Wolne Lektury potrzebują pomocy...


Potrzebujemy Twojej pomocy!

Na stałe wspiera nas 381 czytelników i czytelniczek.

Niestety, minimalną stabilność działania uzyskamy dopiero przy 1000 regularnych darczyńców. Dorzucisz się?

Tak, dorzucę się do Wolnych Lektur!
Tym razem nie pomogę, przechodzę prosto do biblioteki
Informacje o nowościach

Informacje o nowościach w naszej bibliotece w Twojej skrzynce mailowej? Nic prostszego, zapisz się do newslettera. Kliknij, by pozostawić swój adres e-mail.

x

5617 free readings you have right to

Language Language

Author: Bruno Jasieński

  • Bruno Jasieński X
  1. Groteskowe opowiadanie powstałe we Lwowie w 1923 roku, wydane w tomie pod tym samym tytułem.

    Bruno Jasieński, a właściwie Wiktor Zysman (1901–1938), był poetą żydowskiego pochodzenia i jednym z twórców futuryzmu w Polsce. Z tym kierunkiem po raz pierwszy zetknął się w Rosji, gdzie przebywał z matką i rodzeństwem podczas pierwszej wojny światowej. Po powrocie do Polski wraz ze Stanisławem Młodożeńcem oraz Tytusem Czyżewskim w 1920 założył Niezalegalizowany Klub Futurystów „Pod Katarynką”. Wtedy też zaczął posługiwać się pseudonimem artystycznym, którym podpisywał pierwsze publikowane na łamach prasy teksty. Wraz z Anatolem Sternem stworzył bardzo znany manifest polskich futurystów „Nuż w bżuhu. Jednodńuwka futurystów”.

  2. Poemat powstały w paryskim okresie twórczości Brunona Jasieńskiego, uznawany przez krytyków literackich za jeden z najważniejszych utworów autora.

    Przyjęta przez poetę forma ludowej pieśni stanowi niebanalną próbę stylizacji literackiej, która wydaje się być stworzona dla prezentacji losów Jakuba Szeli — chłopskiego powstańca w okresie rzezi galicyjskiej. Jasieński swoim utworem stawia się w opozycji do dotychczasowej interpretacji sylwetki buntownika, z jaką spotykamy się w tekstach Marii Konopnickiej czy Stanisława Wyspiańskiego. Komunistyczne poglądy i wrodzona wrażliwość autora każą mu odejść od jednoznacznego postrzegania postaci powstańca jako przyszłego zbrodniarza i ofiary prowokacji.

  3. Katastroficzna powieść Brunona Jasieńskiego Palę Paryż ukazała się w odcinkach na łamach francuskiego socjalistycznego dziennika „L'Humanité” w 1928 r., a w następnym roku w formie książkowej nakładem wydawnictwa Ernesta Flammariona. Jak wspomina Juliusz Kaden-Bandrowski we wstępie do polskiego wydania (1929), publikacja, choć należąca do nurtu fantastyki, wywołała żywe reakcje ze względu na swą wymowę polityczną. Ostatecznie stała się powodem wydalenia w 1929 r. z Francji, gdzie przebywał na emigracji od 1925 r., komunizującego autora, który znalazł następnie schronienie w ZSRR (tam tłumaczenie opublikowano w nakładzie 140 000 egzemplarzy, a dodruk liczył 220 000).

    Ciekawostkę stanowi fakt, że iskra, która zainicjowała powstanie płomiennej lewicowej powieści, skrzesana została przez drobne nieporozumienie językowe. Jasieński pisał Palę Paryż w odpowiedzi na wyszydzającą styl życia proletariatu radzieckiego nowelę Paula Moranda Je brûle Moscou; tymczasem w gwarze miejskiej owo brûler znaczyło tyle: palić, co: przemierzać przestrzeń, szlifować bruk. Tym niemniej cały tom L'Europe galante, w którym ukazała się nowela Moranda, stanowił przykład twórczości szczególnie nieznośnej dla polskiego awangardysty: proponującej eleganckie bon moty zamiast sztuki zmuszającej do pogłębionej refleksji. Jasieński zaproponował, by burżuazyjny świat przyjrzał się krytycznie stylowi życia swej mitycznej stolicy, owemu „tłumowi statystów” (oraz kilku protagonistom) — „jaki na ekran bulwarów paryskich wyrzuca co wieczora zepsuty aparat projekcyjny Europy”.

    Temat epidemii, która brutalnie demaskuje zarówno charakter ludzi, jak również naturę panujących stosunków społecznych, prawie dwadzieścia lat później podejmie Albert Camus w swej najsłynniejszej powieści Dżuma. Jednak wypowiedź artystyczna Jasieńskiego — zarówno bardziej poetycka w poszczególnych frazach, jak i bardziej, mimo osadzenia w realiach epoki, abstrakcyjna i futurystyczna — ma charakter manifestu wiary w możliwość wydobycia z otchłani poniżenia i zatracenia rzeszy ludzi głodnych i wydziedziczonych, zepchniętych w tę otchłań przez garstkę sytych i posiadających.

