Wolne Lektury potrzebują pomocy...



Wolne Lektury są za darmo i bez reklam, bo utrzymują się z dobrowolnych darowizn i dotacji.

Na stałe wspiera nas 375 czytelników i czytelniczek.

Niestety, minimalną stabilność działania uzyskamy dopiero przy 1000 regularnych darczyńców. Potrzebujemy Twojej pomocy!

Tak, dorzucę się do Wolnych Lektur!
Tym razem nie pomogę, przechodzę prosto do biblioteki
Informacje o nowościach

Informacje o nowościach w naszej bibliotece w Twojej skrzynce mailowej? Nic prostszego, zapisz się do newslettera. Kliknij, by pozostawić swój adres e-mail.

x

5612 free readings you have right to

Language Language

Author: Janusz Korczak

  • Janusz Korczak X
  1. Janusz Korczak wyjeżdżał z warszawskimi dziećmi z ubogich rodzin na kolonie w 1904, 1907, 1908 r. Efektem tych doświadczeń był jego faktyczny debiut jako twórcy literatury dla dzieci, czyli książka Mośki, Joski i Srule.

    Takiego sposobu pisania dla dzieci polska literatura do tej pory nie znała. Nic dziwnego zatem, że powieść zrobiła na odbiorcach piorunujące wrażenie. Żadnego podziału na dzieci grzeczne, niegrzeczne, dobre i złe, żadnego pouczania, moralizowania… Tego jeszcze nie było. Dzieci ją pokochały, zaczęły naśladować zabawy bohaterów oraz ich pogląd na sprawiedliwość i słuszność. Dorośli mieli pewne zastrzeżenia, bo czy faktycznie można pokazywać biedne, żydowskie dzieci w taki sposób, jakby niczym nie różniły się od chrześcijańskich? Korczak zadziwił ówczesny świat prostą prawdą, że dziecko jest tylko dzieckiem, bez względu na narodowość i wyznanie.

    Opisał biedne, zaniedbane, znające tylko miejskie zaułki i rynsztoki dzieci, zachwycające się wsią, naturą, zwierzętami. Pokazał, jak uczą się od natury i od siebie nawzajem, jak kształtuje się ich zmysł moralny. Doświadczenia kolonijne okazały się niezwykle ważne w późniejszej twórczości Korczaka i jego koncepcjach pedagogicznych.

    Straszne koleje losu sprawiły, że kilka kilometrów na południe od ośrodka kolonijnego Michałówka powstał obóz zagłady Treblinka, do którego pisarz wraz z żydowskimi podopiecznymi wyruszył w swoją ostatnią podróż, tą samą drogą co 40 lat wcześniej. Trudno o tym nie myśleć przy lekturze książki, tak się bowiem dzieje, gdy w świecie zaczynają triumfować uprzedzenia, strach i nienawiść.

  2. Dzieci ulicy to powieściowy debiut Janusza Korczaka wydrukowany pierwotnie w gazecie (w 17 odcinkach). Książka ukazała się w roku publikacji prasowej (1901 r.). Przez lata nie była wznawiana i nieco zatarła się w pamięci czytelników i historyków literatury. Niedoskonałości warsztatowe powieści, choć jest ich trochę, nie zmieniają faktu, że opisuje w sposób niezwykły kawałek ówczesnej rzeczywistości.

    Narrator towarzyszy swoim bohaterom — dzieciom warszawskiej ulicy — w ich drodze życiowej. Razem z nimi zagłębia się w zaułki Powiśla, penetruje nadwiślańskie brzegi, kryminalne rewiry Pragi, obserwuje je przy pracy i zabawie, komentuje wybory życiowe lub ściślej mówiąc, brak możliwości ich dokonania. Niemal zawsze los dziecka ulicy jest już wytyczony — głód, bicie, praca ponad siły, alkohol, prostytucja, więzienie — i trudno się z tego błędnego koła wyrwać, zważywszy na społeczną obojętność. Niemniej, niemal przy minimalnym wysiłku nielicznych społeczników (hrabia Zarucki i jego siostra Irena) oraz wsparciu środowiska, niektórym się to udaje (Antek, Mania), inni mimo osobistych przymiotów skazani są na porażkę (Józiek Bzik).

    Powieść Korczaka jest ciekawa nie tylko ze względów historycznych czy socjologicznych. Wierne przedstawienie realiów warszawskiej ulicy wymagało językowej pieczołowitości. Bohaterowie posługują się warszawską gwarą, nieobcy im jest żargon przestępczy — potoczna dziewiętnastowieczna polszczyzna, przesycona rusycyzmami, zwrotami zaczerpniętymi z jęz. niemieckiego i jidysz, a także francuszczyzną, to niewątpliwie jeden z największych skarbów podarowanych przez Korczaka potomności.

