Historia ludowa

Kolekcja gromadzi materiały do studiów nad historią ludową Polski — wspomnienia, dzienniki, świadectwa wytworzone przez przedstawicieli klasy ludowej, przede wszystkim chłopów i mieszczan, w XVIII, XIX i XX w. Dokumenty rzucają nowe (lub mało obecne) światło na historię Polski pisaną z perspektywy elit, odsłaniając wielowiekową tradycję oporu, nierówności klasowych i ludowego zaangażowanie w wydźwignięcie się z systemowej opresji.

• Jan Kiliński (1760-1819), Pamiętnik — autentyczny pamiętnik szewca organizującego w Warszawie i Poznaniu lud do udziału w Insurekcji Kościuszkowskiej.
• Kazimierz Deczyński (1800-1838), Żywot chłopa polskiego na początku XIX stulecia — pamiętnik chłopa-nauczyciela i uczestnika powstania listopadowego, unikatowe świadectwo stosunków społecznych wsi Królestwa Polskiego w pierwszym dziesięcioleciu XIX wieku.
• Maciej Szarek (1826-1905), Bieg mego życia — wspomnienia jednego z pierwszych polskich pisarzy ludowych, działacza ruchu ludowego, opisują przede wszystkim, z jakimi wyzwaniami musiał się borykać chłopski syn, chcący rozwijać się intelektualnie i artystycznie.
• Jan Słomka (1842-1932), Pamiętnik włościanina - pamiętniki galicyjskiego chłopa, wieloletniego wójta wsi Dzików, obejmujące okres „od pańszczyzny do dni dzisiejszych”.
• Ferdynand Kuraś (1871-1929), Przez ciernie żywota - pamiętnik poety ludowego