„Wszystko, co nam się trafia dobrego lub złego na ziemi, jest zapisane w górze. Czy zna pan jaki sposób, aby wymazać to pismo?” — pyta tytułowy Kubuś, wyrażając w tych słowach swoje filozoficzne credo. Kubuś Fatalista i jego pan Denisa Diderota to błyskotliwa powiastka filozoficzna, pełna humoru, dygresji i przewrotnych pytań o wolną wolę. Czy naprawdę nic nie zależy od nas? Przeczytaj i przekonaj się sam!
Kubuś Fatalista i jego pan — powiastka filozoficzna Diderota
Kubuś Fatalista i jego pan (oryg. fr. Jacques le fataliste et son maître) to najsłynniejsze dzieło Denisa Diderota, opisujące wyprawę Kubusia i jego pana, podczas której przydarzają się im sytuacje prowokujące do rozmów i rozważań o charakterze filozoficznym. Nie mniej ważną postacią jest narrator, który swobodnie zdradza swoją obecność i odsłania warsztat twórczy: „W cóż by nie urosła ta przygoda w moim ręku, gdyby mi przyszła fantazja znęcać się nad wami!”.
Narracja i styl w Kubusiu Fataliście
Żywiołem Diderota i jego bohaterów jest dyskusja, przerywana licznymi dygresjami, zakłócanymi przez kolejne wtrącenia i aluzje. Żywa, barwna opowieść to zarazem rdzeń pozornie luźnej i zaburzonej chronologicznie fabuły, ale i klucz do pełnego odczytania powiastki.
Fatalizm i filozofia w Kubusiu Fataliście
Kubuś jest fatalistą: twierdzi, że wszystko, co się wydarza, zostało „zapisane w górze”, czyli określone przez los (fatum), zaś człowiek nie ma wpływu na nic. Mimo to krytycznie spogląda na świat, nie godzi się z panującą w nim niesprawiedliwością i złem, wierzy, że ostatecznie dobro zatriumfuje.
Co charakterystyczne dla epoki, w powiastce zaciera się tradycyjna hierarchiczna relacja między panem a sługą: Kubuś jest postacią barwniejszą od swego chlebodawcy. Doskonale sprawdza się jako mówca i gawędziarz — urodził się gadułą, przez co stracił niejedną służbę; lecz jego panu ta właśnie cecha bardzo odpowiada, bo zyskuje dzięki niej kompana do rozmów i błyskotliwego komentatora opowiadanych historii.
Denis Diderot — pisarz, filozof, encyklopedysta
Denis Diderot był pisarzem, krytykiem, filozofem i encyklopedystą epoki francuskiego oświecenia, zasłynął zaś jako inicjator wydania Wielkiej Encyklopedii Francuskiej. Kubuś Fatalista i jego pan powstawał między 1765 a 1780 rokiem, wydany został w 1796 roku, a w 1804 roku trafił na indeks ksiąg zakazanych.
Przekład Kubusia Fatalisty, podobnie jak wielu dzieł z kanonu literatury francuskiej, polska kultura zawdzięcza Tadeuszowi Boyowi-Żeleńskiemu. Towarzyszący dziełu wstęp tłumacza zawiera wiele cennych informacji o autorze, dziele i epoce.
Na Wolnych Lekturach znajdziesz e-book Kubuś Fatalista i jego pan Denisa Diderota w przekładzie Boya-Żeleńskiego. Przeczytaj utwór online, w aplikacji mobilnej lub pobierz na czytnik w wybranym formacie: EPUB, MOBI, PDF.