All matching works

Motifs and themes

A

Alkohol (1)

Anioł (1)

B

Bezdomność (5)

Bieda (6)

Bijatyka (2)

Błądzenie (3)

Bogactwo (3)

Bóg (1)

Brat (1)

Broń (1)

Brud (1)

C

Choroba (11)

Chrystus (1)

Ciało (4)

Czas (2)

D

Dama (1)

Deszcz (2)

Dom (2)

Dorosłość (1)

Dusza (1)

Dzieciństwo (1)

Dziecko (4)

Dziedzictwo (2)

F

Filozof (1)

G

Głód (6)

Grzech (1)

H

Handel (2)

Historia (1)

I

Idealista (1)

Interes (2)

J

Jedzenie (2)

K

Kobieta (11)

Kobieta "upadła" (5)

Kochanek (8)

Kolonializm (10)

Kondycja ludzka (2)

Korzyść (2)

Kradzież (3)

Krew (2)

Książka (3)

L

Lato (1)

Literat (1)

Los (1)

Lot (1)

Lud (3)

Lustro (1)

M

Maszyna (4)

Melancholia (1)

Mędrzec (2)

Mężczyzna (11)

Miasto (25)

Miłość (3)

Modlitwa (1)

Morderstwo (2)

Morze (2)

Muzyka (2)

N

Nacjonalizm (1)

Nauczyciel (1)

Nauka (2)

Niebezpieczeństwo (3)

Nienawiść (3)

Niewola (1)

Noc (3)

O

Obraz świata (4)

Obrzędy (2)

Obyczaje (11)

Odrodzenie (1)

Ojciec (2)

Omen (1)

P

Pamięć (5)

Państwo (3)

Patriota (1)

Pieniądz (2)

Pies (4)

Plotka (1)

Pobożność (1)

Podróż (1)

Polityka (2)

Pozory (1)

Pozycja społeczna (10)

Pożądanie (1)

Praca (10)

Praca organiczna (1)

Prawo (1)

Przemiana (1)

Przemoc (8)

Przyroda nieożywiona (1)

Przywódca (1)

R

Raj (1)

Religia (8)

Rewolucja (11)

Robotnik (11)

Rosja (1)

Rosjanin (1)

Rozczarowanie (1)

Rzeka (2)

S

Samobójstwo (3)

Seks (5)

Sen (3)

Serce (1)

Słowo (2)

Sługa (1)

Strach (6)

Strój (1)

Syn (2)

Szaleniec (1)

Szaleństwo (5)

Sztuka (1)

Ś

Śmierć (5)

Święto (5)

Świt (1)

T

Taniec (1)

Tłum (5)

Trucizna (2)

Trup (1)

U

Ucieczka (1)

Upadek (1)

Urzędnik (1)

W

Walka (3)

Wiedza (3)

Więzienie (7)

Więzień (1)

Wino (1)

Wizja (2)

Władza (12)

Woda (1)

Wolność (1)

Wróg (3)

Wspomnienia (2)

Współczucie (1)

Wzrok (2)

Z

Zabawa (3)

Zabobony (1)

Zbawienie (1)

Zdrowie (1)

Zemsta (3)

Zmysły (1)

Zwierzę (1)

Zwierzęta (1)

Ż

Żołnierz (3)

Żyd (3)

Author: Bruno Jasieński

Ur.
17 lipca 1901 r. w Klimontowie pod Sandomierzem
Zm.
17 września 1938 r. w Moskwie
Najważniejsze dzieła:
But w butonierce (zbiór wierszy 1921), Pieśń o głodzie (poemat 1922), Ziemia na lewo (zbiór wierszy 1924), Słowo o Jakubie Szeli (1926), Nogi Izoldy Morgan (1923), Palę Paryż (1929), Zmowa obojętnych (1937)

Właśc. Wiktor Bruno Zysman, awangardowy poeta, prozaik i dramaturg. Był synem lekarza. W latach 1914-18 mieszkał z rodziną w Moskwie; tam ukończył polskie gimnazjum, tam też zetknął się z rewolucyjnym, zarówno formalnie jak ideowo, nowoczesnym nurtem literackim. Studiował w Krakowie na UJ na różnych wydziałach. Jako jeden z ojców założycieli polskiego futuryzmu był autorem głównych manifestów w ,,Jednodńiuwce futurystuw” z 1921 r. (Do narodu polskiego manifest w sprawie natychmiastowej futuryzacji życia, Manifest w sprawie poezji futurystycznej) oraz współtwórcą głośnej jednodniówki Nuż w bżuhu.
Styl Jasieńskiego cechuje zręczne wykorzystanie tradycyjnej formy literackiej połączone z zastosowaniem śmiałej, ekscentrycznej metaforyki, brutalnych dysonansów, fantastycznych hiperboli. Adaptował też dla poezji nowoczesne formy wypowiedzi słownej (jak notatka reporterska, zapis telegraficzny), zaś obrazowanie w wierszu Marsz jest interpretowane jako oparte o technikę montażu filmowego.
Stał się jedną z ofiar wielkiej czystki stalinowskiej w 1937 r., został aresztowany, skazany początkowo na zesłanie, a następnie na śmierć i rozstrzelany w więzieniu w Moskwie. Przez długi czas okoliczności i data jego śmierci były nieznane.

Bruno Jasieński in Wikipedia
Close

* Loading