Chcemy, aby każde dziecko w Polsce miało wygodny i bezpłatny dostęp do lektur szkolnych - zróbmy to razem! Wspieraj Wolne Lektury stałą wpłatą

Dorzucam się!
Tym razem nie pomogę
Ufunduj e-książki dla dzieciaków

Lektury szkolne za darmo dla każdego dzieciaka? To możliwe dzięki wsparciu darczyńców takich jak Ty! Kliknij i dorzuć się >>>

x

5929 darmowych utworów do których masz prawo

Język

Epoka: Modernizm,
autor: Maria Rodziewiczówna

  • Maria Rodziewiczówna X
  1. Opowieść o tym, jak Prusaka nauczyć porządku po polsku (z cyklu historii pisanych „ku pokrzepieniu serc”).

    Hrabia Wentzel Croy-Dülmen ma wszystko, czego może pragnąć młody mężczyzna: ogromny majątek, powodzenie u kobiet i z high life'u, i z półświatka, dobraną kompanię przyjaciół do wspólnych zabaw oraz zdrowie i urodę. Miary szczęścia absolutnego dopełnia całkowity brak nadzoru ze strony starszych.

    Jednak spotkanie z pewną tajemniczą, niewrażliwą na jego wdzięk i przymioty damą całkowicie odmieni jego życie, czyniąc mało wartościowym wszystko, co miał dotychczas, za to wyznaczając mu nowe, niełatwe do osiągnięcia cele.

  2. Początek XX wieku. Andrzej Sanicki, przystojny i zamożny bywalec warszawskich salonów, angażuje się w płomienny romans. Musi jednak spełnić ostatnią wolę matki i ożenić się.

    Jego ojciec jako odpowiednią kandydatkę wybiera Kazię Szpanowską, szlachetną, skromną i pracowitą pannę z prowincji. Kazia z miłości do ojca, szlachcica bez majątku, rezygnuje z nadziei na powrót swego zaginionego narzeczonego. Ona również godzi się na małżeństwo z rozsądku. W Warszawie, zgorszona zakłamaniem i plotkarską atmosferą, poświęca się pracy charytatywnej. Czy związek dwojga ludzi, których łączy tylko to, że mieszkają pod jednym dachem i wspólnie bywają na spotkaniach towarzyskich, ma szanse przetrwania?

  3. Lato leśnych ludzi — powieść Marii Rodziewiczówny z roku 1920. Tytułowe postaci to osoby, które nie zatraciły kontaktu z przyrodą, potrafią żyć wśród niej i ją obserwować.

    Powieść opisuje życie trójki przyjaciół (występujących pod przezwiskami Rosomak, Pantera i Żuraw), spędzających lato w oddalonej od cywilizacji leśnej chacie. W pewnym momencie dołącza do nich chłopak z miasta, określany jako „murowa stonoga”, a potem — od ciągle powtarzanych pytań — jako Coto. Dalsza część książki opisuje, jak „rekrut” stopniowo uczy się życia w lesie i poznaje tajemnice przyrody. Las ma jednak również inne tajemnice — te z czasów powstania, żyjące w pamięci starego Odrowąża, mentora „leśnych ludzi”. Nasi bohaterowie zetkną się także i z nimi, i będzie to istotny element leśnej edukacji Cota.

Wybrane utwory

Motywy i tematy

A

Ameryka (1)

Antysemityzm (1)

Artysta (2)

B

Bieda (2)

Bogactwo (2)

Bohaterstwo (2)

Brud (1)

Burza (1)

C

Choroba (3)

Cierpienie (1)

Cnota (3)

Czary (1)

D

Dar (1)

Dom (1)

Dorosłość (1)

Droga (1)

Dzieciństwo (1)

Dziecko (3)

E

Emigrant (1)

F

Fałsz (1)

Fircyk (2)

G

Grzeczność (1)

H

Hańba (1)

Honor (2)

K

Klęska (1)

Kobieta (5)

Kobieta "upadła" (1)

Kondycja ludzka (2)

Korzyść (1)

Ksiądz (1)

Kwiaty (1)

L

Lato (1)

Lekarz (1)

List (3)

