypis edytorski]

minucjarz (starop.) — układający kalendarze, tj. minucje; astronom, astrolog. [przypis edytorski]

miotać się w co (starop.) — rzucać się w co; 3. os. lp: miece: miota, rzuca, ciska. [przypis edytorski]

miotać (starop.) — rzucać. [przypis edytorski]

mirziączka a. mierziączka (starop.) — obrzydzenie, wstręt, ohyda. [przypis edytorski]

misterstwo (starop.) — mistrzostwo; rzemiosło. [przypis edytorski]

mistrzostwać nic nie pomogą (starop.) — konstrukcja z partykułą wzmacniającą ci, skróconą do -ć. [przypis edytorski]

młóto (starop.) — słód (tj. skiełkowane i wysuszone ziarna zbóż służące jako jeden z surowców w piekarnictwie, do produkcji piwa itp.). [przypis edytorski]

mniejszy (starop.) — dziś M.lm: mniejsi, pomniejsi. [przypis edytorski]

mniemać (starop.) — sądzić, uważać. [przypis edytorski]

mocnić (starop.) — wzmacniać; tu 3.os.lm, mocnili: umacniali (przekopy i wieże). [przypis edytorski]

moglić się (starop.) — tu: modlić się. [przypis edytorski]

mogł li bych się skryć (starop.) — konstrukcja z partykułą pytajną li; inaczej: czy mógłbym się skryć. [przypis edytorski]

moja nadzieja miła (starop.) — forma W.lp, dziś: moja nadziejo miła. [przypis edytorski]

mordarz (starop.) — morderca. [przypis edytorski]

morzuśmy zdrowia swego wierzyć śmieli (starop.) — konstrukcja z przestawną końcówką czasownika oraz szykiem przestawnym; inaczej: Morzu śmieliśmy [po]wierzyć swoje zdrowie (tj. tu: życie). [przypis edytorski]

morzyć (starop.) — uśmiercać. [przypis edytorski]

morzyć (starop.) — zabijać. [przypis edytorski]

motyliczka (starop., zdrobn.) — motylek. [przypis edytorski]

możeli (starop.) — konstrukcja z partykułą -li; znaczenie: czy może, czyż może. [przypis edytorski]

można siła (starop.) — siła, która [wiele] może. [przypis edytorski]

mój (starop.) — Piotr Kochanowski stosuje zamiennie formę z o ścieśnionym, jak tu (mój) oraz dawniejszą z nieścieśnionym: moy (moj). [przypis edytorski]

mówić o coś (starop.) — dopominać się o coś; mówiono zawżdy o to: domagano się tego zawsze. [przypis edytorski]

mścić się czego (starop.) — mścić się za co. [przypis edytorski]

mu (…) beł rad (starop.) — był mu rad; był mu przychylny. [przypis edytorski]

muchry (starop.) — frędzle. [przypis edytorski]

musiał to (…) pozwolić (starop.) — musiał na to pozwolić. [przypis edytorski]

myśli (starop.) — zamierza. [przypis edytorski]

myśli (…) szturmować (starop.) — zamierza szturmować. [przypis edytorski]

myślił (starop.) — dziś 3.os. lp cz.przesz.: myślał. [przypis edytorski]

myśliła (starop.) — dziś 3.os. lp cz.przesz. r.ż.: myślała. [przypis edytorski]

na co trwa więcej (starop.) — po co dalej [tu] trwa. [przypis edytorski]

na czas (starop.) — tymczasowo. [przypis edytorski]

na dół pośli okiem (starop.) — poszli na dół wzrokiem; spuścili wzrok; spuścili oczy. [przypis edytorski]

na dwu rycerzów, lepiey, że to dacie (starop.) — lepiej, jeśli to [zadanie] zlecicie dwóm rycerzom. [przypis edytorski]

na dziw (starop.) — tu: przedziwnie; niezwykle, bardzo. [przypis edytorski]

na jej błędy przystał (starop.) — tzn. tu: przyjął jej wiarę. [przypis edytorski]

na koło (starop.) — dziś: wkoło, naokoło. [przypis edytorski]

na koło (starop.) — naokoło, wkoło. [przypis edytorski]

na larmę (starop.) — na alarm. [przypis edytorski]

