TPWL

Wolne Lektury potrzebują pomocy! Wesprzyj bezpłatną bibliotekę internetową i przeczytaj opowiadanie Pawła Sołtysa napisane specjalnie dla Ciebie.

x

5542 free readings you have right to

Language

Author: Stefan Żeromski

  • Stefan Żeromski X
  1. Popioły (wyd. 1904), owoc studiów nad tekstami źródłowymi przeprowadzonymi przez Żeromskiego podczas jego pracy w bibliotece rapperswilskiej, przedstawia panoramę historyczną od schyłku XVIII wieku do początków wieku XIX, ukazując złożoność tła, na którym kształtowała się nowoczesna świadomość narodowa i nowe społeczeństwo na ziemiach polskich w epoce napoleońskiej.

    Narracja powieści pozwala przyjrzeć się rozmaitości zjawisk kulturowych i obyczajowych, towarzysząc bohaterom reprezentującym różne klasy społeczne: Rafałowi Olbromskiemu z drobnej szlachty sandomierskiej, zamożniejszemu znacznie Krzysztofowi Cedrze („galicyjskiemu hrabiemu”) oraz księciu Gintułtowi, przedstawicielowi magnaterii. Epizodyczna kompozycja utworu przynosi kalejdoskopową różnorodność obrazów. Polowanie, kulig, naznaczone rózgą życie szkolne, okrucieństwo patriarchalnych stosunków rodzinnych, brutalna rzeczywistość wsi pańszczyźnianej, ideały i rytuały loży masońskiej, hulanki i łobuzerstwo towarzystwa z „Pałacu pod Blachą”, bal w eleganckich salonach, wreszcie codzienność żołnierska w działaniach armii Księstwa Warszawskiego i podczas kampanii hiszpańskiej 1808 roku. Rozbudowana refleksja filozoficzno-moralna oraz pogłębiona psychologia postaci, nietypowa dla polskiej powieści historycznej, uwydatnia niejednoznaczność motywacji i decyzji oraz niejednokrotnie sprzeczność między moralnością a czynem (np. gdy heroizm i patriotyczna żarliwość żołnierzy polskich zderzone zostają z ich rolą najeźdźców na San Domingo i w Hiszpanii).

    Popioły miały być pierwszą częścią trylogii, która jednak nie została ukończona. Fragment drugiej z zamierzonych części stanowi Wszystko i nic, zaś ostatnim ogniwem miała być Wierna rzeka, w której występuje syn Rafała Olbromskiego, Hubert, powstaniec 1863 roku. Schyłek życia Olbromskiego i Cedry został przedstawiony przez Żeromskiego w dramacie Turoń.

  2. Rafał Olbromski mieszka wraz z synem, Hubertem, w Wyrwach. Mimo ogromnej zamieci i śnieżycy, wyrusza wraz z nim do sąsiedniego folwarku.

    Po pewnym czasie okazuje się, że warunki pogodowe są tak fatalne, że obaj nie są w stanie zlokalizować ani domu, ani miejsca, do którego podróżują. Wygląda na to, że będą musieli spędzić noc w saniach, ale nagle pojawiają się sanie pocztyliona. Jego towarzysz, jak się okazuje, zmierzał właśnie do Olbromskiego. Gdy przekazuje mu tajne pozdrowienie, Rafał wie, że przeszłość da o sobie znać, a obowiązek wzywa…

    Stefan Żeromski jest jednym z najsłynniejszych polskich twórców przełomu XIX i XX wieku. W swoich utworach często podejmował tematykę patriotyczną i nie stronił od trudnych tematów społecznych. Wszystko i nic to ocalały framgent powieści Iskry, zarekwirowanej Żeromskiemu podczas rewizji rosyjskiej żandarmerii, której pozostała część się nie zachowała.

  3. Poruszająca nowela, której akcja toczy się pod koniec powstania styczniowego. Opis przygnębiającego jesiennego krajobrazu stanowi wstęp do opowiadania o poniewierce jednego z ostatnich powstańców, który przebrany za chłopa przemyca broń dla swojego oddziału. Nie zamierza rezygnować, choć jest świadomy, że powstanie dogorywa. Na polnej drodze napotyka go rosyjski patrol. Żołnierze przeszukują jego wóz i odkrywszy broń, mordują go. Druga część zawiera naturalistyczny opis paniki i męki pozostałego przy życiu konia, a następnie równie brutalną, szokującą scenę rozrywania ciała zabitego powstańca przez stado wron. W ostatniej części pojawia się chłop z pobliskiej wsi, który okrada zwłoki, po czym wrzuca do jednego dołu po kartoflach trupa powstańca i zwłoki konia obdartego ze skóry.

