Chcemy, aby każde dziecko w Polsce miało wygodny i bezpłatny dostęp do lektur szkolnych - zróbmy to razem! Wspieraj Wolne Lektury stałą wpłatą

Dorzucam się!
Tym razem nie pomogę
Ufunduj e-książki dla dzieciaków

Lektury szkolne za darmo dla każdego dzieciaka? To możliwe dzięki wsparciu darczyńców takich jak Ty! Kliknij i dorzuć się >>>

x

5981 darmowych utworów do których masz prawo

Język

Epoka: Pozytywizm,
gatunek: Powieść

  1. Życie Anny Cosel, kochanki Augusta II Mocnego, przedstawione w formie powieści dworskiej. Zaskakująco wierna historycznym faktom powieść Józefa Ignacego Kraszewskiego.

    Pierwsza część tzw. trylogii saskiej skoncentrowana jest na osobie Anny Cosel, hrabianki ogromnej urody, która wpadła w oko Agustowi Mocnemu. Po szybkim rozwodzie zostaje nałożnicą króla i matką jego dzieci. Jej wpływowa pozycja oznacza jednak, że wiele osób widzi w niej wroga i konkurencję. W efekcie staje się ofiarą intrygantów i na ostatnie czterdzieści lat swojego życia trafia do więzienia. Kraszewski pisanie powieści poprzedził intensywnymi studiami historycznymi, a książka wypełniona jest anegdotami i opowieściami o Auguście II Mocnym.

  2. Właścicielka sławnej warszawskiej pensji, pani Latter, jest kobietą niezależną. Miała dwóch mężów, jeden z nich zmarł, drugi również uchodzi za zmarłego, choć losy jego owiane są tajemnicą. Samodzielnie wychowała dwoje dzieci i silną ręką kieruje instytucją wychowawczą dla panien. Jedną z jej pomocnic jest pracująca jako „dama klasowa” dziewiętnastoletnia Madzia Brzeska, którą cechuje dobroć serca, naiwność oraz… zdumiewająco niska samoocena. Zmagania tych bohaterek z życiem, z otaczającą rzeczywistością stanowią temat powieści Emancypantki Bolesława Prusa.

    Oprócz tych dwóch głównych postaci, przez karty powieści przewija się cały korowód kobiet rozmaicie ustosunkowujących się do nowoczesnej wówczas idei emancypacji, jednolicie natomiast cechujących się hiperemocjonalnością lub wręcz skłonnością do histerii, jak np. emancypantka w stylu brytyjskim, panna Howard. Z powieści, której akcja osadzona została w latach 70. XIX w., drukowanej w latach 90. (w odcinkach w „Kurierze Codziennym” w 1890 r., wyd. całości w 1894 r.), nie dowiemy się o tym, czym istotnie był wówczas ruch na rzecz wyzwolenia kobiet w Polsce — w tym celu lepiej sięgnąć po teksty Żmichowskiej (np. opracowane przez Boy'a listy). Dowiemy się natomiast wiele o potocznych opiniach, funkcjonowaniu plotki oraz obowiązujących obyczajach. Ukazana przez Prusa rzeczywistość społeczna, w której funkcjonowały kobiety, niezależnie od zamierzeń autora robi wstrząsające wrażenie.

    Powieść o emancypacji kobiet w sposób zadziwiający przeistoczyła się pod piórem pozytywistycznego pisarza w powieść o pieniądzach: o kredycie, kapitale, zyskach i kosztach, materialnych podstawach bytu, o ekonomii zakreślającej horyzont aspiracji.

  3. Lektura, która usatysfakcjonuje miłośników morza, amatorów historii techniki oraz wielbicieli romansów.

    Przeprawa wczesną wiosną przez Atlantyk na parowcu Great Eastern, który w 1866 roku wsławił się połączeniem liną telegrafu dwóch kontynentów, staje się okazją do ukazania pracy maszynerii statku i jego załogi, a także ludzkich namiętności i nawyków: życia małej społeczności zgromadzonej na pokładzie „pływającego miasta”.

    Na deser spacer po Nowym Yorku i wycieczka nad Niagarę — w czasach, gdy Stany Zjednoczone były młodym państwem „w budowie”.