na larmę wołają (starop.) — biją na alarm. [przypis edytorski]

na lekkość (starop.) — na pohańbienie. [przypis edytorski]

na liczbie zostać (starop.) — być dłużnym. [przypis edytorski]

na mały czas (starop.) — na krótko. [przypis edytorski]

na mię wiedzą to (starop.) — o mnie wiedzą to. [przypis edytorski]

na muru ostateczne kraie (starop.) — na szczyt muru; na górną krawędź muru. [przypis edytorski]

na nię (starop.) — dziś popr.: na nią. [przypis edytorski]

na on czas (starop.) — w tym czasie; wtedy. [przypis edytorski]

na on czas (starop.) — wówczas; wtedy. [przypis edytorski]

na płacz (…) dbać (starop.) — dbać o płacz; zwracać uwagę na płacz. [przypis edytorski]

na pował (starop.) — pokotem. [przypis edytorski]

na pował (starop.) — pokotem; stosami, stertami. [przypis edytorski]

na przemiany (starop.) — dziś: na przemian. [przypis edytorski]

na przód nic nie dała (starop.) — nie dała przewagi, nie dała pierwszeństwa; wcale nie ustępowała. [przypis edytorski]

na rejistrze (starop.) — na rejestrze; w pogotowiu. [przypis edytorski]

na sparze (starop.) — na widoku; spara: szpara. [przypis edytorski]

na stronie (starop.) — na boku. [przypis edytorski]

na suszy (starop.) — tu: na brzegu. [przypis edytorski]

na swą szkodę (starop.) — na swoje ryzyko; na swój koszt. [przypis edytorski]

na swoich ręku (starop.) — forma daw. liczby podwójnej; dziś na swoich rękach. [przypis edytorski]

na swoje sprawce obrócił pożogi (starop.) — szyk przestawny; inaczej: (wiatr) sprawców pożogi obrócił na swoje; obrócił się przeciw sprawcom pożaru. [przypis edytorski]

na tak daleką wojnęśmy jechali (starop.) — konstrukcja z przestawną końcówką czasownika; inaczej: jechaliśmy na tak daleką wojnę. [przypis edytorski]

na ten czas (starop.) — natenczas; w tej chwili, w tym momencie. [przypis edytorski]

na ten czas (starop.) — w tym czasie; wtedy. [przypis edytorski]

na toż się to ma udać (starop.) — do tegoż to ma posłużyć. [przypis edytorski]

na twej wolej będzie (starop.) — na twej woli będzie (pozostaje); będzie jak wolisz. [przypis edytorski]

na uściech (starop.) — na ustach. [przypis edytorski]

na uściech (starop.) — na ustach. [przypis edytorski]

na wolej (starop.) — na wolności, na swobodzie (być). [przypis edytorski]

na wszem (starop.) — we wszystkim. [przypis edytorski]

na złe nasze godzi (starop.) — dąży do tego, aby nas spotkało coś złego. [przypis edytorski]

na złe swoje (starop.) — na swoją szkodę; na swoją niekorzyść. [przypis edytorski]

na żadnym baczeniu to u niego nie będzie (starop.) — wcale nie będzie o to dbał. [przypis edytorski]

na żal nasz (starop.) — ku naszemu żalowi, ku naszemu rozżaleniu, wywołując u nas żal. [przypis edytorski]

na żorawiu przed grodem (starop.) — na moście zwodzonym pod miastem. [przypis edytorski]

nachylony (starop.) — podupadły; nadwątlony. [przypis edytorski]

nachylony (starop.) — podupadły; tu: osłabiony. [przypis edytorski]

nachylony (starop.) — tu: podupadły; nadwątlony. [przypis edytorski]

nacz lepszego (starop.) — na coś lepszego. [przypis edytorski]

naczże (starop.) — na cóż. [przypis edytorski]

nad wolą waszą wściągać was nie mogę (starop.) — nie mogę powściągać was wbrew waszej woli. [przypis edytorski]

nad zwyczaj (starop.) — nadzwyczajnie, niezwykle; bardzo. [przypis edytorski]

nadeń (starop.) — nad niego (tj. tu: bardziej niż on). [przypis edytorski]

nadewszystkie (starop.) — dziś w formie bezosobowej: nade wszystko; bardziej niż wszyscy. [przypis edytorski]