  3. Oryginalność książki Korczaka polega na tym, że jest to naukowa książka dla dzieci, dotycząca otaczającego ich świata: domu, ulicy, szkoły.

    Chociaż więc dotyczy realiów pierwszej połowy XX wieku i niektóre zjawiska należą do mniej powszechnych (np. obecność służących w domu), nadal jednak cenne, prawdziwe i pouczające pozostają obserwacje psychologiczne Starego Doktora. Należą do nich choćby uwagi na temat naturalności występowania konfliktów czy roli kłótni w żywiołowych zabawach dziecięcych jako przerw dających odetchnąć. Dla dorosłych zaś jest to niezmienny wzór — jak traktować dziecko poważnie, szanując jego ludzką godność, której nie niweluje niedorosłość jednostki.

All matching works

Motifs and themes

A

Alkohol (3)

Anioł (1)

Antysemityzm (6)

Artysta (5)

B

Bieda (18)

Biurokracja (2)

Błazen (1)

Błogosławieństwo (1)

Bogactwo (9)

Bóg (5)

Brat (1)

Brud (4)

Bunt (5)

Buntownik (1)

Burza (1)

C

Choroba (8)

Ciało (6)

Cień (1)

Cierpienie (6)

Cmentarz (1)

Codzienność (2)

Córka (4)

Cud (1)

Czary (25)

Czas (4)

Czyn (1)

D

Dar (7)

Decyzja (1)

Dekadent (2)

Dobro (3)

Dom (3)

Dorosłość (10)

Doskonałość (3)

Doświadczenie (2)

Drzewo (2)

Duma (3)

Dusza (11)

Dzieciństwo (17)

Dziecko (47)

Dziedzictwo (7)

Dziennikarz (2)

Dziki (3)

E

Egoizm (6)

F

Fałsz (10)

Filozof (6)

Flirt (1)

G

Głód (2)

Głupota (1)

Gniew (10)

Gość (4)

Góra (1)

Grób (2)

Grzeczność (13)

Gwiazda (1)

H

Handel (6)

Historia (3)

Honor (6)

I

Idealista (6)

Interes (15)

J

Jedzenie (1)

Jesień (1)

Język (2)

K

Kaleka (1)

Kara (9)

Kariera (4)

Katastrofa (2)

Kawiarnia (1)

Klejnot (1)

Klęska (1)

Kłamstwo (5)

Kłótnia (9)

Kobieta (7)

Kobieta demoniczna (2)

Kobieta "upadła" (1)

Kolonializm (4)

Kondycja ludzka (35)

Konflikt (8)

Konflikt wewnętrzny (6)

Koniec świata (1)

Korzyść (3)

Kradzież (4)

Krew (2)

Krzywda (4)

Ksenofobia (1)

Książka (14)

Kuszenie (2)

L

Las (1)

Lekarz (9)

Lenistwo (2)

List (2)

Literat (10)

Los (5)

Lustro (1)

Ł

Łzy (7)

M

Marzenie (11)

Maska (1)

Maszyna (1)

Matka (14)

Mądrość (9)

Mąż (2)

Media (2)

Melancholia (3)

Mężczyzna (3)

Miasto (9)

Mieszczanin (4)

Milczenie (1)

Miłosierdzie (2)

Miłość (1)

Miłość niespełniona (4)

Miłość platoniczna (2)

Miłość romantyczna (1)

Mizoginia (2)

Młodość (15)

Moda (2)

Modlitwa (8)

Morderstwo (2)

Mrówki (2)

Muzyka (4)

Myśl (4)

N

Nałóg (1)

Namiętność (5)

Narodziny (3)

Natura (3)

Nauczyciel (10)

Nauczycielka (5)

Nauka (24)

Naukowiec (2)

Niebezpieczeństwo (2)

Nieszczęście (1)

Niewola (5)

Noc (1)

Nuda (4)

O

Obcy (5)

Obowiązek (4)

Obraz świata (3)

Obyczaje (12)

Obywatel (2)

Odpoczynek (4)

Ofiara (4)

Ogród (1)

Ojciec (7)

Ojczyzna (2)

Okrucieństwo (4)

Opieka (5)

Organizm (1)

P

Pamięć (5)

Patriota (3)

Pęd (1)

Pieniądz (9)

Pies (3)

Pijaństwo (8)

Piwnica (1)

Plotka (4)

Pobożność (1)

Pocałunek (3)

Podróż (4)

Podstęp (5)

Pogrzeb (2)

Pokuta (1)

Polak (2)

Polityka (9)

Pomoc (10)

Poród (3)

Porwanie (1)

Postęp (13)

Poświęcenie (6)

Powitanie (1)

Pozory (11)

Pozycja społeczna (19)

Praca (20)

Praca organiczna (2)

Praca u podstaw (6)