Wybrane utwory

Louisa May Alcott

Małe kobietki

Björnstjerne Björnson

Dziewczę ze Słonecznego Wzgórza

Marsz weselny

Charles Dickens

Dawid Copperfield

Opowieść wigilijna

Fiodor Dostojewski

Wspomnienia z martwego domu

Wiktor Teofil Gomulicki

Cudna mieszczka

Wspomnienia niebieskiego mundurka

Józef Ignacy Kraszewski

Brühl

Budnik

Capreä i Roma

Chata za wsią

Chore dusze

Djabeł

Dwie królowe

Historia kołka w płocie

Historya prawdziwa o Petrku Właście palatynie, którego zwano Duninem

Hrabina Cosel

Infantka

Król chłopów

Król i Bondarywna

Kunigas

Kunigas

Litwa za Witolda

Macocha

Mayster Bartłomiey, czyli Piekarz i jego rodzina

Ostrożnie z ogniem

Pogrobek

Rzym za Nerona

Stara baśń

Strzemieńczyk

Syn Jazdona

Szpieg

Tomko Prawdzic

Waligóra

Mendele Mojcher-Sforim

Podróże Beniamina Trzeciego

Zuzanna Morawska

Na zgliszczach Zakonu

Wilcze gniazdo

Eliza Orzeszkowa

Australczyk

Bracia

Cham

Cnotliwi

Dwa bieguny

Dziurdziowie

...i pieśń niech zapłacze

Jędza

Marta

Meir Ezofowicz

Nad Niemnem

Widma

W klatce

Bolesław Prus

Anielka

Emancypantki

Faraon

Lalka

Placówka

Stanisław Przybyszewski

Synowie ziemi

Władysław Stanisław Reymont

Chłopi

Fermenty

Komediantka

Henryk Sienkiewicz

Bez dogmatu

Krzyżacy

Na marne

Ogniem i mieczem

Pan Wołodyjowski

Potop

Quo vadis

Rodzina Połanieckich

W pustyni i w puszczy

Johanna Spyri

Heidi

Robert Louis Stevenson

Doktor Jekyll i pan Hyde

Porwany za młodu

Wyspa skarbów

Mark Twain

Książę i żebrak

Przygody Tomka Sawyera

Zofia Urbanowska

Gucio zaczarowany

Księżniczka

Jules Gabriel Verne

20 000 mil podmorskiej żeglugi

Anioł kopalni węgla

Miasto pływające

Promień zielony

Przygody trzech Rosjan i trzech Anglików w południowej Afryce

Tajemnicza wyspa

W osiemdziesiąt dni dookoła świata

Motywy i tematy

A

Alkohol (80)

Ambicja (33)

Anioł (20)

Antysemityzm (14)

Arkadia (3)

Artysta (24)

Asceta (1)

B

Bezdomność (3)

Bezpieczeństwo (15)

Bieda (73)

Bijatyka (18)

Bitwa (3)

Blizna (3)

Błazen (10)

Błądzenie (8)

Błogosławieństwo (1)

Błoto (7)

Bogactwo (91)

Bogini (3)

Bohaterstwo (6)

Bóg (67)

Brat (20)

Broń (22)

Brud (4)

Bunt (35)

Buntownik (1)

Burza (29)

C

Carpe Diem (1)

Chciwość (18)

Chleb (6)

Chłop (125)

Choroba (107)

Chrystus (24)

Chrzest (10)

Ciało (61)

Ciąża (6)

Ciemność (5)

Cień (3)

Cierpienie (57)

Cisza (11)

Cmentarz (10)

Cnota (35)

Córka (33)

Cud (13)

Czarownica (16)

Czary (41)

Czas (25)

Czyn (12)

Czyściec (2)

D

Dama (24)

Dar (9)

Dekadent (1)

Deszcz (11)

Diabeł (25)

Dobro (27)

Dojrzałość (1)

Dom (69)

Dorosłość (19)

Droga (1)

Drzewo (23)

Duch (35)

Duma (39)

Dusza (40)

Dworek (5)

Dworzanin (5)

Dwór (23)

Dyscyplina (3)

Dzieciństwo (28)

Dziecko (116)

Dziedzictwo (23)

Dziewictwo (20)

Dziki (1)

Dźwięk (11)

E

Egzorcyzm (1)

Emigrant (3)

Erotyzm (1)

F

Fałsz (22)

Filozof (12)

Fircyk (1)

Flirt (45)

G

Głód (14)

Głupiec (12)

