Wolne Lektury potrzebują pomocy...


Potrzebujemy Twojej pomocy!

Na stałe wspiera nas 435 czytelników i czytelniczek.

Niestety, minimalną stabilność działania uzyskamy dopiero przy 1000 regularnych darczyńców. Dorzucisz się?

Tak, dorzucę się do Wolnych Lektur!
Tym razem nie pomogę, przechodzę prosto do biblioteki
Ufunduj e-książki dla dzieciaków

Lektury szkolne za darmo dla każdego dzieciaka? To możliwe dzięki wsparciu darczyńców takich jak Ty! Kliknij i dorzuć się >>>

x

6436 darmowych utworów do których masz prawo

Język

Autor: Marian Zdziechowski

  • Marian Zdziechowski X
  1. Pierwsza polska praca naukowa o literaturach słowiańskich, jednocześnie pierwsza z najważniejszych publikacji Mariana Zdziechowskiego.

    Po ukończeniu rosyjskiego gimnazjum w Mińsku Marian Zdziechowski rozpoczął studia na Wydziale Historyczno-Filologicznym Uniwersytetu Petersburskiego na kierunku filologicznym, jednak słabe wyniki po pierwszym roku zmusiły go zapisania się na Uniwersytet w Dorpacie, który pomyślnie ukończył. Następnie uzupełniał wykształcenie za granicą: w Grazu i Genewie uczęszczał na wykłady z historii literatury i nauk o społeczeństwie, w Zagrzebiu poznawał historię literatury południowosłowiańskiej. Po powrocie do Petersburga rozpoczął intensywną pracę naukową i po roku, w 1887, opublikował pierwszą swoją książkę: wydane po rosyjsku pod pseudonimem „M. Ursyn” dzieło Очерки из психологии славянского племени. Славянофилы (Szkice z psychologii plemienia słowiańskiego. Słowianofile). Książka nie spotkała się z tak szerokim odzewem, jak tego oczekiwał autor, szczególnie krytyczni byli wobec niej recenzenci ukraińscy, Iwan Franko i Mychajło Hruszewski. Zawiodły również rachuby na otrzymanie stopnia naukowego i uzyskanie stanowiska na którymś z uniwersytetów w Imperium Rosyjskim. W 1888 Zdziechowski przeniósł się do Krakowa, kwitnącego centrum polskiej kultury w monarchii austro-węgierskiej. Tutaj jego rozprawa, opublikowana w polskiej wersji pod znacząco zmienionym tytułem Mesjaniści i słowianofile. Szkice z psychologii narodów słowiańskich, stała się podstawą do uzyskania przez niego stopnia doktorskiego na Uniwersytecie Jagiellońskim, co zapoczątkowało jego karierę akademicką.

    Zasadniczym celem książki Zdziechowskiego jest przedstawienie zjawiska „patriotyzmu mistycznego” w twórczości autorów słowiańskich epoki romantyzmu. Na przykładach biografii i wybranej twórczości literackiej Mickiewicza, Słowackiego, Krasińskiego, a także Chomiakowa i innych autorów rosyjskich oraz Szewczenki, Gogola i Preradovića autor stara się wykazać tezę o wspólnym charakterze ludów słowiańskich i wynikającej z niego jednakowej skłonności do snucia historiozoficznych koncepcji o wyjątkowej religijno-politycznej misji dziejowej własnego narodu lub całej Słowiańszczyzny.

  2. Największą wartość tych rozważań nad historią literatury i kultury stanowi wpisanie duchowych doświadczeń polskich poetów romantycznych w dzieje myśli europejskiej: postawienie ich wobec refleksji innych filozofów (np. Słowackiego wobec Leibniza i Sołowjowa) oraz m.in. wobec tych fermentów filozoficznych, które zrodziły nurt modernizmu katolickiego.

    W niniejszym zbiorze artykułów zasłużony profesor Uniwersytetu Wileńskiego zajmuje się interpretacją irracjonalnej części spuścizny romantyków polskich. Po pierwsze więc — szuka istoty „przedświtowych” wizji historiozoficznych Zygmunta Krasińskiego; po drugie — podejmuje próbę pogłębionego wytłumaczenia i umieszczenia w szerszej perspektywie europejskiej zaangażowania Mickiewicza w towianizm; po trzecie wreszcie — śledzi mistyczną „złotą nić” przeplatającą się przez całą twórczość Słowackiego i łączącą Anhellego z Królem Duchem.

    Zaznacza się w tych interpretacjach istotna zmiana stanowiska wybitnego znawcy literatur słowiańskich, który stał się patronem polskiego katastrofizmu. Po dwudziestu latach od publikacji Mesjanistów i słowianofilów Zdziechowski skłonny jest porzucić dawną pozytywistyczną trzeźwość analizy, bardziej zawierzyć poetom – i bardziej ulec ich nastrojowi ducha oraz ich wizjom. Wyznaje, że śmieszą go „ubolewania moje sprzed dwudziestu lat nad tym, iż Słowacki „zagubił swój talent w mrzonkach teozoficznych”.