M

Małżeństwo (6)

Marzenie (1)

Matka (4)

Melancholia (1)

Mężczyzna (2)

Miasto (3)

Milczenie (1)

Miłość (8)

Miłość niespełniona (1)

Miłość silniejsza niż śmierć (1)

Mizoginia (1)

Młodość (2)

N

Natura (1)

Nauka (5)

Niebezpieczeństwo (1)

Niemiec (2)

O

Obcy (2)

Obowiązek (2)

Obyczaje (2)

Ofiara (2)

Ojciec (1)

Ojczyzna (2)

Opieka (1)

Oświadczyny (3)

P

Patriota (1)

Pieniądz (2)

Pies (1)

Piękno (1)

Plotka (2)

Pocałunek (1)

Pogrzeb (1)

Pojedynek (1)

Pokusa (1)

Polak (2)

Poświęcenie (1)

Powitanie (1)

Powstanie (1)

Pożegnanie (1)

Praca (4)

Przemiana (3)

Przestrzeń (1)

R

Rozczarowanie (2)

Rozpacz (3)

Rozum (1)

Rzeka (2)

S

Samobójstwo (1)

Sąd (1)

Sąsiad (1)

Sielanka (1)

Sierota (2)

Słońce (2)

Słowo (1)

Sługa (1)

Spowiedź (1)

Starość (1)

Strój (1)

Szantaż (1)

Sztuka (1)

Ś

Ślub (1)

Śmierć (2)

Śmierć bohaterska (1)

Śpiew (2)

Świętokradztwo (1)

T

Tajemnica (2)

Taniec (1)

Tęsknota (8)

Tłum (1)

U

Uczta (1)

Upadek (3)

Uroda (2)

W

Walka (2)

Wdzięczność (1)

Wierzenia (1)

Wieś (3)

Wina (1)

Wspomnienia (1)

Współczucie (1)

Wychowanie (1)

Wygnanie (1)

Wyrzuty sumienia (2)

Z

Zabawa (1)

Zazdrość (2)

Zdrada (4)

Zdrowie (1)

Ziemia (1)

Ż

Żołnierz (1)

Żona (1)

Epoka: Modernizm

Czas
1880-1900 r.
Najwybitniejsi twórcy
europejscy: Ch. Baudelaire, J. A. Rimbauld, P. Verlaine, S. Mallarme, O. Wilde, A. Strindberg, R. M. Rilke, A. Błok, A. Czechow, M. Maeterlinck, H. Ibsen, G. B. Shaw; polscy: S. Wyspiański, G. Zapolska, S. Przybyszewski, W. Reymont, S. Żeromski
Reprezentatywne gatunki
dramat, powieść, aforyzm

Nowatorska tendencja w sztuce i literaturze przełomu XIX i XX w. W literaturze polskiej pojęcie to występuje często jako synonim Młodej Polski albo określenie wstępnej fazy jej rozwoju, ale tendencje modernistyczne miały charakter międzynarodowy. Znamienny był dla nich protest wobec kultury mieszczańskiej, poczucie kryzysu kultury (dekadentyzm, pesymizm) i poszukiwanie nowych form ekspresji (symbolizm, kult „sztuki dla sztuki”, zjawisko cyganerii artystycznej skłóconej ze środowiskiem filistrów; później naturalizm, ekspresjonizm, intuicjonizm). Najważniejsze ośrodki znajdowały się we Francji i Niemczech (m.in. wpływ filozofii H. Bergsona, A. Schopenhauera i F. Nietzschego), ale charakterystyczne było twórcze włączenie się do ogólnoeuropejskiego nurtu kultury państw dotąd pozostających na uboczu.