Głupota (13)

Gniew (37)

Gospodarz (35)

Gospodyni (23)

Gość (31)

Gotycyzm (3)

Góra (4)

Góry (3)

Gra (7)

Grób (20)

Grzech (63)

Grzeczność (23)

Gwiazda (14)

H

Handel (76)

Hańba (32)

Historia (34)

Honor (64)

I

Idealista (28)

Imię (35)

Interes (54)

J

Jedzenie (96)

Jesień (11)

Język (2)

K

Kaleka (13)

Kapłan (2)

Kara (75)

Karczma (18)

Klejnot (3)

Klęska (18)

Kłamstwo (49)

Kłótnia (45)

Kobieta (408)

Kobieta demoniczna (5)

Kobieta "upadła" (27)

Kochanek (10)

Kochanek romantyczny (5)

Kolonializm (2)

Kondycja ludzka (100)

Konflikt (46)

Konflikt pokoleń (5)

Konflikt wewnętrzny (31)

Koniec świata (7)

Koń (59)

Korzyść (14)

Kot (8)

Kozioł ofiarny (1)

Kradzież (9)

Krew (81)

Król (66)

Krzywda (22)

Ksiądz (41)

Książka (31)

Księżyc (13)

Kuchnia (2)

Kuszenie (4)

Kwiaty (19)

L

Labirynt (3)

Lalka (1)

Las (30)

Lato (7)

Lek (3)

Lekarz (24)

Lenistwo (6)

List (86)

Literat (3)

Los (41)

Lud (63)

Lustro (3)

Ł

Łzy (95)

M

Małpa (1)

Małżeństwo (130)

Marzenie (41)

Maska (2)

Maszyna (2)

Matka (75)

Matka Boska (24)

Mądrość (31)

Mąż (68)

Melancholia (9)

Mędrzec (3)

Mężczyzna (176)

Miasto (81)

Mieszczanin (30)

Milczenie (3)

Miłosierdzie (29)

Miłość (249)

Miłość niespełniona (39)

Miłość platoniczna (9)

Miłość romantyczna (14)

Miłość silniejsza niż śmierć (5)

Miłość spełniona (17)

Miłość tragiczna (6)

Mizoginia (5)

Młodość (56)

Moda (7)

Modlitwa (85)

Morderstwo (36)

Morze (23)

Motyl (4)

Mucha (9)

Muzyka (53)

Myśl (1)

N

Nacjonalizm (1)

Nadzieja (3)

Nagroda (2)

Namiętność (1)

Narodziny (1)

Naród (21)

Natura (41)

Nauczyciel (41)

Nauczycielka (5)

Nauka (54)

Niebezpieczeństwo (44)

Niedziela (6)

Niemiec (44)

Nienawiść (18)

Nieśmiertelność (5)

Niewola (41)

Noc (44)

Nuda (33)

O

Obcy (48)

Obłok (11)

Obowiązek (45)

Obraz świata (40)

Obrzędy (16)

Obyczaje (299)

Obywatel (9)

Odrodzenie (1)

Odrodzenie przez grób (1)

Odwaga (72)

Ofiara (23)

Ogień (33)

Ogród (21)

Ojciec (100)

Ojczyzna (80)

Oko (27)

Okręt (10)

Okrucieństwo (84)

Omen (41)

Opieka (43)

Organizm (2)

Oświadczyny (20)

Otchłań (4)

P

Pająk (1)

Pamięć (22)

Pan (31)

Panna młoda (14)

Państwo (11)

Patriota (70)

Piekło (7)

Pielgrzym (6)

Pieniądz (124)

Pierścień (4)

Pies (79)

Piękno (2)

Piętno (3)

Pijaństwo (49)

Piwnica (2)

Plotka (38)

Pobożność (61)

Pocałunek (31)

Pochlebstwo (20)

Podróż (47)

Podstęp (83)

Poeta (17)

Poezja (26)

Pogarda (12)

Pogrzeb (25)

Pojedynek (27)

Pokora (28)

Pokój (1)

Pokusa (26)

Pokuta (10)

Polak (39)

Polityka (107)

Polowanie (29)

Polska (6)

Pomoc (1)

Poród (2)

Portret (4)

Porwanie (14)

Postęp (1)

Poświęcenie (28)

Potwór (16)

Powitanie (2)

Powstanie (5)