    Nowela stanowi oskarżenie skierowane przeciwko tym, którzy ponoszą odpowiedzialność za ciemnotę i nędzę ludu. Bez zmian społecznych narodowi grozi unicestwienie. Żeromski zamyka utwór pesymistycznymi słowami: „Zza świata szła noc, rozpacz i śmierć”.

All matching works

Motifs and themes

A

Alkohol (3)

Anioł (2)

Antysemityzm (3)

Artysta (1)

B

Bezdomność (1)

Bezpieczeństwo (1)

Bezsilność (1)

Bieda (19)

Bijatyka (4)

Bitwa (1)

Błądzenie (3)

Błoto (7)

Bogactwo (10)

Bogini (2)

Bohaterstwo (1)

Bóg (1)

Brat (7)

Broń (1)

Brud (2)

Bunt (2)

Buntownik (1)

Burza (1)

C

Chciwość (3)

Chleb (1)

Chłop (46)

Choroba (14)

Ciało (4)

Ciąża (1)

Cień (1)

Cierpienie (15)

Cmentarz (1)

Cnota (5)

Córka (4)

Cud (1)

Czary (1)

Czas (1)

Czyn (3)

D

Deszcz (4)

Dobro (3)

Dom (16)

Dorosłość (4)

Drzewo (10)

Duma (2)

Dusza (1)

Dworek (9)

Dzieciństwo (7)

Dziecko (26)

Dziedzictwo (2)

Dziewictwo (3)

E

Emigrant (5)

F

Fałsz (1)

G

Głód (5)

Gniew (1)

Gospodarz (2)

Gospodyni (2)

Gość (2)

Gotycyzm (1)

Grób (4)

Grzech (4)

Grzeczność (1)

Gwałt (2)

H

Handel (1)

Hańba (1)

Historia (20)

Honor (3)

I

Idealista (19)

Imię (1)

Interes (3)

J

Jabłko (1)

Jedzenie (10)

Jesień (6)

K

Kaleka (1)

Kara (6)

Karczma (2)

Klęska (4)

Kłamstwo (4)

Kobieta (56)

Kobieta "upadła" (1)

Kochanek (14)

Kolonializm (2)

Kondycja ludzka (15)

Konflikt (7)

Konflikt wewnętrzny (4)

Koń (10)

Korzyść (2)

Kot (1)

Kradzież (3)

Krew (2)

Krzywda (2)

Ksiądz (24)

Książka (3)

Księżyc (1)

L

Las (2)

Lato (1)

Lekarz (20)

Lenistwo (2)

Literat (2)

Los (4)

Lud (8)

Ł

Łzy (3)

M

Małżeństwo (15)

Marzenie (4)

Maszyna (1)

Matka (34)

Mąż (9)

Melancholia (1)

Mężczyzna (20)

Miasto (33)

Mieszczanin (5)

Milczenie (1)

Miłość (35)

Miłość niespełniona (2)

Miłość platoniczna (2)

Miłość romantyczna (2)

Miłość silniejsza niż śmierć (1)

Miłość tragiczna (1)

Młodość (16)

Modlitwa (5)

Morderstwo (9)

Morze (8)

Mucha (2)

Muzyka (5)

N

Narodziny (1)

Naród (3)

Natura (14)

Nauczyciel (18)

Nauczycielka (7)

Nauka (9)

Niemiec (4)

Nienawiść (2)

Niewola (7)

Noc (2)

Nuda (2)

O

Obcy (5)

Obłok (2)

Obowiązek (5)

Obraz świata (6)

Obrzędy (2)

Obyczaje (29)

Obywatel (1)

Odrodzenie (2)

Odwaga (2)

Ofiara (2)

Ogień (5)

Ogród (2)

Ojciec (26)

Ojczyzna (20)

Oko (1)

Okrucieństwo (4)

P

Pamięć (2)

Pan (2)

Państwo (14)

Patriota (13)

Piekło (1)

Pielgrzym (4)

Pieniądz (9)

Pies (4)

Pijaństwo (3)

Plotka (2)

Pobożność (2)

Pocałunek (3)

Podróż (8)

Podstęp (3)

Poeta (4)

Poetka (1)

Poezja (3)

Pogarda (3)

Pogrzeb (3)

Polak (56)

Polityka (7)

Polowanie (3)

Polska (13)

Poświęcenie (1)

Powstanie (7)

Powstaniec (7)

Pozory (3)

Pozycja społeczna (34)

Pożądanie (3)

Praca (43)

Praca organiczna (3)

Praca u podstaw (9)

Prawda (3)

Prawo (5)

