Aby móc stabilnie działać w 2026 roku, potrzebujemy Twojego wsparcia!
dowiedz się więcej

Wpłać
 
600 000 zł

Cześć ludzie!

Tu Patyczak, Brudne Dzieci Sida! Lubię biegać, lubię grać, ale czytać wprost uwielbiam. Dlatego wspieram skromnym, ale za to regularnym comiesięcznym zleceniem stałym Fundację Wolne Lektury. Napisałem nawet wiersz:

Czy wolisz czytać w domu, czy na łonie natury,
Zapraszam! Wspierajmy razem Fundację Wolne Lektury!

Wspieram Wolne Lektury!
Józef Siemiradzki, Za morze!
Posłuchaj w ElevenReader

Pobieranie e-booka

Wybierz wersję dla siebie:

.pdf

Jeśli planujesz wydruk albo lekturę na urządzeniu mobilnym bez dodatkowych aplikacji.

.epub

Uniwersalny format e-booków, obsługiwany przez większość czytników sprzętowych i aplikacji na urządzenia mobilne.

.mobi

Natywny format dla czytnika Amazon Kindle.

Po obaleniu cesarstwa w roku 1889 rząd młodej republiki Brazylii podjął szeroko zakrojone działania celem skolonizowania znacznych obszarów w bardzo słabo zaludnionych południowych stanach państwa. Utworzono odpowiednie agencje werbownicze, wśród ubogich mieszkańców przeludnionych wsi Środkowej i Wschodniej Europy rozwinięto akcję propagującą zamorski umiarkowany klimat, żyzną glebę, przyznawane przez rząd działki gruntu i darmowy transport przez ocean. W poszukiwaniu lepszego życia dziesiątki tysięcy ludzi wyjeżdżało z ziem polskich do Brazylii. Niestety, akcja sprowadzania kolonistów z Europy była źle przygotowana i dla wielu stała się okazją do oszukiwania i wyzyskiwania wychodźców. Zaniepokojenie opinii publicznej masowością emigracji z Królestwa Polskiego doprowadziło do zawiązania komitetu obywatelskiego w Warszawie. Zgromadzono fundusze, po czym wysłano z misją radcę Mikołaja Glinkę oraz księdza Zygmunta Chełmickiego, redaktora warszawskiej gazety „Słowo”, w celu zbadania sytuacji na miejscu i zorganizowania powrotu do kraju części emigrantów, którzy popadli w kłopoty i nędzę.

Agitacja wychodźcza objęła również Galicję. Narastająca fala emigracji skłoniła grono lwowskich działaczy społecznych do działania. W 1889 roku podczas II Zjazdu Prawników i Ekonomistów Polskich we Lwowie ogłoszono postulat ujęcia wychodźstwa w ramy zaplanowanej, kontrolowanej akcji kolonizacyjnej. Powołano Komisję Emigracyjną, która uznała, że konieczne jest zbadanie, jak przebiega emigracja, dokonanie oceny sytuacji polskich wychodźców oraz panujących na miejscu stosunków. W misję do Brazylii wydelegowano Józefa Siemiradzkiego, doktora geologii wykładającego na uniwersytecie we Lwowie, mającego już doświadczenie i wiedzę na temat Ameryki Południowej, gdyż dekadę wcześniej prowadził badania w Andach. Towarzyszyć mu mieli dwaj koledzy, Antoni Hempel i Witold Łaźniewski. Fundusze miał zapewnić komitet warszawski, ale negatywne nastawienie społeczeństwa w Królestwie nie pozwoliło na zebranie dodatkowych środków, zaś zgromadzone pieniądze zostały użyte na pokrycie kosztów wyprawy ks. Chełmickiego i zakup biletów powrotnych dla repatriantów. Wysłannicy lwowscy byli zmuszeni odbyć wyprawę na własny koszt.

