Oferta dla Przyjaciół Wolnych Lektur...

Przyjaciele Wolnych Lektur otrzymują dostęp do specjalnych publikacji współczesnych autorek i autorów wcześniej niż inni. Zadeklaruj stałą wpłatę i dołącz do Towarzystwa Przyjaciół Wolnych Lektur.

TAK, chcę dołączyć!
Nie, rezygnuję z tej oferty
Oferta dla Przyjaciół

Przyjaciele Wolnych Lektur otrzymują dostęp do specjalnych publikacji wcześniej niż inni. Zadeklaruj stałą wpłatę i dołącz do Towarzystwa Przyjaciół Wolnych Lektur. Kliknij, by przejść do strony płatności!

x
X
Support!
Help free the book!George Orwell - Rok 1984
collected: 18806.50 złuntil fundraiser end:
Help free the book!

5648 free readings you have right to

Language Language

Form: Liryka,
period: Średniowiecze

  1. Utwór datowany na lata 70. XV w., znany pod tytułem Lament świętokrzyski (od miejsca znalezienia rękopisu w klasztorze benedyktyńskim Św. Krzyża na Łysej Górze), a także jako Żale Matki Boskiej pod krzyżem lub (od incipitu) Posłuchajcie bracia miła…, stanowi przykład średniowiecznej liryki pasyjnej, realizującej motyw Stabat Mater. Rękopis utworu, którego autorstwo przypisywane było Andrzejowi ze Słupi, przeorowi świętokrzyskich benedyktynów, zaginął po wywiezieniu zbiorów warszawskiej Biblioteki Uniwersyteckiej do Petersburga w ramach represji carskich po powstaniu listopadowym. Zachował się jednak sporządzony przez Łukasza Gołębiowskiego, znalazcę rękopisu, odpis pieśni łysogórskich (tj. kodeksu obejmującego cztery pieśni maryjne: Posłuchajcie bracia miła…, Radości wam powiadam…, Mocne Boskie tajemności… i Zdrowaś Krolewno wyborna… oraz jedną o Bożym Ciele: O ciało Boga żywego…). Na tej podstawie utwór został opublikowany (po raz pierwszy w 1852 r. przez Wacława Aleksandra Maciejowskiego).

    Pieśń należy do gatunku zwanego lamentem (a. z łac. planktem). Forma poruszającego monologu Matki Boskiej opłakującej pod krzyżem śmierć swego syna, Chrystusa, wskazywała badaczom, że utwór mógł być fragmentem zaginionego pasyjnego dramatu liturgicznego, jednego z misteriów wielkopiątkowych.

  2. Aleksy należy do grona świętych wspólnych chrześcijaństwu wschodniemu i zachodniemu, ponieważ jego kult rozpowszechnił się przed podziałem na kościół rzymskokatolicki i cerkiew prawosławną. Do literatury hagiograficznej, popularyzującej jeden z głównych średniowiecznych wzorów osobowych: świętego-ascety, opowieść o życiu św. Aleksego weszła w Europie już w X w., jednak legenda źródło swoje miała w Bizancjum, przywędrowała z kościoła w Syrii.

    Polskojęzyczne opracowanie żywota św. Aleksego pochodzi z XV w. Rękopis znajduje się Bibliotece Jagiellońskiej w Krakowie. Staropolszczyzna tekstu zawiera liczne dialektyzmy mazowieckie.

All matching works

Motifs and themes

A

Alkohol (2)

Ambicja (1)

Anioł (10)

Antysemityzm (1)

B

Bieda (6)

Błazen (1)

Błądzenie (3)

Błogosławieństwo (1)

Błoto (2)

Bogactwo (4)

Bóg (19)

Broń (1)

Burza (1)

C

Chciwość (3)

Choroba (5)

Chrystus (8)

Ciało (9)

Cierpienie (15)

Cmentarz (1)

Cnota (1)

Cud (4)

Czary (3)

Czas (1)

Czyściec (2)

D

Dama (1)

Danse macabre (4)

Deszcz (1)

Diabeł (4)

Dobro (1)

Drzewo (2)

Duch (10)

Dusza (11)

Dwór (1)

Dziecko (4)

Dziewictwo (2)

Dźwięk (4)

E

Erotyzm (1)

F

Filozof (4)

G

Głód (5)

Głupota (2)

Gniew (2)

Gotycyzm (1)

Gra (1)

Grób (2)

Grzech (27)

Gwiazda (2)

J

Jabłko (1)

Jedzenie (3)

K

Kara (24)

Kat (1)

Kłamstwo (7)

Kłótnia (1)

Kobieta (11)

Kobieta demoniczna (1)

Kondycja ludzka (11)

Konflikt wewnętrzny (5)

Korzyść (2)

Kradzież (2)

Krew (5)

Król (1)

Krzywda (1)

Ksiądz (1)

Książka (2)

Księżyc (2)

Kwiaty (1)

L

Las (1)

Lekarz (2)

