Przypisy

nie wie, co czynić dalej ma wątpliwy (starop.) — pełen wątpliwości, nie wie, co ma czynić dalej. [przypis edytorski]

nie wie o niokiem (starop.) — o nikim nie wie. [przypis edytorski]

nie więcej ociec (starop.) — już nie ojciec. [przypis edytorski]

nie wyimować (starop.) — nie wymieniać; nie wskazywać po imieniu. [przypis edytorski]

nie zabawić (starop.) — nie pozostać długo. [przypis edytorski]

nie zidzie wam nic na jego ludzkości (starop.) — nie będzie wam zbywać jego współczucia (zrozumienia itp.). [przypis edytorski]

(…) nie zjem, jeno jaje (…) (starop.) — nie zjem nic, tylko jajko. [przypis edytorski]

niebacznik (starop.) — ktoś nieopatrzny, zapamiętały. [przypis edytorski]

niebać się srogo stawiły (starop.) — konstrukcja z partykułą wzmacniającą -ci, skróconą co -ć; znaczenie: nieba ci się przedstawiły jako srogie (w srogiej postaci). [przypis edytorski]

niebieski (starop.) — tu: niebiański. [przypis edytorski]

niebliżu a. nieblizu (starop.) — daleko, dawno. [przypis edytorski]

nieboszka (starop.) — nieboszczka. [przypis edytorski]

niech mi pomagają niewinnej zdrady (starop.) — niech mi pomagają w niewinnej zdradzie. [przypis edytorski]

niech się ma do boju (starop.) — niech się przygotuje do boju (walki). [przypis edytorski]

niechać on mówi (starop.) — konstrukcja z partykułą ci, skróconą do -ć; znaczenie: niechże on mówi, niechaj sobie mówi. [przypis edytorski]

niechaj się ozowie (starop.) — niech się odezwie. [przypis edytorski]

niechaj (starop.) — forma trybu rozkazującego: zaniechaj czego, porzuć co. [przypis edytorski]

niechcąc (starop.) — dziś popr.: nie chcąc. [przypis edytorski]

niechcący (starop.) — dziś popr. forma imiesłowu: nie chcąc. [przypis edytorski]

niechuć (starop.) — niechęć. [przypis edytorski]

niecić się (starop.) — wzniecać, wzbudzać się. [przypis edytorski]

niecoć (starop.) — konstrukcja z partykułą wzmacniającą -ci, skróconą do -ć; niecoć bych ci wspomagała: nieco wspomagałabym cię. [przypis edytorski]

niedawno (starop.) — wkrótce. [przypis edytorski]

niedbać na co (starop.) — nie dbać o co. [przypis edytorski]

niedostały (starop.) — niedojrzały. [przypis edytorski]

niedziela (starop.) — tu: tydzień. [przypis edytorski]

niegdy (starop.) — czasem. [przypis edytorski]

nieluby (starop.) — niemiły. [przypis edytorski]

nielutościwy (starop.) — nielitościwy; bezlitosny. [przypis edytorski]

niema twarz (starop.) — istota nierozumna, bydlę. [przypis edytorski]

niema twarz (starop.) — wyzwisko: bydlę. [przypis edytorski]

niemić (starop.) — kazać zamilknąć; stłumić. [przypis edytorski]

nieodziane pióry dzieciny (starop.) — nieodziane piórami dzieciny; nieupierzone dzieci (słowika). [przypis edytorski]

nieokrocony a. nieokrócony (starop.) — niepokonany. [przypis edytorski]

nieokrócony (starop.) — niepohamowany, niepowstrzymany. [przypis edytorski]

nieokrócony (starop.) — nieposkromiony; niepowstrzymany. [przypis edytorski]

niepocieszny (starop.) — niepocieszający; nieprzynoszący pociechy. [przypis edytorski]

niepodobnie (starop.) — nieprawdopodobnie; niepodobnie siła: nieprawdopodobnie wiele. [przypis edytorski]

niepodobny (starop.) — nieprawdopodobny; niepodobny do prawdy. [przypis edytorski]

niepodobny (starop.) — tu: nieprawdopodobny. [przypis edytorski]

niepościgniony (starop.) — niepojęty. [przypis edytorski]

niepożyty (starop.) — niepokonany, niezwyciężony. [przypis edytorski]

niepożyty (starop.) — nieubłagany, nieugięty; srogi. [przypis edytorski]

niepożyty (starop.) — tu: nieprzezwyciężony. [przypis edytorski]

nieprawdzic (starop.) — kłamca. [przypis edytorski]

nieprzebrniona (starop.) — nie do przebrnięcia. [przypis edytorski]

nieprzełomiony (starop.) — nieprzełamany, niepodzielony; tu: niezłomne, niepożyte siły. [przypis edytorski]

nieprzetrwany (starop.) — trwający wiecznie. [przypis edytorski]

nieprzyjaciel sroższy się jem wrócę (starop.) — wrócę jako [jeszcze] sroższy ich nieprzyjaciel. [przypis edytorski]

nieprzystojny (starop.) — taki, który nie przystoi (komuś); niewłaściwy, nieodpowiedni. [przypis edytorski]