  3. Kilkanaście szkiców profesora Uniwersytetu Stefana Batorego w Wilnie publikowanych wcześniej w prasie, wybranych przez autora i wydanych w formie książki rok przed jego śmiercią. Pesymizm, dominujący w poglądach Zdziechowskiego, skłania go do przekonania, że „Stoimy w obliczu końca historii. Dzień każdy świadczy o zastraszających postępach dżumy moralnej, która od Rosji sowieckiej pędząc, zagarnia wszystkie kraje, wżera się w organizmy wszystkich narodów, wszędzie procesy rozkładowe wszczyna, w odmętach zgnilizny i zdziczenia pogrąża”.

    Chociaż według słów autora treścią tych tekstów, „jak w ogóle wszystkiego, co po wojnie pisałem, jest walka z bolszewictwem”, dotyczą różnorodnej tematyki, począwszy od masonerii, poprzez opis terroru bolszewickiego, rozważania na temat przyczyn upadku cywilizacji rzymskiej i wad demokracji, analizę francuskiego antyromantyzmu, na mowach okolicznościowych skończywszy. Zbiór zawiera również studium O okrucieństwie, opublikowane w formie książkowej w roku 1928.

Wybrane utwory

Motywy i tematy

A

Antysemityzm (5)

Artysta (2)

B

Bieda (2)

Bogactwo (2)

Bohaterstwo (2)

Bóg (47)

Brat (1)

C

Chleb (1)

Choroba (1)

Chrystus (10)

Ciało (5)

Cierpienie (4)

Cnota (6)

Czas (1)

Czyn (4)

Czyściec (1)

D

Diabeł (5)

Dobro (6)

Droga (1)

Duch (2)

Dusza (8)

Dziecko (2)

Dziedzictwo (1)

E

Emigrant (1)

F

Filozof (25)

G

Grzech (2)

Gwiazda (1)

H

Historia (9)

I

Idealista (5)

J

Jabłko (1)

K

Klęska (1)

Kobieta (1)

Kondycja ludzka (34)

Konflikt wewnętrzny (2)

Koniec świata (4)

Ksiądz (4)

L

Lenistwo (1)

List (1)

Literat (4)

Lot (1)

Lud (2)

M

Małżeństwo (1)

Marzenie (8)

Miłość (5)

Miłość niespełniona (1)

Mizoginia (1)

Młodość (2)

Modlitwa (1)

Muzyka (4)

N

Naród (8)

Natura (6)

Nauczyciel (1)

Nauka (3)

Niebo (3)

Niemiec (6)

Nieśmiertelność (1)

O

Obowiązek (2)

Obraz świata (26)

Ofiara (1)

Ogień (2)

Ojciec (2)

Ojczyzna (6)

Okrucieństwo (5)

P

Pamięć (1)

Pan (1)

Państwo (4)

Patriota (5)

Pies (2)

Piękno (2)

Pobożność (1)

Poeta (22)

Poezja (8)

Pogarda (2)

Polak (11)

Polityka (6)

Polska (10)

Pożądanie (1)

Prawda (6)

Prawo (1)

Prorok (1)

Przemiana (8)

Przemoc (2)

Przyjaźń (1)

Przywódca (5)

Ptak (1)

Pycha (1)

R

Religia (42)

Rewolucja (5)

Rodzina (2)

Rosja (1)

Rosjanin (7)

Rozkosz (1)

Rozpacz (3)

Rozum (6)

Rycerz (1)

S

Samotnik (2)

Sen (1)

Serce (2)

Siła (1)

Siostra (1)

Sława (1)

Słońce (1)

Słowo (3)

Sługa (1)

Sprawiedliwość (2)

Starość (1)

Stworzenie (2)

Szkoła (1)

Sztuka (5)

Ś

Śmierć (1)

Śpiew (1)

Światło (1)

Święty (2)

T

Tajemnica (1)

Tęsknota (3)

U

Upadek (3)

Urzędnik (1)

W

Walka (2)

Wiara (12)

Wiedza (3)

Wierność (1)

Wizja (8)

Władza (3)

Wojna (1)

Wolność (4)

Wspomnienia (1)

Z

Zabawa (1)

Zaświaty (1)

Zazdrość (1)

Zbawienie (1)

Zło (7)

Zmartwychwstanie (1)

Zwierzę (2)

Zwierzęta (6)

Ż

Życie jako wędrówka (1)

Żyd (10)

Autor: Marian Zdziechowski

Ur.
30 kwietnia/12 maja 1861 r. w Nowosiółkach lub w Rakowie w powiecie mińskim
Zm.
5 października 1938 r. w Wilnie
Najważniejsze dzieła:
Byron i jego wiek. Studia porównawczo-literackie (t. 1--2 (1894-1897), Wizja Krasińskiego (1912), Pesymizm, romantyzm a podstawy chrześcijaństwa (t. 1 i 2) (1914-15), Gloryfikacja pracy: myśli z pism i o pismach Stanisława Brzozowskiego (1916), Renesans a rewolucja (1925), W obliczu końca (1937), Widmo przyszłości (1939)

Historyk literatury, filolog, historyk idei, filozof, krytyk literacki i publicysta, rektor Uniwersytetu Stefana Batorego w Wilnie, prezes Towarzystwa Przyjaciół Nauk w Wilnie (1933--1938).

Marian Zdziechowski w Wikipedii
Zamknij

* Ładowanie