Prawa człowieka (1)

Prawda (5)

Prawnik (1)

Prawo (1)

Proroctwo (4)

Prośba (1)

Przeczucie (1)

Przemiana (14)

Przemijanie (3)

Przemoc (13)

Przyjaźń (3)

Przywódca (6)

Ptak (2)

Pustynia (1)

R

Radość (7)

Rasizm (2)

Religia (2)

Rewolucja (3)

Robotnik (3)

Rodzina (13)

Rosjanin (2)

Rozczarowanie (2)

Rozkosz (1)

Rozmowa (3)

Rozpacz (1)

Rozstanie (1)

Rozum (1)

Równość (2)

Ruch (2)

S

Salon (1)

Samobójstwo (3)

Samodoskonalenie (7)

Samotność (2)

Sąd (4)

Seks (2)

Sen (9)

Sielanka (3)

Sierota (3)

Siła (4)

Sława (2)

Słowo (15)

Sługa (5)

Służalczość (1)

Smutek (6)

Spokój (3)

Społecznik (4)

Sport (1)

Spotkanie (1)

Sprawiedliwość (16)

Starość (10)

Strach (6)

Strój (3)

Stworzenie (3)

Sumienie (3)

Syn (1)

Szaleniec (5)

Szaleństwo (5)

Szczęście (4)

Szkoła (18)

Szlachcic (1)

Szpital (2)

Sztuka (11)

Ś

Śmiech (5)

Śmierć (8)

Śmierć bohaterska (1)

Śmietnik (1)

Śpiew (1)

Świt (1)

T

Tajemnica (12)

Teatr (1)

Tęsknota (2)

Theatrum mundi (5)

Tłum (2)

Tolerancja (4)

Trup (1)

Twórczość (2)

U

Ucieczka (3)

Uczciwość (2)

Uczeń (1)

Uroda (1)

Uśmiech (1)

V

Vanitas (1)

W

Walka (12)

Walka klas (3)

Warszawa (5)

Wdzięczność (1)

Wiadomość (1)

Wiara (5)

Wiedza (15)

Wierzenia (3)

Wieś (7)

Więzienie (2)

Więzień (2)

Wina (4)

Wiosna (1)

Wizja (1)

Władza (4)

Własność (1)

Wojna (4)

Wolność (3)

Wrażliwość (2)

Wspomnienia (1)

Współczucie (4)

Współpraca (2)

Wstyd (9)

Wybór (1)

Wychowanie (17)

Wygnanie (1)

Wyobraźnia (1)

Z

Zabawa (13)

Zabobony (3)

Zaufanie (1)

Zbrodnia (2)

Zdrada (1)

Zdrowie (6)

Zepsucie (3)

Ziarno (1)

Zima (1)

Zło (3)

Złodziej (3)

Zmysły (2)

Zwątpienie (4)

Zwierzęta (3)

Zwycięstwo (2)

Ż

Żart (4)

Żołnierz (2)

Żona (2)

Żyd (3)

Author: Janusz Korczak

Ur.
22 lipca 1878 (1879) w Warszawie
Zm.
7 sierpnia 1942 w Treblince
Najważniejsze dzieła:
Król Maciuś Pierwszy (1923), Bankructwo Małego Dżeka (1924), Kajtuś czarodziej (1934), Kiedy znów będę mały (1925), Senat szaleńców (1931), Jak kochać dziecko (1920), Prawo dziecka do szacunku (1929)

Właśc. Henryk Goldszmit.
Z wykształcenia i zawodu lekarz, zasłynął jako pedagog i psycholog dziecięcy, twórca niezwykle nowatorskiego systemu wychowawczego, opartego na zasadach demokracji, szczerości, szacunku oraz wszechstronnej aktywizacji społecznej dzieci (np. jego podopieczni redagowali samodzielnie czasopismo ,,Mały Przegląd"). Współtwórca i kierownik żydowskiego Domu Sierot w Warszawie (1912-1942) oraz sierocińca dla dzieci polskich Nasz Dom (1919-1936) mieszczącego się na Bielanach w Warszawie. Wykładowca Instytutu Pedagogiki Specjalnej oraz Wolnej Wszechnicy Polskiej.
Zajmował się publicystyką, współpracując m.in. z czasopismami ,,W słońcu" i ,,Szkoła Specjalna" oraz Polskim Radiem, w którym wygłaszał popularne pogadanki radiowe opublikowane następnie pt. Pedagogika żartobliwa.
W 1942 w getcie warszawskim, pełniąc nieprzerwanie funkcję pediatry i opiekuna sierot, pisał Pamiętnik (wyd. po wojnie w Wyborze pism). Zginął w hitlerowskim obozie zagłady w Treblince wraz z wychowankami swojego zakładu.

Janusz Korczak in Wikipedia
Close

* Loading