5507 darmowych utworów do których masz prawo

Język

Autor: Janusz Korczak

  • Janusz Korczak X
  1. Królowie urządzili zjazd, aby zdecydować, na którą wyspę zesłać pokonanego Maciusia. A on ucieka z więzienia, ukrywa się jako chłopiec na posyłki u rzeźnika i jako dziewczynka w sierocińcu, by w końcu zjawić się niespodziewanie w miejscu obrad władców. Popierają go dzicy ludożercy, z czego wynika mnóstwo kłopotów, aż wreszcie Maciuś, zniechęcony, dobrowolnie udaje się na wygnanie. Na bezludnej wyspie ma dużo czasu, by rozpamiętywać błędy swojego królowania i plany na przyszłość. Ale nie sądzony mu los pustelnika, kiedy trzeba ratować przyjaciół w nieszczęściu…

    Zarówno bohaterskie czyny i niezwykłe przygody, jak i liczne trudności i smutki służą w tej książce jednemu celowi: Janusz Korczak stara się przekazać młodym czytelnikom wiedzę o prawach, rządzących życiem. On najlepiej wie, jak bardzo dzieci tego potrzebują.

  2. Dziecko salonu to zaskakująca powieść modernistyczna. Wyrasta z tej formacji kulturowej, ale ją rozsadza, pozostawiając czytelnika w pewnym zdumieniu. Można ją bowiem odczytywać na wielu poziomach: jako krytykę mieszczańskiej moralności, apoteozę indywidualnego buntu, a także jako opowieść o krzywdzie ludzkiej i cierpieniu, determinujących życie jednostki, ale i całych pokoleń (o krzywdzie dziedziczonej).

    Bohaterem i narratorem jest syn fabrykanta mydła, który po powrocie z zagranicy nie może odnaleźć się w mieszczańskiej rzeczywistości. Po próbie samobójczej opuszcza dom i schodzi po drabinie społecznej, poszukując prawdziwego życia i materiału na książkę. Odkrywa on przede wszystkim krzywdę istnienia — swojego i cudzego. Jest to tak dojmujące, że bohater przestaje notować, milknie, a powieść kończy się jego krzykiem.

    To nie jest powieść dla dzieci, chociaż są one jej bohaterami. Na ich przykładzie bowiem najjaskrawiej widać niesprawiedliwość i krzywdę społeczną. Co istotniejsze, dzieci są urabiane przez rodzinę — swoisty aparat ucisku — tresowane do swych ról. Ograbia się je z człowieczeństwa, tłumi w nich potrzeby duchowe i wyższe instynkty, by spełniały oczekiwania rodziców i społeczeństwa — dotyczy to tak samo rodzin mieszczańskich, jak proletariackich.

    Warto zwrócić uwagę na formę powieści. Choć zasadniczo jest ona rodzajem pamiętnika, wewnątrz znajdują się szkice literackie bohatera, pomysły powieściowe, późniejsze jego redakcyjne poprawki (często o charakterze autoironicznym). Z dzisiejszego punktu widzenia stanowi intrygujący eksperyment formalny, od którego nie odżegnałby się późniejszy o sto lat postmodernizm.

  3. Trudno się przyznać dorosłemu, że krzywdzi dziecko. Zwłaszcza że ta krzywda nie zawsze jest oczywista — nie zawsze przybiera postać fizycznej przemocy. Jednak zdaniem Korczaka wykorzystywanie fizycznej przewagi, żeby do czegoś dziecko przymusić, nawet w dobrej wierze, to również przemoc. A przede wszystkim brak szacunku. Krzywda, która wcale nie musi być częścią wychowania.

    Dziecko jest człowiekiem — tu i teraz — a nie człowiekiem kiedyś, w przyszłości — twierdzi pisarz i pedagog. Czy przyswoiliśmy sobie tę lekcję? Zrozumienie i szacunek dla drugiego człowieka powinny być fundamentem wszelkich relacji. Co ważne, zrozumienie obejmuje również błędy wychowawców, ich stan psychiczny, poirytowanie, a nawet gniew wywołany dziecięcymi zachowaniami. Bardzo prawdziwy i bardzo smutny jest obraz dorosłości, która narzuca dzieciństwu restrykcje, próbując je ujarzmić. A gdyby spojrzeć na dziecko jak na cudzoziemca, który gubi się, bo nie zna języka ani topografii? Wymaga pouczeń i ograniczeń, czy życzliwej uwagi i wskazówek? Odpowiedź na te pytania otwiera zupełnie inną perspektywę.

