Wolne Lektury potrzebują pomocy...

Dzieciaki korzystające z Wolnych Lektur potrzebują Twojej pomocy!
Na stałe wspiera nas jedynie 435 osób.

Aby działać, potrzebujemy 1000 regularnych darczyńców. Dorzucisz się?

Wybierz kwotę wsparcia
Tym razem nie pomogę
Ufunduj e-książki dla dzieciaków

Lektury szkolne za darmo dla każdego dzieciaka? To możliwe dzięki wsparciu darczyńców takich jak Ty! Kliknij i dorzuć się >>>

x

5930 darmowych utworów do których masz prawo

Język

Autor: Stanisław Ignacy Witkiewicz (Witkacy),
epoka: Dwudziestolecie międzywojenne

  • Stanisław Ignacy Witkiewicz (Witkacy) X
  1. Dramatyczna tragifarsa, która przybierając formę groteski realizowała postulat Witkacego, aby w opanowanym przez materialistyczne nastawienie świecie zachować aksjologiczny wymiar sztuki i sens życia.

    Teoria Czystej Formy tym razem została zastosowana przez autora w dramacie, którego bohaterem uczynił Witkacy Tumora Mózgowicza — wielkiego matematyka. Perypetie naukowca, dopełnione makabrycznymi scenami i nieadekwatnymi do sytuacji reakcjami wkraczających na scenę postaci, stanowią treść atrakcyjną nie tylko dla koneserów twórczości artysty. Rozważania matematyka, na przykład na temat rodziny, w wyjątkowy sposób ukazują mistrzowskie pióro autora. Tumor Mózgowicz to jedna z najlepszych sztuk Witkacego.

  2. Pojęcia i twierdzenia implikowane przez pojęcie istnienia to jedno z najważniejszych dzieł filozoficznych Stanisława Ignacego Witkiewicza. Tekst stanowi wykład jego systemu filozoficznego, zwanego monadyzmem biologicznym. Autor w celu lepszego zaprezentowania swojej teorii skonstruował również precyzyjny słownik pojęć i skrótów, których objaśnienia Czytelnik znajdzie na końcu tomu.

  3. Janulka, córka Fizdejki bliska jest Nienasyceniu. Wielki Mistrz uosabia problemat sztucznego przebudowania własnej psychiki na potrzeby tytanicznego zadania, zmuszonej, by zapanować nad światem rozpadającym się, zbydlęconym społeczeństwem. Władza jawi się tu jako wcielenie Czystej Formy, a Janulka poważnie podchodzi do obowiązków demonicznej femme fatale.

    W scenografii, która rozkosznie znęca się nad wyobraźnią widza (a co dopiero czytelnika!), rozgrywają się kolejne dramaty, i każdy z nich odsłania następny. Męka tworzenia siebie z niczego, wyniszczające wyrywanie się z własnej zwykłości, a więc i z prawdziwego ja, bolesne dociąganie siebie przemocą do roli tyrana zdziczałej, zbolszewizowanej tłuszczy, obrazuje proces twórczy taki, jakim widziała go epoka i jaki ogniskował się szczególnie w Witkacym, a zarazem i jego lęki społeczne czy neurozy. Postaci umierają po wielekroć, za każdym razem bardziej — i okrutniej, w przerwach dyskusji absolutnych. A nad tym wszystkim ciąży jeszcze potworna tajemnica, tajemnica Potworów, z których jeden wreszcie okazuje się być… ale znowuż drugi…

Wybrane utwory

Motywy i tematy

A

Alkohol (11)

Ambicja (1)

Anioł (1)

Antysemityzm (8)

Artysta (15)

B

Bieda (1)

Błądzenie (2)

Błoto (1)

Bogactwo (6)

Bóg (5)

Brud (1)

Bunt (2)

C

Carpe Diem (1)

Chłop (5)

Choroba (2)

Chrzest (2)

Ciało (6)

Cierpienie (13)

Córka (3)

Czas (15)

Czyn (4)

D

Dobro (3)

Dorosłość (1)

Doskonałość (1)

Duch (10)