Próżność (1)

Przebranie (1)

Przekleństwo (1)

Przekupstwo (1)

Przemiana (13)

Przemijanie (5)

Przemoc (16)

Przestrzeń (2)

Przyjaźń (6)

Przyroda nieożywiona (3)

Przysięga (1)

Przywódca (7)

Ptak (5)

Pycha (1)

R

Radość (1)

Rana (1)

Realista (2)

Religia (9)

Rewolucja (35)

Robotnik (24)

Rodzina (18)

Rosja (4)

Rosjanin (10)

Rośliny (5)

Rozczarowanie (4)

Rozkosz (1)

Rozpacz (11)

Rozstanie (2)

Ruiny (1)

Rzeka (2)

S

Samobójstwo (3)

Samolubstwo (1)

Samotnik (5)

Samotność (9)

Sąd (2)

Sen (5)

Siła (3)

Siostra (4)

Słońce (1)

Słowo (4)

Sługa (28)

Smutek (1)

Społecznik (14)

Spowiedź (2)

Sprawiedliwość (4)

Starość (11)

Strach (5)

Strój (14)

Sumienie (3)

Syn (36)

Syn marnotrawny (1)

Syzyf (1)

Szaleniec (4)

Szaleństwo (3)

Szantaż (3)

Szatan (1)

Szczęście (4)

Szkoła (20)

Szlachcic (52)

Sztuka (3)

Ś

Ślub (2)

Śmiech (8)

Śmierć (21)

Śmierć bohaterska (1)

Śpiew (2)

Światło (3)

Świątynia (3)

Święty (1)

T

Tajemnica (2)

Taniec (5)

Tchórzostwo (2)

Teatr (2)

Testament (4)

Tęsknota (8)

Tłum (4)

Trup (4)

Twórczość (3)

U

Ucieczka (2)

Uczeń (12)

Upadek (6)

Urzędnik (8)

W

Walka (23)

Walka klas (1)

Warszawa (2)

Wiatr (11)

Wieczór (1)

Wiedza (2)

Wierność (2)

Wierzenia (1)

Wieś (20)

Więzienie (3)

Więzień (1)

Wina (3)

Wiosna (14)

Wizja (6)

Władza (14)

Własność (9)

Woda (9)

Wojna (28)

Wojsko (1)

Wolność (8)

Wróg (3)

Wspomnienia (13)

Wygnanie (1)

Wyrzuty sumienia (7)

Wzrok (1)

Z

Zabawa (3)

Zabobony (1)

Zaświaty (1)

Zazdrość (7)

Zbrodnia (4)

Zbrodniarz (3)

Zdrada (4)

Zdrowie (2)

Zemsta (9)

Zesłaniec (1)

Ziarno (1)

Ziemia (3)

Zima (4)

Zło (3)

Złodziej (1)

Zmartwychwstanie (1)

Zwierzę (2)

Zwierzęta (11)

Zwycięstwo (3)

Ż

Żałoba (2)

Żart (1)

Żebrak (3)

Żołnierz (47)

Żona (11)

Życie jako wędrówka (1)

Żyd (22)

Żywioły (6)

Author: Stefan Żeromski

Ur.
14 października 1864 r. w Strawczynie (Kieleckie)
Zm.
20 listopada 1925 r. w Warszawie
Najważniejsze dzieła:
nowele: Rozdziobią nas kruki, wrony, Siłaczka, Doktor Piotr (1895); powieści: Syzyfowe prace (1897); Ludzie bezdomni (1899); Popioły (1904), Wierna rzeka (1912), Przedwiośnie (1924); dramaty: Róża (1909), Uciekła mi przepióreczka (1924)

Prozaik, publicysta i dramatopisarz okresu Młodej Polski. Pseudonimy: Maurycy Zych, Józef Katerla. Zaznał biedy, pochodził ze zubożałej szlachty, wcześnie stracił rodziców, pracował jako korepetytor i guwerner oraz bibliotekarz. W latach 1892-1896 w Zurychu zetknął się z polską radykalną emigracją. Idee socjalizmu i syndykalizmu były mu równie bliskie jak polskie racje narodowe i państwowe. Zabierał głos we wszystkich sprawach istotnych dla polskiej kultury, w dwudziestoleciu międzywojennym nazywany „sumieniem narodu”. Twórca powieści modernistycznej (Ludzie bezdomni), stworzył ważne kreacje społeczników.
W 1924 kandydował do Nagrody Nobla, ale jej nie otrzymał, głównie z powodu kampanii niemieckiej po opublikowaniu tomu Wiatr od morza (1922).

Stefan Żeromski in Wikipedia
Close

* Loading