nierad czemu (starop.) — tu: niezadowolony z czego. [przypis edytorski]

nierozjęty (starop.) — nierozdzielony. [przypis edytorski]

nierzkąc (starop.) — nie tylko; nie mówiąc już o tym, że; a cóż dopiero; tym mniej; tym bardziej. [przypis edytorski]

niespany (starop.) — nie śpiąc; niespany całą noc strawił: całą noc spędził nie śpiąc. [przypis edytorski]

niesprawiony (starop.) — nieuprawiany. [przypis edytorski]

niestateczny (starop.) — niestały, zmienny. [przypis edytorski]

niestatek (starop.) — niestateczność, lekkomyślność. [przypis edytorski]

niestetysz (starop.) — niestety (ew. konstrukcja z partykułą wzmacniającą -że, skróconą do -ż: niestetyż). [przypis edytorski]

nieścigły (starop.) — niedościgły. [przypis edytorski]

nieścigniony (starop.) — niedościgły. [przypis edytorski]

nieubłagany (starop.) — dziś popr. forma imiesłowu przysłówkowego współcz.: nie ulegając błaganiom. [przypis edytorski]

nieuchroniony (starop.) — nieuchronny; nieuchronione wiatry: wiatry, przed którymi nie sposób się uchronić. [przypis edytorski]

nieuchronny (starop.) — taki, przed którym nie sposób się uchronić. [przypis edytorski]

nieużyty (starop.) — bezwzględny; nieubłagany. [przypis edytorski]

nieużyty (starop.) — srogi, nieubłagany. [przypis edytorski]

nieużyty (starop.) — zatwardziały. [przypis edytorski]

niewątpliwa (starop.) — to rzecz niewątpliwa; dziś: niewątpliwie. [przypis edytorski]

niewątpliwy (starop.) — nie mając wątpliwości; nie wątpiąc. [przypis edytorski]

niewczas (starop.) — niewygoda. [przypis edytorski]

niewczas (starop.) — niewygoda; rot wiele niewczasem zmniejszonych: rot [oddziałów wojsk] wiele pomniejszonych z powodu niewygód. [przypis edytorski]

niewczas (starop.) — niewygoda; trud. [przypis edytorski]

niewczas (starop.) — niewygoda, trud. [przypis edytorski]

niewczas (starop.) — niewygoda; z wielkiem niewczasem: w wielkiej niewygodzie. [przypis edytorski]

niewczasy (starop.) — niewygody. [przypis edytorski]

niewczasy (starop.) — niewygody, trudy. [przypis edytorski]

niewcześny a. niewczesny (starop.) — przychodzący na na czas; spóźniony. [przypis edytorski]

niewiada (starop.) — nie wiadomo. [przypis edytorski]

niewiadomie (starop.) — niespodziewanie, z zaskoczenia. [przypis edytorski]

niewidomy (starop.) — niewidoczny. [przypis edytorski]

niewidziany od inszych (starop.) — niewidzialny dla innych. [przypis edytorski]

niewieści (starop.) — kobiecy; przyrodzenia niewieściego: płci żeńskiej. [przypis edytorski]

niewściągniony (starop.) — niepowstrzymany. [przypis edytorski]

niewymówione (starop.) — niewypowiedziane; nie do opisania. [przypis edytorski]

niewymówione (starop.) — niewypowiedziane; tu: ogromne. [przypis edytorski]

niewytrwany (starop.) — nie do wytrzymania. [przypis edytorski]

niewytrzymany (starop.) — nie do wytrzymania; nie do powstrzymania. [przypis edytorski]

niezastanowiony (starop.) — niepowstrzymany. [przypis edytorski]

niezastąpiony (starop.) — tu: niezajęty (nikt na to miejsce nie wstępował). [przypis edytorski]

niezbyty (starop.) — nie do pozbycia się. [przypis edytorski]

nieznajomy (starop.) — nieznany; tu: nierozpoznany. [przypis edytorski]

nieznany (starop.) — tu: nierozpoznany. [przypis edytorski]

nieźrzały (starop.) — niedojrzały. [przypis edytorski]

nigdyby (starop.) — dziś popr.: nigdy by. [przypis edytorski]

nigdybym beła temu nie wierzyła (starop.) — konstrukcja z przestawną końcówką czasownika w daw. formie czasu zaprzeszłego, wyrażającego czynność wcześniejszą od pozostałych czynności i stanów zapisanych w czasie przeszłym prostym; inaczej: nie wierzyłabym nigdy wcześniej (uprzednio, kiedyś itp.); nie uwierzyłabym nigdy wcześniej. [przypis edytorski]

nigdziej (starop.) — nigdzie. [przypis edytorski]

nijednej (starop.) — żadnej. [przypis edytorski]

nikt go nie celuje (starop.) — nikt mu nie dorównuje. [przypis edytorski]

ninacz (starop.) — ni na co; na nic. [przypis edytorski]

ninie (starop.) — teraz. [przypis edytorski]

niskąd (starop.) — znikąd. [przypis edytorski]