Chcemy, aby każde dziecko w Polsce miało wygodny i bezpłatny dostęp do lektur szkolnych - zróbmy to razem! Wspieraj Wolne Lektury stałą wpłatą

Dorzucam się!
Tym razem nie pomogę
Pracuj dla Wolnych Lektur

Pracuj dla Wolnych Lektur! Szukamy fundraiserek i fundraiserów >>>

x

5722 darmowe utwory do których masz prawo

Język Język

Autor: Marian Zdziechowski

  • Marian Zdziechowski X
  1. Największą wartość tych rozważań nad historią literatury i kultury stanowi wpisanie duchowych doświadczeń polskich poetów romantycznych w dzieje myśli europejskiej: postawienie ich wobec refleksji innych filozofów (np. Słowackiego wobec Leibniza i Sołowjowa) oraz m.in. wobec tych fermentów filozoficznych, które zrodziły nurt modernizmu katolickiego.

    W niniejszym zbiorze artykułów zasłużony profesor Uniwersytetu Wileńskiego zajmuje się interpretacją irracjonalnej części spuścizny romantyków polskich. Po pierwsze więc — szuka istoty „przedświtowych” wizji historiozoficznych Zygmunta Krasińskiego; po drugie — podejmuje próbę pogłębionego wytłumaczenia i umieszczenia w szerszej perspektywie europejskiej zaangażowania Mickiewicza w towianizm; po trzecie wreszcie — śledzi mistyczną „złotą nić” przeplatającą się przez całą twórczość Słowackiego i łączącą Anhellego z Królem Duchem.

    Zaznacza się w tych interpretacjach istotna zmiana stanowiska wybitnego znawcy literatur słowiańskich, który stał się patronem polskiego katastrofizmu. Po dwudziestu latach od publikacji Mesjanistów i słowianofilów Zdziechowski skłonny jest porzucić dawną pozytywistyczną trzeźwość analizy, bardziej zawierzyć poetom – i bardziej ulec ich nastrojowi ducha oraz ich wizjom. Wyznaje, że śmieszą go „ubolewania moje sprzed dwudziestu lat nad tym, iż Słowacki „zagubił swój talent w mrzonkach teozoficznych”.

  2. Kilkanaście szkiców profesora Uniwersytetu Stefana Batorego w Wilnie publikowanych wcześniej w prasie, wybranych przez autora i wydanych w formie książki rok przed jego śmiercią. Pesymizm, dominujący w poglądach Zdziechowskiego, skłania go do przekonania, że „Stoimy w obliczu końca historii. Dzień każdy świadczy o zastraszających postępach dżumy moralnej, która od Rosji sowieckiej pędząc, zagarnia wszystkie kraje, wżera się w organizmy wszystkich narodów, wszędzie procesy rozkładowe wszczyna, w odmętach zgnilizny i zdziczenia pogrąża”.

    Chociaż według słów autora treścią tych tekstów, „jak w ogóle wszystkiego, co po wojnie pisałem, jest walka z bolszewictwem”, dotyczą różnorodnej tematyki, począwszy od masonerii, poprzez opis terroru bolszewickiego, rozważania na temat przyczyn upadku cywilizacji rzymskiej i wad demokracji, analizę francuskiego antyromantyzmu, na mowach okolicznościowych skończywszy. Zbiór zawiera również studium O okrucieństwie, opublikowane w formie książkowej w roku 1928.

Wybrane utwory

Motywy i tematy

A

Antysemityzm (5)

Artysta (1)

B

Bieda (2)

Bogactwo (2)

Bohaterstwo (2)

Bóg (45)

Brat (1)

C

Chleb (1)

Chrystus (8)

Ciało (5)

Cierpienie (4)

Cnota (6)

Czas (1)

Czyn (4)

Czyściec (1)

D

Diabeł (5)

Dobro (6)

Droga (1)

Duch (2)

Dusza (8)

Dziecko (2)

Dziedzictwo (1)

F

Filozof (24)

G

Grzech (2)

Gwiazda (1)

H

Historia (7)

I

Idealista (4)

J

Jabłko (1)

K

Kobieta (1)

Kondycja ludzka (34)

Konflikt wewnętrzny (2)

Koniec świata (4)

Ksiądz (4)

L

Lenistwo (1)

Literat (4)

Lot (1)

Lud (2)

M

Małżeństwo (1)

Marzenie (3)

Miłość (2)

Mizoginia (1)

Młodość (1)

Modlitwa (1)

Muzyka (3)

N

Naród (6)

Natura (6)

Nauczyciel (1)

Nauka (2)

Niebo (3)

Niemiec (6)

Nieśmiertelność (1)

O

Obowiązek (2)

Obraz świata (21)

Ofiara (1)

Ogień (2)

Ojciec (2)

Ojczyzna (5)

Okrucieństwo (5)

P

Pamięć (1)

Pan (1)

Państwo (4)

Patriota (2)

Pies (2)

Piękno (2)

Pobożność (1)

Poeta (18)

Poezja (3)

Pogarda (2)

Polak (11)

Polityka (6)

Polska (8)

Pożądanie (1)

Prawda (6)

Prawo (1)

Przemiana (8)

Przemoc (2)

Przywódca (5)

Ptak (1)

Pycha (1)

R

Religia (39)

Rewolucja (4)

Rodzina (2)

Rosjanin (5)

Rozum (6)

Rycerz (1)

S

Samotnik (2)

Sen (1)

Serce (2)

Siła (1)

Siostra (1)

Słońce (1)

Słowo (3)

Sługa (1)

Sprawiedliwość (2)

Starość (1)

Stworzenie (2)

Szkoła (1)

Sztuka (2)

Ś

Śmierć (1)

Śpiew (1)

Światło (1)

Święty (2)

T

Tajemnica (1)

Tęsknota (2)

U

Upadek (2)

Urzędnik (1)

W

Walka (2)

Wiara (7)

Wiedza (3)

Wierność (1)

Wizja (8)

Władza (3)

Wojna (1)

Wolność (4)

Z

Zaświaty (1)

Zazdrość (1)

Zbawienie (1)

Zło (7)

Zmartwychwstanie (1)

Zwierzę (2)

Zwierzęta (6)

Ż

Życie jako wędrówka (1)

Żyd (10)

Autor: Marian Zdziechowski

Ur.
30 kwietnia/12 maja 1861 r. w Nowosiółkach lub w Rakowie w powiecie mińskim
Zm.
5 października 1938 r. w Wilnie
Najważniejsze dzieła:
Byron i jego wiek. Studia porównawczo-literackie (t. 1--2 (1894-1897), Wizja Krasińskiego (1912), Pesymizm, romantyzm a podstawy chrześcijaństwa (t. 1 i 2) (1914-15), Gloryfikacja pracy: myśli z pism i o pismach Stanisława Brzozowskiego (1916), Renesans a rewolucja (1925), W obliczu końca (1937), Widmo przyszłości (1939)

Historyk literatury, filolog, historyk idei, filozof, krytyk literacki i publicysta, rektor Uniwersytetu Stefana Batorego w Wilnie, prezes Towarzystwa Przyjaciół Nauk w Wilnie (1933--1938).

Marian Zdziechowski w Wikipedii
Zamknij

* Ładowanie