Przypisy

dżdżem — deszczem. [przypis edytorski]

dżdżów — deszczów. [przypis edytorski]

dżdżu — deszczu (daw. forma odmiany). [przypis edytorski]

dżdży — pada (o deszczu). [przypis edytorski]

dżdżysty — deszczowy. [przypis edytorski]

Dżek (daw.) — spolszczona (dziś niepoprawna) pisownia anglosaskiego imienia Jack, zdrobnienia od imienia John. [przypis edytorski]

Dżekuńcio (daw.) — polskie spieszczenie anglosaskiego imienia Jack (zdrobnienia od imienia Jonh), ze spolszczoną (dziś niepoprawną) pisownią i formantem słowotwórczym -uńcio, wyrażającym czułość i poufałość. [przypis edytorski]

dżemiat — wspólnota, parafia, ogół wiernych muzułmańskich. [przypis edytorski]

dżemper (z ang.) — rodzaj swetra. [przypis edytorski]

Dżems (daw.) — spolszczona (dziś niepoprawna) pisownia anglosaskiego imienia James. [przypis edytorski]

Dżems i Maria (w „Folwarku Primerose”) — imiona z tłum. pol. z XIX w.; w oryginale sztuki są to: James, dzierżawca folwarku, oraz Mary, jego wychowanica. [przypis edytorski]

dżen-szeng — dziś popr.: żeń-szeń. [przypis edytorski]

Dżengishan — właśc. Czyngis-chan a. Dżyngis-chan (1162–1227), władca mongolski, twórca Imperium Mongolskiego; prowadził politykę podbojów (zajął m.in. północne Chiny); w 1223 r. w bitwie nad Kałką jego wojska pokonały siły ruskie sprzymierzone z Połowcami; do 1206 r. nosił imię Temudżyn. [przypis edytorski]

Dżengisno-chan, właśc. Czyngis-chan a. Temudżyn (ok. 1160–1227) — jeden z najwybitniejszych władców mongolskich. [przypis edytorski]

Dżengiz-chan, właśc. Czyngis Chan (zm. 1227) — twórca imperium mongolskiego. [przypis edytorski]

dżentelmen a. (ang.) gentleman — mężczyzna elegancki, dobrze wychowany. [przypis edytorski]

Dżerba — tunezyjska wyspa na M. Śródziemnym, w zatoce Mała Syrta; w potrzasku jak Dragut pod Dżerbą: w 1550 korsarskie okręty Draguta, które schroniły się w chronionej fortyfikacjami zatoce Dżerby, zostały schwytane w pułapkę przez genueńskiego admirała Andreę Dorię, który swoimi statkami zablokował wyjście z zatoki; Dragut przekopał kanał po przeciwnej stronie wyspy i przeciągnął do niego okręty lądem, po czym bezpiecznie wyprowadził je na pełne morze. [przypis edytorski]

dżet — błyszczący czarny kamień ozdobny, czarny paciorek. [przypis edytorski]

dżet — błyszczący czarny kamień ozdobny. [przypis edytorski]

dżet — drobny, czarny kawałek wypolerowanego węgla, używany jako ozdoba stroju. Zwykle w większych ilościach. [przypis edytorski]

dżet, jakim był ubrany przód okrywki — dziś raczej: jakim był przystrojony, ozdobiony. [przypis edytorski]

dżet (zwykle w lm) — błyszczący czarny paciorek do zdobienia strojów kobiecych. [przypis edytorski]

dżetattura, jetattura, złe oko (mit.) — zabobon, wiara w to, że zazdrosny wzrok może zaszkodzić. [przypis edytorski]

dżetowy — błyszcząco czarny; dżet — błyszczący czarny kamień ozdobny, czarny paciorek. [przypis edytorski]

dżetowy — błyszczący. [przypis edytorski]

dżgać — dziś popr.: dźgać. [przypis edytorski]

dżgnąć — dziś popr. pisownia: dźgnąć. [przypis edytorski]

Dżian ben Dżian (mit.) — w folklorze arabskim legendarny władca duchów, posiadacz tarczy o cudownych mocach, budowniczy piramid. [przypis edytorski]

dżin — w tradycji staroarabskiej i islamskiej: demon lub duch. [przypis edytorski]

dżin — w wierzeniach staroarabskich: istota ukształtowana z ognia lub powietrza, mogąca wpływać na ludzki los. [przypis edytorski]

dżinn — w wierzeniach staroarabskich: istota ukształtowana z ognia lub powietrza, mogąca wpływać na ludzki los. [przypis edytorski]

dżokejka — rodzaj sztywnej czapki, zwykle używanej do jazdy konnej. [przypis edytorski]

Dżon (daw.) — spolszczona (dziś niepoprawna) pisownia anglosaskiego imienia John. [przypis edytorski]

dżonka — łódź żaglowa, charakterystyczna dla obszarów Dalekiego Wschodu, ma od jednego do trzech masztów a wyporność dochodzi (obecnie) nawet do 600 ton. [przypis edytorski]

dżonka — niewielki drewniany statek żaglowy używany na Dalekim Wschodzie. [przypis edytorski]

dżonka — rodzaj azjatyckiej łodzi o prostokątnych żaglach. [przypis edytorski]

Dżulfa — dziś popr.: Dżolfa, miasto w płn.-zach. w Iranie, nad rzeką Araks, na granicy z Azerbejdżanem, gdzie po drugiej stronie rzeki rozciąga się miasto Culfa. [przypis edytorski]

dżuma benderska — epidemia dżumy, która wybuchła pod koniec XVIII w. w pobliżu miasta Bendery, we wsch. Mołdawii, i razem z rosyjskim wojskiem dotarła później aż do Moskwy, pustosząc prowincje imperium. [przypis edytorski]

dżuma w Londynie — wielka epidemia dżumy w Londynie w latach 1665–1666, podczas której zmarło ok. 100 tysięcy osób, jedna czwarta populacji miasta. [przypis edytorski]

Dżurdżistan — w jęz. arabskim dawne określenie Gruzji. [przypis edytorski]

dżygitaj (hist. biol.) — w oryginale tylko: hemionus; wg daw. klasyfikacji dżygitaj to „półosioł azjatycki”, Asinus hemionus, w odróżnieniu od kułana, czyli onagra, Asinus onager; w rzeczywistości są to podgatunki, turkmeński i mongolski, tego samego gatunku Equus hemionus. [przypis edytorski]

dżyn — dziś popr.: dżin a. gin, wódka o zapachu i smaku jałowca. [przypis edytorski]

Dżyngis-chan (1155-1167–1227) — chan Mongołów i założyciel imperium mongolskiego. [przypis edytorski]

Dżyngis-chan a. Czyngis-chan a. Temudżyn (1155 a. 1162–1227) — władca mongolski, twórca imperium mongolskiego. [przypis edytorski]

δάὒμάξειν (gr.) — wyśnienie. [przypis edytorski]

δαυμάξειν μάλα φιλοσοφικον παδος (gr.) — wielkie wolne filozoficzne natchnienie. [przypis edytorski]

διαφορά (gr.) — zróżnicowanie, różnorodność. [przypis edytorski]

δοσ μοι που στω (dos moi pou sto; gr.) — daj mi miejsce, bym stanął; pierwsza część sentencji, której dokończenie brzmi καὶ τὰν γᾶν κινάσω (kai tan gan kinaso), czyli: a poruszę ziemię. [przypis edytorski]