TPWL

Wolne Lektury potrzebują pomocy! Wesprzyj bezpłatną bibliotekę internetową i przeczytaj utwory napisane specjalnie dla Ciebie.

x

Spis treści

    1. Chłop: 1
    2. Grzeczność: 1
    3. Przebranie: 1
    4. Rozczarowanie: 1

    Wacław PotockiPan Kurek pannę Maglownicę

    1

    Chłop, PrzebranieSzlachcianka jedna, panny nie miawszy służebnej,

    Kmiotkę w lnianą koszulkę ubrawszy ze zgrzebnej[1],

    Bierze z sobą w gościnę, ale wprzód napomni,

    Żeby jak najprzystojniej wszytko[2], jak najskromniej

    5

    Czyniła, co jej każą, waszmościała wszytkim,

    I odwykała wiejskim obyczajom brzydkim;

    GrzecznośćMianowicie u stołu patrzyła, jeśli ją

    Posadzą, jako panny jedzą, jako piją.

    Milczeć; spyta kto, cicho odpowiedzieć; słuchać;

    10

    Na łyżkę całą gębą po wiejsku nie dmuchać;

    Nie rządzić, nie przestawiać, żeby nie znać na niej;

    Ręce założyć, skoro na nię[3] pojźry[4] pani;

    Pokrajawszy, na nożu w gębę kłaść z talerza.

    Uczy tańca wielbłąda i wilka pacierza.

    15

    Siedzą panie; w niezwykłej stoi czuba[5] szacie

    Przed niemi[6], aż się hałas jakiś stał w komnacie;

    Prosi jej gospodyni, nie żałując prace[7],

    Żeby zajźrała[8], kto tam tak barzo[9] kołace.

    RozczarowanieA ta z nizkim ukłonem: «Jegomość pan Kurek

    20

    Stłukł pannę Maglownicę, wleciawszy na murek».

    Śmiejąc się gospodyni: «Daj zdrowie Ichmościom,

    Wielcem rada w domu swym niebywałym gościom''

    (Stąd przypowieść: «Pan Kurek z panną Maglownicą»,

    Kiedy się waszmościają pachołek z woźnicą).

    25

    A że już skończę bajkę z przypowieścią społu:

    Posadzono też czubę z inszymi do stołu.

    Był na półmisku kapłon[10] pieczony. Wziąwszy ta

    Kolano, z apetytu zębami go chwyta,

    Ciągnie garścią, jako pies przystąpiwszy nogą.

    30

    W tym razie pojźry pani twarzą na nię srogą,

    A moja czuba ręce, jako jej kazano,

    Wskok złoży, zostawiwszy w paszczece[11] kolano.

    Wszyscy w śmiech, Pani tylko od wstydu nie zgore.

    «Nie wezmęż ja cię, drągu! w gościnę powtóre!».

    35

    Dano kaszę na koniec[12]; jeść się jej chce srodze.

    Aż owa: «dmąć[13] haw[14], głosem zawoła, gospodze[15]!

    Będę ja też!» «Dmij, bodaj rozpukła[16], do bydła,

    Nie do ludzi, do świni, maszkaro obrzydła!

    Prawiem[17] ci się uczciła, od wideł, od gnoju,

    40

    W panieńskim koczkodana[18], czopa[19], wożąc stroju.

    Niechaj wszytkie ziemianki[20] mną się karzą dzisia,

    Że pstre cynki[21] kondysa[22] nie przerobią w lisa!»

    Przypisy

    [1]

    zgrzebny — utkany z lnu lub konopi. [przypis edytorski]

    [2]

    wszytko (starop.) — wszystko. [przypis edytorski]

    [3]

    na nię (starop.) — dziś popr.: na nią. [przypis edytorski]

    [4]

    poźrzeć (starop.; tu forma 3 os, lp: pojźry) — spojrzeć. [przypis edytorski]

    [5]

    czuba (daw.) — dziewka, właściwie suka. [przypis redakcyjny]

    [6]

    niemi — dziś popr.: nimi. [przypis edytorski]

    [7]

    prace (starop.) — dziś popr.: pracy. [przypis redakcyjny]

    [8]

    zaźrzeć (starop.; tu forma 3 os., lp, r.ż.: zajźrała) — zajrzeć. [przypis edytorski]

    [9]

    barzo (starop.) — bardzo. [przypis edytorski]

    [10]

    kapłon (starop.) — kogut. [przypis edytorski]

    [11]

    paszczeka (starop.; tu forma Msc, lp, r.ż.: w paszczece) — szczęka. [przypis edytorski]

    [12]

    Dano kaszę na koniec — kaszą zamykano niegdyś obiad. [przypis redakcyjny]

    [13]

    dąć (daw.; tu 3 os., lm: dmąć) — dmuchać. [przypis redakcyjny]

    [14]

    haw (starop.) — tu. [przypis redakcyjny]

    [15]

    gospodza (starop.; tu W, lp, r.ż.: gospodze) — pani. [przypis redakcyjny]

    [16]

    rozpuknąć się (starop.; tu 3 os., lp, r.ż.: rozpukła) — rozpękła się. [przypis redakcyjny]

    [17]

    prawie — właśnie, dobrze. [przypis redakcyjny]

    [18]

    koczkodan — małpa, brzydka kobieta. [przypis edytorski]

    [19]

    czop (daw.) — niezdara, niedołęga. [przypis edytorski]

    [20]

    ziemianka (daw.) — szlachcianka. [przypis redakcyjny]

    [21]

    pstre cynki — plamy, cętki. [przypis redakcyjny]

    [22]

    kondys (starop.) — pies podwórkowy. [przypis redakcyjny]

    Close
    Please wait...