Aby móc stabilnie działać w 2026 roku, potrzebujemy Twojego wsparcia!
dowiedz się więcej

Wpłać
 
300 000 zł

Witam Was serdecznie. Nazywam się Mateusz i jestem realizatorem w Postęp Studio, miejscu, gdzie powstają audiobooki dystrybuowane dalej przez Fundację Wolne Lektury.

Jako realizator odpowiadam za cały proces tworzenia audiobooka od nagrań lektorskich aż do finalnej postprodukcji. Wolne Lektury to świetna inicjatywa, która daje Wam dostęp do bazy, do dużej biblioteki lektur szkolnych zupełnie za darmo.

Jeżeli zależy ci na tym, aby móc dalej wspierać tą inicjatywę i aby ta inicjatywa mogła się rozwijać, dorzuć się, proszę, przysłowiową cegiełkę do zbiórki, która została, właśnie przez fundację założona. Z góry dziękuję i życzę wszystkiego dobrego.

Wesprzyj Wolne Lektury — teraz, zanim zapomnisz

Motyw: Żyd

Epika

powieść psychologiczna powieść fantastyczna Autor nieznany Charles de Montesquieu (Monteskiusz) Starożytność Renesans Barok Oświecenie Romantyzm Pozytywizm Modernizm Dwudziestolecie międzywojenne Współczesność Aforyzm Jerzy Andrzejewski Pietro Aretino François-Marie Arouet (Voltaire / Wolter) Honoré de Balzac Baśń Wacław Berent Tadeusz Borowski Tadeusz Boy-Żeleński Stanisław Brzozowski Iwan Bunin Gusta Dawidsohn-Draengerowa Sébastien-Roch Nicolas de Chamfort Dialog Tadeusz Dołęga-Mostowicz Fiodor Dostojewski Dramat współczesny Ignacy Drygas Epos Esej Felieton Józef Flawiusz Anatole France Aleksander Fredro Zygmunt Gloger Johann Wolfgang von Goethe Wiktor Gomulicki Artur Gruszecki Czesław Halicz (właśc. Czesława Endelmanowa-Rosenblattowa) Halina Górska E. T. A. Hoffmann Humoreska Bruno Jasieński Alter Kacyzne Światopełk Karpiński Andrzej Kijowski Jędrzej Kitowicz Maria Konopnicka Janusz Korczak Zygmunt Krasiński Józef Ignacy Kraszewski Agnes von Krusenstjerna Ferdynand Kuraś Legenda Bolesław Leśmian List Kornel Makuszyński Manifest Jan Masoński Gustav Meyrink Adam Mickiewicz Młoda Polska - modernizm Helena Mniszkówna Michel de Montaigne Urke Nachalnik Zofia Nałkowska Friedrich Nietzsche Cyprian Kamil Norwid Nowela Opowiadanie Eliza Orzeszkowa Pamiętnik Blaise Pascal Icchok Lejb Perec Poemat dygresyjny Pogadanka Jan Potocki Powiastka filozoficzna Powieść powieść dla dzieci i młodzieży Powieść epistolarna powieść historyczna powieść kryminalna powieść obyczajowa Marcel Proust Proza poetycka Bolesław Prus Ksawery Pruszyński Stanisław Przybyszewski Publicystyka Maria Ratuld-Rakowska Reportaż Reportaż podróżniczy Władysław Stanisław Reymont Maria Rodziewiczówna Rozprawa Rozprawa polityczna Bruno Schulz Józef Siemiradzki Henryk Sienkiewicz Jan Słomka Juliusz Słowacki Stanisław Staszic Władysław Syrokomla Noemi Szac-Wajnkranc Teodor Tripplin Julian Tuwim Zofia Urbanowska Otto Weininger Oscar Wilde Stanisław Ignacy Witkiewicz (Witkacy) Bogdan Wojdowski Kazimierz Wyka Marian Zdziechowski Stefan Żeromski Jerzy Żuławski

Motyw: Żyd

Jest to motyw powiązany z innymi hasłami określającymi na naszej liście grupy stanowe w dawnym społeczeństwie (chłop, mieszczanin, szlachcic, ksiądz). Za jego pomocą zaznaczamy fragmenty, w których mowa o życiu, obyczajach i sposobie funkcjonowania Żydów w społeczeństwie. Żydzi pełnili wiele funkcji: sklepikarzy, karczmarzy, pośredników (zwanych dawniej „faktorami”), a także, mówiąc dzisiejszym językiem, zbierali surowce wtórne, skupując szmaty i złom. W czasach, w których nie było banków, Żydzi udzielali kredytów i prowadzili instytucje, które dziś nazywamy lombardami czy komisami. Wyspiański w Weselu ciekawie pokazał relacje między księdzem, Żydem, a chłopem (Czepiec).
Oczywiście Żydzi byli zarazem grupą odrębną narodowościowo i religijnie, a w społeczeństwie zajmowali miejsce wyznaczone poza główną hierarchią, pełniąc rolę jakby „drugiego mieszczaństwa”. Owa złożona sytuacja sprawia, że również w naszym zbiorze motyw ten jest wieloznaczny i wchodzi relację również z tematyką związaną z narodem, tradycją, religią (oraz motywami pokrewnymi, takimi jak pobożność, czy obrzędy). Staraliśmy się, żeby fragmenty zaznaczane z pomocą tego motywu były tymi o charakterze neutralnym; dla tych szczególnie silnie nacechowanych uprzedzeniem przeznaczyliśmy motyw antysemityzm.