Duma (1)

Dusza (2)

Dworek (1)

Dziecko (7)

Dziedzictwo (1)

E

Erotyzm (7)

F

Filozof (23)

G

Głupota (1)

Grzeczność (2)

Gwiazda (2)

H

Historia (10)

Honor (2)

I

Idealista (7)

Imię (1)

Interes (2)

J

Jedzenie (9)

K

Kara (3)

Kłamstwo (3)

Kłótnia (1)

Kobieta (30)

Kobieta demoniczna (61)

Kobieta "upadła" (1)

Kochanek (8)

Kochanek romantyczny (1)

Kondycja ludzka (29)

Konflikt pokoleń (1)

Konflikt wewnętrzny (2)

Krew (1)

Król (1)

Ksiądz (17)

Książka (3)

Kwiaty (1)

L

Lek (1)

Literat (5)

Los (1)

Lud (3)

Ł

Łzy (1)

M

Małżeństwo (2)

Marzenie (2)

Maszyna (3)

Matka (7)

Mąż (5)

Melancholia (4)

Mędrzec (1)

Mężczyzna (23)

Miasto (2)

Miłość (16)

Miłość romantyczna (1)

Miłość silniejsza niż śmierć (2)

Mizoginia (7)

Młodość (4)

Modlitwa (1)

Morderstwo (5)

Muzyka (2)

N

Nacjonalizm (3)

Narkotyki (24)

Narodziny (1)

Naród (3)

Natura (10)

Nauka (27)

Niebo (1)

Nienawiść (2)

Nuda (6)

O

Obraz świata (46)

Obrzędy (1)

Obyczaje (1)

Odwaga (2)

Ofiara (2)

Ojciec (6)

Oko (2)

Okrucieństwo (1)

Oświadczyny (1)

Otchłań (1)

P

Pamięć (1)

Państwo (3)

Piekło (1)

Pies (2)

Piękno (6)

Pijaństwo (1)

Plotka (2)

Pocałunek (4)

Poeta (4)

Poezja (4)

Pogrzeb (2)

Pojedynek (3)

Polak (1)

Polityka (6)

Polska (1)

Postęp (2)

Poświęcenie (2)

Potwór (2)

Pozory (2)

Pozycja społeczna (25)

Pożądanie (27)

Praca (18)

Prawda (10)

Przebranie (1)

Przeczucie (1)

Przekleństwo (1)

Przemiana (5)

Przemoc (7)

Przestrzeń (18)

Przyroda nieożywiona (1)

Przywódca (8)

R

Religia (15)

Rewolucja (37)

Robak (2)

Robotnik (16)

Rodzina (2)

Rozkosz (5)

Rozum (1)

S

Samobójstwo (6)

Samolubstwo (1)

Samotnik (1)

Samotność (4)

Seks (16)

Sen (4)

Sielanka (2)

Siła (2)

Sława (1)

Słońce (4)

Słowo (15)

Sługa (4)

Sport (1)

Spowiedź (3)

Sprawiedliwość (2)

Starość (6)

Strach (7)

Sumienie (3)

Syn (4)

Szaleniec (1)

Szaleństwo (4)

Szatan (3)

Szczęście (4)

Szlachcic (4)

Sztuka (25)

Ś

Ślub (3)

Śmiech (4)

Śmierć (15)

Śpiew (1)

Światło (1)

Święty (2)

T

Tajemnica (13)

Teatr (3)

Tęsknota (1)

Trup (1)

Twórczość (2)

U

Uczta (1)

Upadek (15)

Urzędnik (7)

W

Walka (4)

Walka klas (3)

Wampir (1)

Wiara (4)

Wiedza (5)

Więzienie (3)

Więzień (3)

Wizja (1)

Władza (26)

Wojna (4)

Wolność (1)

Wróg (1)

Wspomnienia (2)

Wyrzuty sumienia (4)

Z

Zabawa (1)

Zaświaty (1)

Zazdrość (3)

Zdrada (8)

Zdrowie (1)

Zło (2)

Zmartwychwstanie (1)

Zwierzę (3)

