Kto ma prawo do duszy Psunabudesa?

Henryk Sienkiewicz, Sąd Ozyrysa

Nowela ukazała się po raz pierwszy w „Tygodniku Ilustrowanym” w 1908 roku. Autor, w celu zmylenia cenzury, poprzedził ją notą mówiącą, że jest to tłumaczenie starożytnego papirusu. Ten krótki utwór to humoreska, mająca na celu wyszydzenie władzy i biurokratów, zawierająca także elementy przypowieści alegorycznej, moralitetu filozoficznego, bajki, mitu i satyry politycznej.

W starożytnym Egipcie umiera minister Psunabudes, a po jego śmierci dwie Idee — Głupota i Niegodziwość — rozpoczynają walkę o jego duszę

Głupota twierdzi, że przez cały czas pilnowała, by Psunabudes postępował zgodnie z jej zasadami, a minister doskonale sprawdzał się jako podwładny. Niegodziwość uważa, że to jej wiernie służył Psunabudes, zatem właśnie ona powinna zabrać jego duszę do swojego królestwa. Ozyrys postanawia rozstrzygnąć spór dwóch Idei, prosi więc o pomoc Mądrość. Wspólnie zaczynają rozważać, czy Psunabudes był w swoim życiu bardziej głupi czy niegodziwy i która z Idei ma do niego większe prawo.

Tekst powstał w Polsce znajdującej się pod zaborami. Autor, który był uważnym obserwatorem życia społecznego i politycznego, wielokrotnie krytykował w swej twórczości błędy i bezprawne nadużycia, popełniane przez rozbiorowe władze. Umiejscowił akcję utworu w starożytnym Egipcie, ukrywając w ten zawoalowany sposób dość oczywiste aluzje do współczesnej mu rzeczywistości — przede wszystkim jasne wówczas odwołanie do postaci Konstantego Pietrowicza Pobiedonoscewa (1827–1907), carskiego polityka i głównego ideologa konserwatyzmu w XIX-wiecznej Rosji. Ten zabieg literacki pozwolił Sienkiewiczowi uniknąć interwencji cenzury, a zarazem nadać opowiadaniu uniwersalny wymiar.

Chcesz wiedzieć, dokąd trafi dusza Psunabudesa? Przeczytaj Sąd Ozyrysa Henryka Sienkiewicza w formie e-booka w najpopularniejszych formatach, umożliwiających lekturę online oraz na urządzeniach przenośnych (EPUB, PDF, TXT).