Oferta dla Przyjaciół Wolnych Lektur...

Przyjaciele Wolnych Lektur otrzymują dostęp do specjalnych publikacji współczesnych autorek i autorów wcześniej niż inni. Zadeklaruj stałą wpłatę i dołącz do Towarzystwa Przyjaciół Wolnych Lektur.

TAK, chcę dołączyć!
Nie, rezygnuję z tej oferty
Oferta dla Przyjaciół

Przyjaciele Wolnych Lektur otrzymują dostęp do specjalnych publikacji wcześniej niż inni. Zadeklaruj stałą wpłatę i dołącz do Towarzystwa Przyjaciół Wolnych Lektur. Kliknij, by przejść do strony płatności!

x
X
Support!
Help free the book!George Orwell - Rok 1984
collected: 18806.50 złuntil fundraiser end:
Help free the book!

5648 free readings you have right to

Language Language

Form: Liryka,
genre: Epos

  1. Każdemu zdarzyć się może, że stając na rozstaju dróg życiowych, zada sobie pytanie: „Cóż wżdy dalej, fortuno, chcesz poczynać ze mną?”…

    Wówczas ukojenie znajdzie w lekturze Orlanda szalonego Ludovico Ariosta w tłumaczeniu Piotra Kochanowskiego. Śledząc splątane losy rycerzy i rycerek, dzieje miłości i walki, spisane w zgrabnych oktawach, zastanawiać się może, co tak przeraziło krakowskich biskupów, że wstrzymali druk tego dzieła na 180 lat. Może lękiem przejęła purpuratów mądra czarownica (wiedma) Melissa, może rozpięte na skale nagie ciało księżniczki chińskiej Angeliki, może zbrojne ramię Bradamanty lub grasujące samopas olbrzymki, a może podniebne loty gryfa i inne bestie, niczym potwór gender panoszące się w renesansowych stancach?

    Ariosto splata ze sobą w gęstą, jednolitą materię wątki z mitologii greckiej, rzymskiej, religijności chrześcijańskiej, średniowiecznych baśni i historii Europy (Orlando jest wszak paladynem króla Franków Karola Wielkiego) oraz dzieje rodów włoskich. Wiele w tych opowieściach fantazji, wiele też kurtuazji. Niektóre postacie rzeczywiste trudno rozpoznać, na przykład ze zdziwieniem przecieramy oczy, czytając: „iż to jest ona Lukrecya, z Borgiów krwie przezacnej, co twarzy pięknością równa się dawnej rzymskiej, cnotą i czystością” (XLII 78, w. 2–4). Z całości jednak eposu rycerskiego mistrza z Ferrary wyłania się jedność historii Europy od starożytności po czasy autorowi współczesne — i to stanowiło istotną wartość dzieła.

    Kiedy tłumaczenie poematu Ariosta ukazało się wreszcie (częściowo, do XXV pieśni) w 1799 r., już tekst ten nie mógł stanowić ogniwa łączącego kulturę polską z głównym nurtem europejskim, już świat żył czym innym. Cóż że w opowieści o szalonym z powodu nieszczęśliwej miłości Orlandzie pojawia się wzmianka o Polsce (pieśń X stanca 72)? Polski zresztą od paru lat na mapach nie było, a praca Kochanowskiego — zamiast być żyzną literacką glebą dla kilku pokoleń — pozostała wydobytym z zakurzonej szuflady zabytkiem staropolszczyzny.

  2. Niedola Nibelungów to pochodzący z XIII wieku epos bohaterski. W oryginale został zapisany w języku średnio-wysoko-niemieckim. Przetłumaczony na język polski pod koniec XIX wieku m.in. przez dra Ludomiła Germana.

    Niedola Nibelungów to opowieść o rycerskim honorze, pojedynkach, tradycjach; gorącej miłości i zdradzie, podana na tle podboju Burgundii, walki o władzę, a także konflikcie świata chrześcijańskiego i pogańskiego. Tytułowi Nibelungowie swoją nazwę wywodzą od staroniemieckiego słowa Nebul oznaczającego mgławicę. Wiąże się ich z istniejącą w mitologii skandynawskiej krainą zmarłych — krainą mieszkańców mgieł. W utworze postacie legendardne przeplatają się z historycznymi wojownikami i władcami. Do tego średoniowiecznego eposu odwoływali się często późniejsi literaci, był on również odwołaniem dla ideologii głoszących wyższość narodu niemieckiego.

  3. Jerozolima wyzwolona (wł. Gerusalemme liberata) to epos rycerski autorstwa Torquata Tassa, podejmujący temat pierwszej wyprawy krzyżowej (świętej wojny) ogłoszonej przez papieża Urbana II na synodzie w Clermont 27 listopada 1095. Epos opisuje końcowy etap wojny oraz zdobycie Jerozolimy przez krzyżowców w 1099 r.