Powstaniec (1)

Pozory (57)

Pozycja społeczna (206)

Pożar (25)

Pożądanie (33)

Pożegnanie (2)

Praca (159)

Praca organiczna (6)

Praca u podstaw (4)

Prawda (14)

Prawnik (4)

Prawo (22)

Prometeusz (1)

Proroctwo (22)

Prorok (5)

Prośba (2)

Próżność (19)

Przebaczenie (6)

Przebranie (7)

Przeczucie (9)

Przedmurze chrześcijaństwa (12)

Przekleństwo (13)

Przekupstwo (2)

Przemiana (87)

Przemijanie (14)

Przemoc (75)

Przestrzeń (13)

Przyjaźń (64)

Przyjemność (2)

Przyroda nieożywiona (18)

Przysięga (35)

Przywódca (55)

Ptak (60)

Pustynia (10)

Pycha (41)

R

Radość (14)

Raj (11)

Rana (1)

Realista (1)

Religia (139)

Rewolucja (7)

Robak (11)

Robotnik (7)

Rodzina (52)

Rosja (4)

Rosjanin (7)

Rośliny (16)

Rozczarowanie (22)

Rozkosz (1)

Rozpacz (38)

Rozrzutność (1)

Rozstanie (9)

Rozum (22)

Ruiny (4)

Rycerz (62)

Ryzyko (1)

Rzeka (18)

Rzeź (1)

S

Salon (19)

Samobójstwo (29)

Samolubstwo (10)

Samotnik (15)

Samotność (12)

Sarmata (4)

Sąd (27)

Sąd Ostateczny (6)

Sąsiad (13)

Seks (3)

Sen (55)

Serce (27)

Sędzia (2)

Sielanka (5)

Sierota (3)

Siła (57)

Siostra (15)

Skarb (7)

Skąpiec (9)

Sława (45)

Słońce (19)

Słowo (44)

Sługa (127)

Służalczość (4)

Smutek (20)

Sobowtór (14)

Społecznik (6)

Spotkanie (9)

Spowiedź (12)

Sprawiedliwość (49)

Spryt (2)

Starość (73)

Stolica (1)

Strach (82)

Strój (91)

Sumienie (27)

Swaty (7)

Syberia (1)

Syn (63)

Syn marnotrawny (6)

Szaleniec (18)

Szaleństwo (38)

Szantaż (11)

Szatan (8)

Szczęście (62)

Szkoła (17)

Szlachcic (141)

Szpieg (5)

Sztuka (13)

Ś

Ślub (18)

Śmiech (56)

Śmierć (163)

Śmierć bohaterska (30)

Śpiew (43)

Światło (31)

Świątynia (3)

Święto (30)

Świętokradztwo (7)

Świętoszek (6)

Święty (15)

Świt (10)

T

Tajemnica (38)

Taniec (25)

Tchórzostwo (16)

Teatr (32)

Testament (11)

Tęsknota (34)

Theatrum mundi (7)

Tłum (53)

Trucizna (10)

Trud (11)

Trup (51)

U

Ucieczka (13)

Uczeń (17)

Uczta (32)

Umiarkowanie (2)

Upadek (23)

Upiór (8)

Uroda (48)

Urzędnik (9)

V

Vanitas (4)

W

Walka (146)

Walka klas (12)

Wampir (5)

Warszawa (26)

Wąż (11)

Wdowa (16)

Wdowiec (6)

Wdzięczność (7)

Wesele (29)

Wiadomość (8)

Wiara (9)

Wiatr (30)

Wieczór (5)

Wiedza (12)

Wierność (37)

Wierzenia (70)

Wieś (78)

Wieża Babel (1)

Więzienie (22)

Więzień (29)

Wina (17)

Wino (15)

Wiosna (19)

Wizja (21)

Władza (113)

Własność (45)

Woda (35)

Wojna (175)

Wolność (28)

Wódz (1)

Wróg (40)

Wróżba (1)

Wspomnienia (35)

Współczucie (7)

Współpraca (4)

Wstręt (1)

Wstyd (1)

Wychowanie (4)

Wygnanie (6)

Wyrzuty sumienia (26)

Wyspa (6)

Wzrok (30)

Z

Zabawa (74)

Zabobony (59)

Zaloty (2)

Zamek (12)

Zaręczyny (8)

Zaświaty (19)