    Prawo dziecka do szacunku, po raz pierwszy wydane w 1928 r., jest syntezą poglądów Korczaka pojawiających się w jego wcześniejszych pismach i utworach. Niewiele wiadomo o genezie tego dzieła — najprawdopodobniej jest streszczeniem wykładów wygłaszanych we wcześniejszych latach przy różnych okazjach. Podobnie jak wiele innych pism Korczaka, mimo upływu lat pozostaje niepokojąco aktualne.

Wybrane utwory

Motywy i tematy

A

Alkohol (3)

Anioł (1)

Antysemityzm (6)

Artysta (5)

B

Bieda (18)

Biurokracja (2)

Błazen (1)

Błogosławieństwo (1)

Bogactwo (9)

Bóg (5)

Brat (1)

Brud (4)

Bunt (5)

Buntownik (1)

Burza (1)

C

Choroba (8)

Ciało (6)

Cień (1)

Cierpienie (6)

Cmentarz (1)

Codzienność (2)

Córka (4)

Cud (1)

Czary (25)

Czas (4)

Czyn (1)

D

Dar (7)

Decyzja (1)

Dekadent (2)

Dobro (3)

Dom (3)

Dorosłość (10)

Doskonałość (3)

Doświadczenie (2)

Drzewo (2)

Duma (3)

Dusza (11)

Dzieciństwo (17)

Dziecko (47)

Dziedzictwo (7)

Dziennikarz (2)

Dziki (3)

E

Egoizm (6)

F

Fałsz (10)

Filozof (6)

Flirt (1)

G

Głód (2)

Głupota (1)

Gniew (10)

Gość (4)

Góra (1)

Grób (2)

Grzeczność (13)

Gwiazda (1)

H

Handel (6)

Historia (3)

Honor (6)

I

Idealista (6)

Interes (15)

J

Jedzenie (1)

Jesień (1)

Język (2)

K

Kaleka (1)

Kara (9)

Kariera (4)

Katastrofa (2)

Kawiarnia (1)

Klejnot (1)

Klęska (1)

Kłamstwo (5)

Kłótnia (9)

Kobieta (7)

Kobieta demoniczna (2)

Kobieta "upadła" (1)

Kolonializm (4)

Kondycja ludzka (35)

Konflikt (8)

Konflikt wewnętrzny (6)

Koniec świata (1)

Korzyść (3)

Kradzież (4)

Krew (2)

Krzywda (4)

Ksenofobia (1)

Książka (14)

Kuszenie (2)

L

Las (1)

Lekarz (9)

Lenistwo (2)

List (2)

Literat (10)

Los (5)

Lustro (1)

Ł

Łzy (7)

M

Marzenie (11)

Maska (1)

Maszyna (1)

Matka (14)

Mądrość (9)

Mąż (2)

Media (2)

Melancholia (3)

Mężczyzna (3)

Miasto (9)

Mieszczanin (4)

Milczenie (1)

Miłosierdzie (2)

Miłość (1)

Miłość niespełniona (4)

Miłość platoniczna (2)

Miłość romantyczna (1)

Mizoginia (2)

Młodość (15)

Moda (2)

Modlitwa (8)

Morderstwo (2)

Mrówki (2)

Muzyka (4)

Myśl (4)

N

Nałóg (1)

Namiętność (5)

Narodziny (3)

Natura (3)

Nauczyciel (10)

Nauczycielka (5)

Nauka (24)

Naukowiec (2)

Niebezpieczeństwo (2)

Nieszczęście (1)

Niewola (5)

Noc (1)

Nuda (4)

O

Obcy (5)

Obowiązek (4)

Obraz świata (3)

Obyczaje (12)

Obywatel (2)

Odpoczynek (4)

Ofiara (4)

Ogród (1)

Ojciec (7)

Ojczyzna (2)

Okrucieństwo (4)

Opieka (5)

Organizm (1)

P

Pamięć (5)

Patriota (3)

Pęd (1)

Pieniądz (9)

Pies (3)

Pijaństwo (8)

Piwnica (1)

Plotka (4)

Pobożność (1)

Pocałunek (3)

Podróż (4)

Podstęp (5)

Pogrzeb (2)

Pokuta (1)

Polak (2)

Polityka (9)

Pomoc (10)

Poród (3)

Porwanie (1)

Postęp (13)

Poświęcenie (6)

Powitanie (1)

Pozory (11)

Pozycja społeczna (19)

Praca (20)

Praca organiczna (2)

Praca u podstaw (6)

Prawda (5)

Prawnik (1)

Prawo (1)

Proroctwo (4)

Prośba (1)

Przeczucie (1)

Przemiana (14)