Relacja Józefa Siemiradzkiego z Brazylii, przedstawiona w jego książce Za morze!, znacząco różni się od ocen wyrażanych przez jego poprzedników, Zygmunta Chełmickiego i Adolfa Dygasińskiego, który jako korespondent „Kuriera Warszawskiego” w swoich sprawozdaniach do kraju pisał o „piekle brazylijskim”. Siemiradzki był przekonany, że właściwie zorganizowane osadnictwo polskie w południowej Brazylii nie tylko przyniesie korzyść emigrantom, ale też stanie się szansą swobodnego rozwoju narodowego dla polskiego społeczeństwa na nowych ziemiach. Nędzę, choroby i śmierć wielkiej liczby wychodźców polskich przypisuje nie miejscowym warunkom klimatycznym i przyrodniczym, ale niewiedzy i niefrasobliwości samych emigrantów, bałaganowi administracyjnemu, nieprzestrzeganiu prawa przez miejscowe władze. Receptą powinno być roztoczenie opieki nad emigrującymi. Charakter wyprawy Siemiradzkiego, jak również jego entuzjastyczne poglądy na akcję kolonizacyjną znalazły odbicie w książce. Znaczna jej część poświęcona została podróży, opisom egzotycznego kraju oraz wyjaśnieniom przyczyn fatalnej sytuacji emigrujących Polaków. Autor przeplata je skrupulatnymi, rzeczowymi informacjami z objazdu delegacji po koloniach polskich, z podaniem miejscowych cen produktów i wyrobów włącznie.

O autorze

Józef Siemiradzki
for. Maria Nowaczyńska, domena publiczna, Wikimedia Commons

Józef Siemiradzki

Ur.
28 marca 1858 w Charków
Zm.
12 grudnia 1933 w Warszawie
Najważniejsze dzieła:
Z Warszawy do równika. Wrażenia z podróży po Ameryce Południowej odbytej w latach 1882–83, Za morze!

Polski geolog i paleontolog, podróżnik i działacz organizacji emigracyjnych. Wcześnie osierocony przez matkę, wychował się w domu swojego stryja Hipolita, ojca znanego malarza Henryka Siemiradzkiego. W roku 1871 jego rodzina przesiedliła się do Warszawy, gdzie w 1878 roku Józef Siemiradzki ukończył gimnazjum, a następnie podjął studia geologiczne na uniwersytecie w Dorpacie (ob. Tartu w Estonii). Podczas studiów został mianowany asystentem przy katedrze mineralogii i geologii. W roku 1881 ukończył uniwersytet i po odbyciu służby wojskowej wyjechał na rok w towarzystwie zoologa Jana Sztolcmana na francuskie Małe Antyle oraz do Ekwadoru, gdzie prowadzili badania Andów, gromadzili próbki geologiczne i okazy fauny. Opis tej podróży Siemiradzki wydał w roku 1883 w książce Z Warszawy do równika, zaś wyniki naukowe opublikował w dwóch pracach, na podstawie których uzyskał na Uniwersytecie Dorpackim magisterium (1884) oraz doktorat (1885). Wróciwszy do Warszawy, przez kilka lat pracował nad geologią Polski, w roku 1887 wyjechał do Lwowa, gdzie jako docent prywatny wykładał geologię na Uniwersytecie Jana Kazimierza.

W okresie emigracyjnej tzw. gorączki brazylijskiej Siemiradzki nawiązał współpracę z organizacjami wychodźczymi. Na prośbę działaczy lwowskich w 1891 roku wspólnie z Witoldem Łaźniewskim i Antonim Hemplem odbył wyprawę do Brazylii, Urugwaju, Chile i Paragwaju, głównie w celu sprawdzenia na miejscu sytuacji emigrantów polskich, a także przeprowadzenia terenowych badań naukowych. Po powrocie do kraju opublikował opis tej podróży w dwóch książkach: Za morze oraz Na kresach cywilizacji. W 1895 roku powtórnie udał się do Brazylii, wysłany z misją dyplomatyczną przez Sejm Galicyjski; rezultat tej wyprawy opublikował w książce Szlakiem wychodźców. W roku 1901 uzyskał profesurę geologii i paleontologii Uniwersytetu Lwowskiego. W latach 1903–09 wydał podręcznik do nauki geologii: dwutomową monografię Geologia ziem polskich .