Nad głębiami

czytaj online

Poetycki traktat filozoficzny złożony z 30 sonetów. Jest uważany za wykładnię systemu filozoficznego autora, stworzoną w oparciu o teorie filozofów XIX wieku, od Hegla po neokantystów.

Utwory powstawały w latach 1893–1894 i nie są w cyklu uporządkowane w sposób chronologiczny, gdyż celem autora było jak najpełniejsze i najbardziej spójne wyłożenie stworzonej przez siebie filozofii. Również pod względem formalnym sonety podporządkowane są filozoficznej funkcji, stąd intelektualizacja, brak rozbudowanych metafor i porównań. Epicki obraz świata wypiera w nich komentarz liryczny. Teoria filozoficzna Adama Asnyka łączy w sobie pozytywistyczny realizm, sceptycyzm poznawczy oraz idealizm, zakładający istnienie poza materią także siły ducha, czyli mocy wiecznej. W cyklu pojawia się również tematyka niepodległościowa i wiara, że to ludzie są najważniejszymi nośnikami idei narodowej, a w ich staraniach leży przyszłość silnej, światłej Polski.

O autorze

Adam Asnyk

Ur.: 11 września 1838 w Kalisz
Zm.: 2 sierpnia 1897 w Kraków
Najważniejsze dzieła:: Daremne żale, Do młodych, [Jednego serca...], Między nami nic nie było, Nad głębiami

Poeta, epigon romantyzmu tworzący w epoce pozytywizmu i Młodej Polski, autor dramatów i opowiadań. Syn powstańca 1831 r., zesłańca. Podejmował różne kierunki studiów (rolnicze, medyczne, nauki społeczne), prowadząc działalność spiskową. Był więziony w Cytadeli (1860). W powstaniu styczniowym zaangażowany po stronie „czerwonych”, był członkiem rządu wrześniowego. Po upadku zrywu uzyskał stopień dra filozofii w Heidelbergu (1866), zaczął wydawać pierwsze utwory w prasie lwowskiej (1864-65). W 1870 r. osiadł w Krakowie, brał czynny udział w życiu samorządowym, był posłem na Sejm Krajowy z ramienia demokratów (1889). Amator Tatr, wiele podróżował (Włochy, Tunezja, Algieria, Cejlon, Indie). Pochowany na Skałce.