Wolne Lektury potrzebują pomocy...


Potrzebujemy Twojej pomocy!

Na stałe wspiera nas 375 czytelników i czytelniczek.

Niestety, minimalną stabilność działania uzyskamy dopiero przy 1000 regularnych darczyńców. Dorzucisz się?

Tak, dorzucę się do Wolnych Lektur!
Tym razem nie pomogę, przechodzę prosto do biblioteki
Znajdź nas na YouTube

Audiobooki Wolnych Lektur znajdziesz na naszym kanale na YouTube.
Kliknij, by przejść do audiobooków.

x

Spis treści

    1. Chłop: 1
    2. Grzeczność: 1
    3. Przebranie: 1
    4. Rozczarowanie: 1

    Wacław PotockiPan Kurek pannę Maglownicę

    Chłop, PrzebranieSzlachcianka jedna, panny nie miawszy służebnej,
    Kmiotkę w lnianą koszulkę ubrawszy ze zgrzebnej[1],
    Bierze z sobą w gościnę, ale wprzód napomni,
    Żeby jak najprzystojniej wszytko[2], jak najskromniej
    Czyniła, co jej każą, waszmościała wszytkim,
    I odwykała wiejskim obyczajom brzydkim;
    GrzecznośćMianowicie u stołu patrzyła, jeśli ją
    Posadzą, jako panny jedzą, jako piją.
    Milczeć; spyta kto, cicho odpowiedzieć; słuchać;
    Na łyżkę całą gębą po wiejsku nie dmuchać;
    Nie rządzić, nie przestawiać, żeby nie znać na niej;
    Ręce założyć, skoro na nię[3] pojźry[4] pani;
    Pokrajawszy, na nożu w gębę kłaść z talerza.
    Uczy tańca wielbłąda i wilka pacierza.
    Siedzą panie; w niezwykłej stoi czuba[5] szacie
    Przed niemi[6], aż się hałas jakiś stał w komnacie;
    Prosi jej gospodyni, nie żałując prace[7],
    Żeby zajźrała[8], kto tam tak barzo[9] kołace.
    RozczarowanieA ta z nizkim ukłonem: «Jegomość pan Kurek
    Stłukł pannę Maglownicę, wleciawszy na murek».
    Śmiejąc się gospodyni: «Daj zdrowie Ichmościom,
    Wielcem rada w domu swym niebywałym gościom''
    (Stąd przypowieść: «Pan Kurek z panną Maglownicą»,
    Kiedy się waszmościają pachołek z woźnicą).
    A że już skończę bajkę z przypowieścią społu:
    Posadzono też czubę z inszymi do stołu.
    Był na półmisku kapłon[10] pieczony. Wziąwszy ta
    Kolano, z apetytu zębami go chwyta,
    Ciągnie garścią, jako pies przystąpiwszy nogą.
    W tym razie pojźry pani twarzą na nię srogą,
    A moja czuba ręce, jako jej kazano,
    Wskok złoży, zostawiwszy w paszczece[11] kolano.
    Wszyscy w śmiech, Pani tylko od wstydu nie zgore.
    «Nie wezmęż ja cię, drągu! w gościnę powtóre!».
    Dano kaszę na koniec[12]; jeść się jej chce srodze.
    Aż owa: «dmąć[13] haw[14], głosem zawoła, gospodze[15]!
    Będę ja też!» «Dmij, bodaj rozpukła[16], do bydła,
    Nie do ludzi, do świni, maszkaro obrzydła!
    Prawiem[17] ci się uczciła, od wideł, od gnoju,
    W panieńskim koczkodana[18], czopa[19], wożąc stroju.
    Niechaj wszytkie ziemianki[20] mną się karzą dzisia,
    Że pstre cynki[21] kondysa[22] nie przerobią w lisa!»

    Przypisy

    [1]

    zgrzebny — utkany z lnu lub konopi. [przypis edytorski]

    [2]

    wszytko (starop.) — wszystko. [przypis edytorski]

    [3]

    na nię (starop.) — dziś popr.: na nią. [przypis edytorski]

    [4]

    poźrzeć (starop.; tu forma 3 os, lp: pojźry) — spojrzeć. [przypis edytorski]

    [5]

    czuba (daw.) — dziewka, właściwie suka. [przypis redakcyjny]

    [6]

    niemi — dziś popr.: nimi. [przypis edytorski]

    [7]

    prace (starop.) — dziś popr.: pracy. [przypis redakcyjny]

    [8]

    zaźrzeć (starop.; tu forma 3 os., lp, r.ż.: zajźrała) — zajrzeć. [przypis edytorski]

    [9]

    barzo (starop.) — bardzo. [przypis edytorski]

    [10]

    kapłon (starop.) — kogut. [przypis edytorski]

    [11]

    paszczeka (starop.; tu forma Msc, lp, r.ż.: w paszczece) — szczęka. [przypis edytorski]

    [12]

    Dano kaszę na koniec — kaszą zamykano niegdyś obiad. [przypis redakcyjny]

    [13]

    dąć (daw.; tu 3 os., lm: dmąć) — dmuchać. [przypis redakcyjny]

    [14]

    haw (starop.) — tu. [przypis redakcyjny]

    [15]

    gospodza (starop.; tu W, lp, r.ż.: gospodze) — pani. [przypis redakcyjny]

    [16]

    rozpuknąć się (starop.; tu 3 os., lp, r.ż.: rozpukła) — rozpękła się. [przypis redakcyjny]

    [17]

    prawie — właśnie, dobrze. [przypis redakcyjny]

    [18]

    koczkodan — małpa, brzydka kobieta. [przypis edytorski]

    [19]

    czop (daw.) — niezdara, niedołęga. [przypis edytorski]

    [20]

    ziemianka (daw.) — szlachcianka. [przypis redakcyjny]

    [21]

    pstre cynki — plamy, cętki. [przypis redakcyjny]

    [22]

    kondys (starop.) — pies podwórkowy. [przypis redakcyjny]

    Close
    Please wait...