Zazdrość (58)

Zbawienie (6)

Zbrodnia (24)

Zbrodniarz (11)

Zdrada (113)

Zdrowie (22)

Zemsta (107)

Zesłaniec (7)

Ziarno (3)

Ziemia (16)

Zima (42)

Zło (21)

Złodziej (7)

Złoty wiek (1)

Zmartwychwstanie (2)

Zmysły (1)

Znak (1)

Zwątpienie (22)

Zwierzę (5)

Zwierzęta (72)

Zwycięstwo (27)

Ż

Żałoba (23)

Żart (3)

Żebrak (19)

Żołnierz (141)

Żona (87)

Życie (1)

Życie snem (3)

Żyd (80)

Żywioły (5)

Epoka: Pozytywizm

Czas
w Europie ok. 1840 — ok. 1880 r.; w Polsce ok. 1864 — ok. 1890 r.
Najwybitniejsi twórcy
europejscy: H. Balzack (Ojciec Goriot), Ch. Dickens (Klub Pickwicka), L. Tołstoj (Wojna i pokój, Anna Karenina), F. Dostojewski (Zbrodnia i kara), G. Flaubert (Pani Bovary), E. Zola (Germinal, Nana), Stendhal (Czerwone i czarne); polscy: B. Prus (Lalka), E. Orzeszkowa (Nad Niemnem), H. Sienkiewicz (Trylogia), M. Konopnicka, A. Asnyk
Reprezentatywne gatunki
powieść, opowiadanie, nowela

Pozytywizm był europejskim prądem filozoficznym zapoczątkowanym przez Augusta Comte'a — autora Wykładu filozofii pozytywnej. Światopogląd pozytywistyczny opierał się na scjentyzmie, ewolucjonizmie, agnostycyzmie i determinizmie. W etyce obowiązywała zasada utylitaryzmu, czyli użyteczności. Ważną rolę odgrywał też liberalizm. Podstawą programu społecznego była praca organiczna, z którą wiąże się praca u podstaw (Polska). W pozytywizmie rozpoczął się proces emancypacji kobiet. W literaturze obowiązywał realizm i naturalizm (weryzm). W Królestwie Polskim nastąpił gwałtowny rozwój czasopiśmiennictwa (»Przegląd Tygodniowy«, »Niwa«, »Kurier Codzienny«).

Pozytywizm w Wikipedii

Gatunek: Powieść

Najważniejsi twórcy
J. Swift, D. Defoe, W. Scott, J. J. Rousseau, J. W. Goethe, V. Hugo, E. J. Brontoe, E. T. A. Hoffman, Stendal, H. de Balzac, Ch. Dickens, I. Turgieniew, L. Tołstoj, F. Dostojewski, G. Flaubert, M. Proust, E. Zola, J. Conrad, T. Mann, R. Musil, A. Gide, J. Joyce, V. Woolf, W. Faulkner, F. Kafka, M. Bułhakow, W. Nabokow, E. Hemingway, J. Barth, J. Cortazar, G. Garcia Marquez, U. Eco, S. King; I. Krasicki, H. Sienkiewicz, J. I. Kraszewski, S. Żeromski, B. Schulz, W. Gombrowicz, Z. Nałkowska, M. Dąbrowska, L. Buczkowski, S. Lem

Podstawowy gatunek epicki czasów nowożytnych, rozwijający się od czasów oświecenia. Powieść, obszerny utwór o swobodnej kompozycji i wielowątkowej, rozbudowanej fabule, najpełniej odpowiada funkcji poznawczej (Stendhal kazał jej być „zwierciadłem przechadzającym się po gościńcu”). Środkiem wyrazu w powieści jest narracja, dialog, mowa zależna (przytoczenie) i mowa pozornie zależna. Ukształtowanie przekazu zależy od tego, czy w powieści występuje narrator wszechwiedzący (auktorialny, trzecioosobowy), narrator pierwszoosobowy, którego wiedza jest ograniczona, czy narrator personalny, posługujący się punktami widzenia przedstawionych postaci.
Rodzaje powieści wyróżnia się w zależności od tematyki, np. powieść science-fiction, psychologiczna, filozoficzna, historyczna, kryminalna, autobiograficzna, polityczna, obyczajowa, przygodowa, podróżnicza.

Powieść w Wikipedii
Zamknij

* Ładowanie