Wolne Lektury potrzebują pomocy...


Potrzebujemy Twojej pomocy!

Na stałe wspiera nas 426 czytelników i czytelniczek.

Niestety, minimalną stabilność działania uzyskamy dopiero przy 1000 regularnych darczyńców. Dorzucisz się?

Tak, dorzucę się do Wolnych Lektur!
Tym razem nie pomogę, przechodzę prosto do biblioteki
Ufunduj e-książki dla dzieciaków

Lektury szkolne za darmo dla każdego dzieciaka? To możliwe dzięki wsparciu darczyńców takich jak Ty! Kliknij i dorzuć się >>>

x
X
Wesprzyj!
Pomóż uwolnić książkę!Łesia Ukrainka - Wybrane utwory
zebrane: 1071,00 złdo końca zbiórki:
Pomóż uwolnić książkę!

6539 darmowych utworów do których masz prawo

Język

Gerard Maurycy Witowski, pierwszy polski felietonista, stanowił wzór dla późniejszych poczynań Bolesława Prusa, zarówno jako autora Kronik tygodniowych, jak również portrecisty miasta i jego mieszkańców w Lalce.

W publikowanych w „Gazecie Warszawskiej” w latach 1816–1821 felietonach, kryjąc się za fikcyjną postacią mieszkającego samotnie na Krakowskim Przedmieściu staruszka — tytułowego „Pustelnika”, Witowski zapisywał obserwacje dotyczące życia ówczesnej Warszawy. W czasach saskich i stanisławowskich stolica kraju przeżywała okres intensywnego rozwoju. Powstawały nowe budynki, ogrody, kawiarnie, miejsca chętnie odwiedzane przez mieszkańców, kształtowały się zwyczaje warszawiaków. Obrazki miejsc, w których „się bywa” (np. w sklepach pod kolumnami czy w lasku na Bielanach) oraz scenki rodzajowe i opisy wydarzeń, którymi żyje miasto (np. loteria), to treść zbioru Pustelnik z Krakowskiego Przedmieścia, czyli charaktery ludzi i obyczajów.

Punktem odniesienia dla Gerarda Witowskiego był francuski cykl autorstwa paryskiego publicysty Victora Etienne'a Jouy'a, kryjącego się pod pseudonimem Pustelnik Paryski, który z kolei korzystał ze wzoru angielskiego, tj. serii artykułów publikowanych w „Spectatorze”, dzienniku Josepha Addisona i Richarda Steela. Tego typu obserwacje obyczajowe stanowiły najwyraźniej znak epoki i popularną rozrywkę.

Jednakże publicystyka Witowskiego stanowi ważny dokument nie tylko dla warsawianistów czy kulturoznawców. Publicystyka Witowskiego stanowi jedno ze źródeł mitu Warszawy jako „Paryża północy”: Bielany są porównywane do Lasku Bulońskiego, a wiodąca do nich trasa marymoncka do Longchamp, sklepy pod kolumnami (w miejscu dzisiejszego Teatru Wielkiego) to „nasz” Palais-Royal itd. Ponadto obserwujemy w opowiastkach Pustelnika życie śmietanki towarzyskiej, wyższych sfer Warszawy w okresie zaborów, pod berłem carskim — a jest to życie bujne, swobodne i beztroskie (jeszcze egzystencji elit nie zaburzyło młode pokolenie powstaniem listopadowym i nawet do procesu filomatów w 1824 roku jest daleko, Towarzystwo Filomatów zawiąże się w Wilnie dopiero w 1817 roku).

Miejsca i wydarzenia są prawdziwe, postacie natomiast stanowią typy ludzkie — łącznie z samym narratorem. Gerard Witowski, pisząc swoje teksty jako „Pustelnik z Krakowskiego Przedmieścia” nie był bowiem wcale „staruszkiem”, licząc sobie zaledwie 29 lat. W felietonie z 17 kwietnia 1816 roku zatytułowanym Historia Pustelnika pisze, że urodził się na Podlasiu 15 maja 1745 roku, opisuje swe podróże po Europie, zaś w felietonie Kolumny z 2 kwietnia wspomina, że ożenił się w 1774 roku. Można sądzić, że Witowski konstruuje życiorys i typ swego narratora (który żył w Polsce pod rządami pięciu królów), składając w jedno prawdopodobnie doświadczenia swego ojca i własne. Daje mu to niejako naturalne prawo do pewnego dystansu, gadulstwa, moralizatorstwa i krytyki.

Wolne Lektury potrzebują pomocy - dorzuć się

Zobacz też:

Motywy

Informacje o utworze

Autor: Gerard Witowski

Zm.
8 października 1837 w Warszawa
Najważniejsze dzieła:
Pustelnik z Krakowskiego Przedmieścia, czyli charaktery ludzi i obyczajów (1829)
Publicysta, poeta, dramatopisarz i ekonomista polski, przedstawiciel późnego oświecenia; w l. 1816--1821 redaktor ,,Gazety Warszawskiej", urzędnik w Komisji Wyznań Religijnych i Oświecenia …
Źródłowy plik XML
Utwór na Platformie Redakcyjnej
Miksuj treść utworu
Zamknij

* Ładowanie