Przemijanie (3)

Przemoc (13)

Przyjaźń (3)

Przywódca (6)

Ptak (2)

Pustynia (1)

R

Radość (7)

Rasizm (2)

Religia (2)

Rewolucja (3)

Robotnik (3)

Rodzina (13)

Rosjanin (2)

Rozczarowanie (2)

Rozkosz (1)

Rozmowa (3)

Rozpacz (1)

Rozstanie (1)

Rozum (1)

Równość (2)

Ruch (2)

S

Salon (1)

Samobójstwo (3)

Samodoskonalenie (7)

Samotność (2)

Sąd (4)

Seks (2)

Sen (9)

Sielanka (3)

Sierota (3)

Siła (4)

Sława (2)

Słowo (15)

Sługa (5)

Służalczość (1)

Smutek (6)

Spokój (3)

Społecznik (4)

Sport (1)

Spotkanie (1)

Sprawiedliwość (16)

Starość (10)

Strach (6)

Strój (3)

Stworzenie (3)

Sumienie (3)

Syn (1)

Szaleniec (5)

Szaleństwo (5)

Szczęście (4)

Szkoła (18)

Szlachcic (1)

Szpital (2)

Sztuka (11)

Ś

Śmiech (5)

Śmierć (8)

Śmierć bohaterska (1)

Śmietnik (1)

Śpiew (1)

Świt (1)

T

Tajemnica (12)

Teatr (1)

Tęsknota (2)

Theatrum mundi (5)

Tłum (2)

Tolerancja (4)

Trup (1)

Twórczość (2)

U

Ucieczka (3)

Uczciwość (2)

Uczeń (1)

Uroda (1)

Uśmiech (1)

V

Vanitas (1)

W

Walka (12)

Walka klas (3)

Warszawa (5)

Wdzięczność (1)

Wiadomość (1)

Wiara (5)

Wiedza (15)

Wierzenia (3)

Wieś (7)

Więzienie (2)

Więzień (2)

Wina (4)

Wiosna (1)

Wizja (1)

Władza (4)

Własność (1)

Wojna (4)

Wolność (3)

Wrażliwość (2)

Wspomnienia (1)

Współczucie (4)

Współpraca (2)

Wstyd (9)

Wybór (1)

Wychowanie (17)

Wygnanie (1)

Wyobraźnia (1)

Z

Zabawa (13)

Zabobony (3)

Zbrodnia (2)

Zdrada (1)

Zdrowie (6)

Zepsucie (3)

Ziarno (1)

Zima (1)

Zło (3)

Złodziej (3)

Zmysły (2)

Zwątpienie (4)

Zwierzęta (3)

Zwycięstwo (2)

Ż

Żart (4)

Żołnierz (2)

Żona (2)

Żyd (3)

Autor: Janusz Korczak

Ur.
22 lipca 1878 (1879) w Warszawie
Zm.
7 sierpnia 1942 w Treblince
Najważniejsze dzieła:
Król Maciuś Pierwszy (1923), Bankructwo Małego Dżeka (1924), Kajtuś czarodziej (1934), Kiedy znów będę mały (1925), Senat szaleńców (1931), Jak kochać dziecko (1920), Prawo dziecka do szacunku (1929)

Właśc. Henryk Goldszmit.
Z wykształcenia i zawodu lekarz, zasłynął jako pedagog i psycholog dziecięcy, twórca niezwykle nowatorskiego systemu wychowawczego, opartego na zasadach demokracji, szczerości, szacunku oraz wszechstronnej aktywizacji społecznej dzieci (np. jego podopieczni redagowali samodzielnie czasopismo ,,Mały Przegląd"). Współtwórca i kierownik żydowskiego Domu Sierot w Warszawie (1912-1942) oraz sierocińca dla dzieci polskich Nasz Dom (1919-1936) mieszczącego się na Bielanach w Warszawie. Wykładowca Instytutu Pedagogiki Specjalnej oraz Wolnej Wszechnicy Polskiej.
Zajmował się publicystyką, współpracując m.in. z czasopismami ,,W słońcu" i ,,Szkoła Specjalna" oraz Polskim Radiem, w którym wygłaszał popularne pogadanki radiowe opublikowane następnie pt. Pedagogika żartobliwa.
W 1942 w getcie warszawskim, pełniąc nieprzerwanie funkcję pediatry i opiekuna sierot, pisał Pamiętnik (wyd. po wojnie w Wyborze pism). Zginął w hitlerowskim obozie zagłady w Treblince wraz z wychowankami swojego zakładu.

Janusz Korczak w Wikipedii
Zamknij

* Ładowanie