Wolne Lektury potrzebują pomocy...


Potrzebujemy Twojej pomocy!

Na stałe wspiera nas 405 czytelników i czytelniczek.

Niestety, minimalną stabilność działania uzyskamy dopiero przy 1000 regularnych darczyńców. Dorzucisz się?

Tak, dorzucę się do Wolnych Lektur!
Tym razem nie pomogę, przechodzę prosto do biblioteki
Znajdź nas na YouTube

Audiobooki Wolnych Lektur znajdziesz na naszym kanale na YouTube.
Kliknij, by przejść do audiobooków i włączyć subskrypcję.

x

5624 free readings you have right to

Language Language

Author: Ignacy Dąbrowski

  • Ignacy Dąbrowski X
  1. Możliwe, że początkowa poczytność powieści Ignacego Dąbrowskiego pod szokującym w swej prostocie tytułem „Śmierć. Studium” spowodowana była aktualnością tematu: powszechną na przełomie XIX i XX wieku umieralnością na suchoty oraz ogólnie dekadenckim nastrojem epoki.

    Autor odważył się jednak napisać (również w duchu epoki) naturalistyczne studium osoby umierającej — i to osoby, którą można określić jako jednego z wielu, everymana. To nie Chopin ani Dama Kameliowa śmiertelnie choruje i kona, ale zwykły młody człowiek, Józef Rudnicki, student trzeciego roku, zarabiający na utrzymanie korepetycjami, zostaje zaskoczony przez wyrok śmierci z powodu nieuleczalnej choroby u progu swego życia.

    Notatki z jego dziennika dokumentują przeżycia dwóch ostatnich miesięcy: niedowierzanie, bunt, gniew, próby walki, wreszcie pogodzenie się z wyrokiem, który nad nim zapadł. Mimo swej młodości, a może właśnie dzięki niej, narrator staje się wcieleniem powszechnej ludzkiej postawy wobec śmierci: nieuniknionego nieprzygotowania.

    Rudnicki konstatuje: „Jestem więc przejściem, zmiennością, tymczasowością, jestem istotą chwiejną, stojącą między dogmatyzmem a sceptycyzmem (…). Byłem ciągle w stanie przetwarzania się i urabiania. Niestety, śmierć przyszła, nie czekając końca pracy”. Refleksje głównego bohatera rozciągają się nie tylko na własne doświadczenia, ale dążą do uogólnień: „Jestem uosobioną przeciętnością tej falangi wpół wykształconych ludzi, z nicością w duszy, z drwinami na ustach, doskonale się obywających bez wszelkich światopoglądów i metafizycznych idei (…). Na życiu opieramy wszystko, dla niego pracujemy ciągle, nic poza nim nie dostrzegając. I żyć z tym dobrze, ale żyć tylko; a gdy umierać przyjdzie, stajemy się pastwą rozpaczy. (…) Z mistrzów życia stajemy się niedołęgami śmierci”.

    Kiedy nad wymęczonym chorobą obejmuje opiekę pełna delikatności, ale i pewności siebie starsza siostra, przynosi mu to ulgę i prowadzi do rozmyślań na temat psychologicznych praw rządzących całymi społeczeństwami: „Niemocą a rozpaczą strawiona dusza staje się ofiarą silniejszego organizmu. Temu tylko Mahomety, Savonarole, Napoleony winni swoje powodzenie i entuzjazm, jaki wzbudzili. To tak dobrze, kiedy z własną myślą uporać się trudno, zaufać komuś ślepo, zrobić go swoim sumieniem i tak iść za rozkazem, iść — choćby po stopniach tronu albo rusztowania…”.

    Dzięki takim przemyśleniom, ukazaniu nieprzezwyciężalnej chwiejności kondycji ludzkiej — studium to pozostaje utworem uniwersalnym i aktualnym.

All matching works

Ignacy Dąbrowski

Śmierć

Motifs and themes

Author: Ignacy Dąbrowski

Ur.
21 kwietnia 1869 w Warszawie
Zm.
4 lutego 1932 w Warszawie
Najważniejsze dzieła:
Śmierć. Studium (1892), Felka (1893), Chwila była przedwieczorna (1903), Matki: powieść współczesna (1923), Krwawa księga czyli Przekleństwo życia

Powieściopisarz i nowelista; członek Towarzystwa Literatów i Dziennikarzy Polskich (1915--1919). Autor powieści Śmierć. Studium (wyd. przedwojenne 1983, 1900, 1921), dość istotnej w literackiej spuściźnie okresu Młodej Polski i tłumaczonej na wiele języków (dwa wyd. niem. 1896, wyd. ros. 1894 i 1908, wyd. czes. 1913). W 1887 zmuszony był przerwać naukę w gimnazjum z powodu gruźliczego krwotoku z płuc; lecząc się w sanatoriach, pracował nad swoim debiutem powieściowym, który zapewnił mu rozgłos i ustaloną pozycję w środowisku literackim.

Pracował początkowo jako korepetytor, następnie jako nauczyciel geografii i historii w warszawskich szkołach średnich, w tym współpracując z Polską Macierzą Szkolną; po odzyskaniu niepodległości przez Polskę, od 1920 aż do przejścia na emeryturę był etatowym nauczycielem w gimnazjum im. Władysława IV na warszawskiej Pradze.

W 1903 ożenił się z rzeźbiarką Marią Gerson (1869--1942), córką malarza Wojciecha Gersona; żona jest autorką rzeźby portretowej na jego pomniku nagrobnym na warszawskich Powązkach.

Ignacy Dąbrowski in Wikipedia
Close

* Loading