Lenistwo (1)

List (1)

Literat (1)

Los (4)

Ł

Łaska (1)

Łzy (3)

M

Matka (4)

Matka Boska (6)

Mądrość (2)

Mąż (3)

Mędrzec (2)

Mężczyzna (1)

Miasto (2)

Miłosierdzie (5)

Miłość (27)

Miłość niespełniona (2)

Miłość silniejsza niż śmierć (1)

Miłość tragiczna (2)

Młodość (2)

Modlitwa (6)

Morderstwo (4)

N

Nadzieja (1)

Natura (1)

Nauczycielka (1)

Niebo (4)

Nienawiść (2)

Nieśmiertelność (2)

O

Obraz świata (2)

Odwaga (1)

Ofiara (2)

Ogień (2)

Ojciec (1)

Oko (1)

Okręt (1)

Okrucieństwo (1)

Olbrzym (1)

Opieka (1)

P

Pamięć (2)

Pan (3)

Państwo (1)

Piekło (10)

Pielgrzym (1)

Pieniądz (4)

Pies (1)

Piękno (1)

Pijaństwo (2)

Pobożność (6)

Podróż (3)

Poeta (3)

Poezja (2)

Pokora (3)

Polityka (2)

Portret (1)

Potwór (13)

Pozory (2)

Pozycja społeczna (5)

Pożądanie (2)

Praca (2)

Prawda (5)

Prawo (2)

Proroctwo (1)

Prorok (1)

Próżność (1)

Przekleństwo (1)

Przekupstwo (3)

Przemiana (5)

Przemijanie (2)

Przemoc (5)

Przyjaźń (2)

Przysięga (1)

Przywódca (1)

Ptak (3)

Pycha (4)

R

Radość (1)

Raj (4)

Religia (25)

Robak (1)

Rodzina (2)

Rozum (2)

Rycerz (1)

Rzeka (2)

S

Samobójstwo (2)

Samolubstwo (1)

Sąd Ostateczny (1)

Seks (3)

Sen (2)

Serce (3)

Sędzia (1)

Skąpiec (1)

Sława (2)

Słońce (5)

Słowo (3)

Sługa (3)

Smutek (1)

Sprawiedliwość (2)

Starość (4)

Strach (9)

Strój (5)

Stworzenie (1)

Sumienie (1)

Syn (3)

Szatan (5)

Szkoła (1)

Szlachcic (2)

Ś

Śmiech (1)

Śmierć (28)

Śmierć bohaterska (1)

Śpiew (2)

Światło (1)

Świętoszek (1)

Święty (9)

Świt (1)

T

Tajemnica (1)

Testament (1)

Trup (3)

U

Ucieczka (3)

Uczeń (1)

Upadek (1)

Upiór (1)

Uroda (1)

Urzędnik (1)

V

Vanitas (1)

W

Walka (1)

Wąż (3)

Wdzięczność (1)

Wiadomość (1)

Wiara (2)

Wiatr (2)

Wiedza (2)

Więzienie (2)

Wina (1)

Wiosna (1)

Wizja (2)

Władza (2)

Własność (1)

Wojna (2)

Wróg (1)

Wspomnienia (1)

Współczucie (2)

Wstyd (1)

Wzrok (1)

Z

Zaświaty (6)

Zazdrość (3)

Zbawienie (2)

Zbrodnia (2)

Zbrodniarz (2)

Zdrada (3)

Zemsta (4)

Ziemia (1)

Zima (1)

Zło (2)

Zmartwychwstanie (2)

Zwierzę (1)

Zwierzęta (1)

Ż

Żałoba (2)

Żebrak (4)

Żona (3)

Życie jako wędrówka (1)

Form: Liryka

No description.

Period: Średniowiecze

Czas
w Europie IV/V-XV w.; w Polsce X-XV w.
Najwybitniejsi twórcy
św. Augustyn, św. Tomasz z Akwinu, D. Alighieri, F. Villon; twórcy anonimowi
Reprezentatywne gatunki
dramat liturgiczny, misterium, moralitet, legenda, ballada, kronika, pieśń, chansons de geste, wiersz średniowieczny, dialog

Średniowiecze to tysiącletnia epoka, w czasie której po okresie rozkładu i upadku Imperium Rzymskiego oraz po wędrówkach ludów, Europa skonsolidowała się ponownie wokół religii chrześcijańskiej i instytucji Kościoła. Cechami literatury tego okresu są: uniwersalizm, nawiązywanie do tematów i motywów biblijnych Starego i Nowego Testamentu, dydaktyzm (skupiano się na cennych pouczeniach moralnych), parenetyczność (wskazywanie wzorów osobowych), alegoryczność, anonimowość (autorzy pisali dla pożytku powszechnego i chwały samego dzieła, nie własnej), dwujęzyczność (pisano w ogólnoeuropejskim języku łacińskim oraz lokalnych językach narodowych).

Średniowiecze in Wikipedia
Close

* Loading