    Centralną postacią utworu jest wódz rycerzy chrześcijańskich Gotfred (także: Goffred, wł. Gottifredo), ale istotną rolę odgrywają również inni bohaterowie (np. Rynald, wł. Rinaldo) i ich perypetie. Istotną dla autora kategorią estetyczną była wzniosłość, dochodząca do głosu zarówno w wyborze samego tematu, jak również charakterystyce bohaterów, wskazywaniu na zasady etosu rycerskiego (w tym np. nieatakowanie nieuzbrojonych przeciwników, służenie wsparciem damom itp.) oraz bezinteresowność ich intencji. Wielokrotnie, w rozmaity sposób podkreślane jest to, że krzyżowcy podejmują działania wojenne ze względu na interes jedynej prawdziwej religii (muzułmanie ukazywani są jako inspirowani przez szatana wyznawcy religii fałszywej) oraz chwałę Boga na ziemi.

    Epos, będący dziełem życia Tassa (pracę nad nim rozpoczął jako nastolatek) został wydany w roku 1581. Przekładu na język polski dokonał bratanek poety z Czarnolasu, Piotr Kochanowski, już w 1618 r.; samo tłumaczenie stanowi więc ważny zabytek staropolszczyzny. Utwór Tassa cieszył się największym powodzeniem w okresie romantyzmu, do którego poetyki należała między innymi melancholijna tęsknota za rzekomo harmonijnym (tj. nietarganym rewolucyjnymi wstrząsami politycznymi) światem średniowiecza.

All matching works

Ludovico Ariosto

Orland szalony

Autor nieznany

Niedola Nibelungów

Torquato Tasso

Jerozolima wyzwolona

Motifs and themes

A

Ambicja (1)

Anioł (6)

B

Bieda (1)

Bóg (8)

Broń (4)

Burza (2)

C

Carpe Diem (1)

Chrzest (1)

Ciało (6)

Ciemność (1)

Cierpienie (2)

Cud (5)

Czarownica (4)

Czary (4)

Czyn (1)

D

Dama (1)

Deszcz (2)

Diabeł (9)

Drzewo (2)

Duch (1)

Dziecko (1)

Dziewictwo (1)

Dźwięk (3)

F

Fałsz (2)

Flirt (2)

G

Gniew (6)

Gotycyzm (2)

Grób (2)

Grzech (2)

H

Historia (1)

I

Interes (1)

J

Jedzenie (2)

K

Kara (2)

Klejnot (1)

Kłótnia (2)

Kobieta (25)

Kobieta demoniczna (3)

Kochanek (1)

Kondycja ludzka (4)

Konflikt wewnętrzny (1)

Koń (2)

Korzyść (1)

Krew (5)

Król (1)

Kuszenie (3)

Kwiaty (1)

L

Labirynt (1)

Lato (1)

List (1)

Los (2)

Lustro (2)

Ł

Łzy (3)

M

Małżeństwo (4)

Mąż (2)

Mężczyzna (10)

Miasto (4)

Miłość (9)

Miłość silniejsza niż śmierć (1)

Mizoginia (1)

Młodość (1)

Modlitwa (3)

Morderstwo (2)

N

Nacjonalizm (2)

Nadzieja (1)

Natura (6)

Niewola (3)

Noc (10)

O

Obcy (1)

Obowiązek (1)

Obraz świata (2)

Obyczaje (6)

Odrodzenie (1)

Odwaga (4)

Ofiara (1)

Ogień (1)

Ojciec (1)

Opieka (6)

P

Pamięć (1)

Państwo (2)

Piekło (2)

Plotka (2)

Pobożność (1)

Pocałunek (1)

Podstęp (2)

Pogarda (3)

Pogrzeb (3)

Pojedynek (8)

Pokora (1)

Pokusa (3)

Poświęcenie (1)

Potwór (1)

Pozycja społeczna (2)

Pożądanie (1)

Praca (2)

Przemiana (2)

Przemijanie (2)

Przyjaźń (1)

Przywódca (2)

Ptak (2)

Pycha (1)

R

Religia (4)

Rycerz (29)

Rzeka (1)

S

Samobójstwo (1)

Samolubstwo (1)

Sen (3)

Serce (1)

Sielanka (1)

Siła (1)

Sława (2)

Słońce (1)

Słowo (4)

Spotkanie (1)

Sprawiedliwość (1)

Strach (3)

Strój (5)

Syn (1)

Szaleństwo (1)

Szatan (5)

Szczęście (2)

Sztuka (1)

Ś

Śmiech (1)

Śmierć (3)

Śmierć bohaterska (4)

Świt (3)

T

Trucizna (2)

Trup (4)

U

Upadek (1)

Uroda (8)

V

Vanitas (1)

W

Walka (24)

Wiatr (3)

Wiedza (1)

Wierzenia (1)

Wieś (1)

Wina (2)

Wizja (4)

Władza (4)

Woda (9)

Wojna (10)

Wróg (2)

Współczucie (1)

Wygnanie (1)

Wyrzuty sumienia (1)

Wzrok (1)

Z

Zabawa (2)

Zamek (1)

Zaświaty (6)

Zazdrość (3)

Zbrodniarz (1)

Zdrada (1)

Zemsta (6)

Złodziej (1)

Zwierzęta (2)

Zwycięstwo (1)

Ż

Żałoba (3)

Żołnierz (1)

Żona (3)

Żywioły (4)

Form: Liryka

No description.

Genre: Epos

No description.
Close

* Loading