Zwierzęta (2)

Ż

Żołnierz (2)

Żona (3)

Żyd (11)

Autor: Stanisław Ignacy Witkiewicz (Witkacy)

Ur.
24 lutego 1885 w Warszawie
Zm.
18 września 1939 w Jeziorach na Polesiu
Najważniejsze dzieła:
W małym dworku dramat, 1921), Wariat i zakonnica (dramat, 1923), Janulka, córka Fizdejki (dramat, 1923), Matka (dramat 1924), Szewcy (dramat, 1934), Pożegnanie jesieni (powieść, 1927), Nienasycenie (powieść, 1930), Nowe formy w malarstwie i wynikające stąd nieporozumienia (1919), Pojęcia i twierdzenia implikowane przez pojęcie Istnienia (1935), Niemyte dusze (1936; wyd. 1975).

Pseudonim Witkacy.
Polski awangardowy malarz, dramaturg, pisarz i filozof. Malarstwo studiował na krakowskiej ASP (u J. Stanisławskiego i J. Mehofera). W czasie I wojny światowej zaciągnął się do armii carskiej, ranny w 1916 r., pojechał kurować się do rodziny w Moskwie, gdzie był świadkiem wybuchu rewolucji październikowej. Bezpośrednie doświadczenie historii ukształtowało katastroficzną historiozofię Witkacego. W 1918 roku wrócił do Polski i osiadł w Zakopanem. Pracował zarobkowo jako portrecista (w latach 30. stworzył jednoosobową "Firmę portretową"), tworzył teoretyczne teksty z zakresu estetyki, był członkiem krakowskiej grupy formistów, głosząc teorię Czystej Formy w sztuce, mającej odwoływać się u odbiorcy bezpośrednio do uczuć metafizycznych. Z czasem stworzył własny system filozoficzny. W 1935 r. odznaczony prze Polską Akademię Nauk. Po wybuchu II wojny światowej, nie przyjęty jako ochotnik do wojska, udał się w kierunku wschodniej granicy Polski. Zginął śmiercią artystyczno-samobójczą, zażywając weronal wraz ze swą ówczesną kochanką oraz podcinając sobie żyły na wieść o agresji Związku Radzieckiego na prowadzącą wojnę z hitlerowskimi Niemcami Polskę.

Stanisław Ignacy Witkiewicz (Witkacy) w Wikipedii

Epoka: Dwudziestolecie międzywojenne

Czas
1918-1939 r.
Najwybitniejsi twórcy
J. Czechowicz, M. Dąbrowska, P. Gojawiczyńska, W. Gombrowicz, K. Iłłakowiczówna, J. Iwaszkiewicz, J. Kasprowicz, M. Kuncewiczowa, J. Lechoń, B. Leśmian, Cz. Miłosz, Z. Nałkowska, M. Pawlikowska-Jasnorzewska, T. Peiper, A. Rymkiewicz, B. Schulz, A. Słonimski, J. Tuwim, S. I. Witkiewicz (Witkacy), S. Żeromski
Reprezentatywne gatunki
powieść, opowiadanie, felieton, wiersz

W literaturze i sztuce tej krótkiej (i dlatego często uznawanej za pierwszy okres współczesności) epoki — obok tematów związanych z I wojną pojawiają się próby odzwierciedlenia przeobrażeń ówczesnego świata, związanych z wieloma doniosłymi zdobyczami cywilizacyjnymi (upowszechnienie samochodów, samolotów, elektryczności, kina). Nadal twórczy byli wtedy wybitni artyści okresu Młodej Polski, lecz lawinowo powstawały nowe zjawiska: w Warszawie królowali melodyjni Skamandryci i »Wiadomości Literackie«, futuryści i członkowie awangardy krakowskiej eksperymentowali z językiem, a w Wilnie zrodził się katastrofizm »Żagarów«. Kwitła proza psychologiczna, społeczno-obyczajowa i polityczna, lecz chętnie sięgano po elementy nadrealizmu i fantastyki.

Dwudziestolecie międzywojenne w Wikipedii
Zamknij

* Ładowanie