Autor: Maria Rodziewiczówna

Ur.
30 stycznia lub 3 lutego 1864 na Grodzieńszczyźnie
Zm.
16 listopada 1944 na folwarku Leonów k. Żelaznej pod Skierniewicami
Najważniejsze dzieła:
Straszny dziadunio (1887), Pożary i zgliszcza (1888), Dewajtis (1889), Między ustami a brzegiem pucharu (1889), Szary proch (1889), Hrywda (1892), Anima vilis (1893), Macierz (1903), Wrzos (1903), Czahary (1905), Joan. VIII 1-12 (1906), Byli i będą (1908), Lato leśnych ludzi (1920)

Autorka powieści popularnych, przekładanych na wiele języków europejskich (Dewajtis było tłumaczone na niemiecki, angielski, francuski, węgierski, litewski, serbski, czeski i słowacki).
Umysłowość i system wartości pisarki został ukształtowany przez osobiste doświadczenie przemocy władz zaborczych (jej rodzice zostali skazani na zesłanie i konfiskatę majątku za pomoc powstańcom) oraz kilka lat nauki na pensji niepokalanek w Jazłowcu. Po śmierci ojca, od 1881 r. zarządzała majątkiem ziemskim Hruszowa na Polesiu (w 1887 została formalnie jego właścicielką) i zajmowała się pisarstwem; zmieniła też swój wygląd, obcinając krótko włosy oraz przywdziewając strój na poły męski. Już jako młoda dziewczyna deklarowała, że nie wyjdzie za mąż. Przez ponad pół wieku prowadziła gospodarstwo, w którym początkowo mieszkała ze swoją babką, matką i siostrą Celiną, po ich śmierci w latach 90. z Heleną Weychertówną, a następnie od 1919 r. niemal do końca życia z o 11 lat młodszą Jadwigą Skirmunttówną, z którą, według słów tej ostatniej łączyło ją ,,powinowactwo z wyboru" (Wahlverwandtschaft, termin wzięty z tytułu powieści Goethego). Jadwiga zajmowała się domem, Maria interesami, na zimowe miesiące wyjeżdżała pisarka do Warszawy, gdzie wraz z Heleną kupiły wspólnie mieszkanie na Brackiej, a także niewielki majątek podwarszawski w Falenicy, nazwany przez nie Wyraj.
Działała w organizacjach ziemianek (od 1907 r. redagowała też pismo ,,Ziemianka"), pracując na rzecz polepszenia sytuacji bytowej, oświaty i świadomości narodowej ludu. W czasie I wojny światowej i wojny 1920 roku uczestniczyła w akcjach pomocy ofiarom działań wojennych, organizowaniu wyżywienia dla ludności cywilnej itp. W okresie międzywojennym lansowana przez prasę endecką. Po wybuchu II wojny światowej w 1939 roku jej majątek został przejęty przez lokalny komitet ludowy, a Rodziewiczówna wraz ze swą towarzyszką przedostały się przez zieloną granicę do Łodzi, a następnie do Warszawy. Zmarła tuż po klęsce powstania warszawskiego, które przebyła w mieście, otoczona opieką powstańców.
Pierwsze próby prozatorskie Rodziewiczówny powstały już pensji; zaczęła publikować pod pseudonimem Maro, stanowiącym skrót pierwszych sylab imienia i nazwiska; drugi pseudonim, Žmogus, po lit. ,,człowiek" (szczególnie człowiek z ludu) można uznać za rodzaj deklaracji ideowej (kwestią dążeń narodowych Litwinów pisarka zajęła się w powieści Szary proch). Istotnym wkroczeniem Rodziewiczówny w dziedzinę literatury była publikacja w odcinkach powieści Straszny dziadunio (1886), a następnie przebojowa powieść Dewajtis (1889).
Pod względem stylu pisarskiego Rodziewiczówna to epigonka pozytywizmu; poruszana przez nią tematyka ujmowana jest konwencjonalnie i okraszona łatwym sentymentalizmem. Najczęściej poruszana problematyka w jej powieściach to: bezwzględnie pozytywnie wartościowany patriotyzm, kult pracy fizycznej, walka o zachowanie polskiego stanu posiadania na tzw. kresach wschodnich oraz na ziemiach zachodnich (Poznańskie), religijność katolicka, przywiązanie do ojczystej przyrody. Na tym tle ciekawszym rysem jest kreowanie postaci silnych, przedsiębiorczych kobiet wyznaczających sobie cele życiowe i realizujących je niezłomnie (por. np. Czahary).

Maria Rodziewiczówna w Wikipedii
Zamknij

* Ładowanie