Aby móc stabilnie działać w 2026 roku, potrzebujemy Twojego wsparcia!
dowiedz się więcej

Wpłać
 
600 000 zł

Cześć ludzie!

Tu Patyczak, Brudne Dzieci Sida! Lubię biegać, lubię grać, ale czytać wprost uwielbiam. Dlatego wspieram skromnym, ale za to regularnym comiesięcznym zleceniem stałym Fundację Wolne Lektury. Napisałem nawet wiersz:

Czy wolisz czytać w domu, czy na łonie natury,
Zapraszam! Wspierajmy razem Fundację Wolne Lektury!

Wspieram Wolne Lektury!
Edgar Allan Poe, Zabójstwo przy rue Morgue
Posłuchaj w ElevenReader
 
  • 1.75×
  • 1.5×
  • 1.25×
  • 0.75×
  • 0.5×

Pobieranie e-booka

Wybierz wersję dla siebie:

.pdf

Jeśli planujesz wydruk albo lekturę na urządzeniu mobilnym bez dodatkowych aplikacji.

.epub

Uniwersalny format e-booków, obsługiwany przez większość czytników sprzętowych i aplikacji na urządzenia mobilne.

.mobi

Natywny format dla czytnika Amazon Kindle.

Pobieranie audiobooka

Wybierz wersję dla siebie:

.mp3

Uniwersalny format, obsługiwany przez wszystkie urządzenia.

OggVorbis

Otwarty format plików audio, oferujący wysokiej jakości nagranie.

W paryskiej gazecie ukazuje się doniesienie o niezwykłej zbrodni dokonanej przy rue Morgue. Zaalarmowani nocnymi krzykami mieszkańcy dzielnicy wtargnęli do budynku, gdzie w zamkniętym od wewnątrz pokoju ujrzeli zniszczone, poprzewracane w nieładzie meble, a wkrótce potem znaleźli ciała brutalnie zamordowanych kobiet: właścicielki domu i jej córki. Jak zdołał uciec zabójca? Co było motywem tej zbrodni? Dlaczego popełniono ją z takim okrucieństwem? Policja nie potrafi rozwikłać sprawy. Zaintrygowany Dupin postanawia przeprowadzić własne śledztwo.

Pierwsze z opowiadań Edgara Allana Poego, w których anonimowy narrator przedstawia najbardziej spektakularne sprawy swojego przyjaciela C. Auguste'a Dupina. Nowele o błyskotliwym ekscentryku, posługującym się dedukcją i analizą sposobu myślenia innych osób, stanowią pierwsze współczesne utwory detektywistyczne, zaś postać Dupina stała się prototypem kolejnych literackich detektywów, w tym Sherlocka Holmesa Arthura Conan Doyle'a.

Chociaż dzieła z podobnymi motywami pojawiały się już wcześniej, opublikowane w roku 1841 Zabójstwo przy Rue Morgue to pierwszy utwór w pełni skupiony na stosowanej przez bohatera metodzie analitycznej. W swoim Studium w szkarłacie, wydanej w roku 1887 pierwszej powieści o Sherlocku Holmesie, Arthur Conan Doyle zapożyczył z opowiadania Poego sprawdzone elementy. Narracja w obu przypadkach prowadzona jest pierwszoosobowo, historię opowiada człowiek, który mieszka w stolicy w wynajętym mieszkaniu wspólnie ze znajomym, wkrótce przyjacielem. Jego nadzwyczajne zdolności detektywistyczne narrator poznaje po raz pierwszy nie podczas rozwikływania przez niego sprawy kryminalnej, ale w życiu codziennym, na własnej osobie. Pewnego dnia do bohaterów dociera wiadomość o zagadkowej zbrodni, wobec której zawodzą rutynowe sposoby śledztwa stosowane przez policję. Dzięki nawykowi uważnej obserwacji, zwracaniu uwagi na szczegóły i skrupulatnie stosowanej metodzie analitycznej detektyw rozwiązuje sprawę. W historiach o Sherlocku Holmesie występuje również zapożyczona od Poego nowatorska technika narracyjna, w której bohater najpierw oznajmia rozwiązanie, a dopiero następnie przedstawia rozumowanie, które do niego doprowadziło.

O autorze

Edgar Allan Poe
fot. autor nieznany, domena publiczna

Edgar Allan Poe

Ur.
19 stycznia 1809 w Boston
Zm.
7 października 1849 w Baltimore
Najważniejsze dzieła:
Rękopis znaleziony w butli, Zagłada domu Usherów, Berenice, Zabójstwo przy Rue Morgue, Maska śmierci szkarłatnej, Złoty żuk, Czarny kot, Serce oskarżycielem, Kruk (1845), Tamerlane i inne poezje (1827)

Poeta i prozaik amerykański. Za życia znany głównie jako bezkompromisowy krytyk literacki; był redaktorem wielu czasopism, w których publikował też swoje nowele i opowiadania. Twórczość Poe zalicza się do nurtu tzw. czarnego romantyzmu. Do fascynujących go tematów należy nieuchronnie i stale grożąca śmierć ze wszystkimi towarzyszącymi jej okolicznościami i emblematami, takimi jak: trup (szczególnie młodej kobiety por. Berenice), zamurowanie żywcem (Beczka Amontillada), choroba (Maska Śmierci Szkarłatnej), w tym również zaburzenia psychiczne (Zagłada domu Usherów). Doświadczenie śmierci stanowi ważny wątek jego biografii: na gruźlicę umarła jego matka (kiedy miał rok), a następnie przybrana matka Frances Allen i młodziutka żona Virginia (była jego siostrą cioteczną; poślubił ją, gdy miała 13 lat). Dominujący nastrój utworów poetyckich i prozaicznych Poe stanowią melancholia i groza, często ocierające się o makabrę oraz estetykę horroru.
Zyskał wielką popularność w Europie (tłumaczył go Baudelaire), szczególnie w końcu wieku XIX, a modernistyczni twórcy odnajdowali u niego bliskie sobie wątki dekadentyzmu. Zarówno konstrukcja postaci, jak i innych elementów fabuły (tytułowy dom Usherów) pozwala na głęboką interpretację psychologiczną prozy Poe, która stanowiła inspirację m.in. dla Dostojewskiego. Uznawany jest też za jednego z ojców fantastyki (Rękopis znaleziony w butli, Eureka: A Prose Poem 1848; Edgarami nazwano na jego cześć nagrody przyznawane przez Mystery Writers of America) oraz noweli kryminalnej (Zabójstwo przy Rue Morgue). Postać pojawiającego się w kilku utworach detektywa, C. Auguste'a Dupina, rozwiązującego zagadki kryminalne dzięki dedukcji, stanowi pierwszą z szeregu podobnych, takich jak Sherlock Holmes Arthura Conan Doyle'a czy Hercules Poireau Agathy Christie.
Był alkoholikiem; czterdziestoletni Poe został znaleziony na ulicy w ciężkim stanie fizycznym w delirium i po kilku dniach hospitalizacji zmarł z niewyjaśnionych przyczyn.