Aby móc stabilnie działać w 2026 roku, potrzebujemy Twojego wsparcia!
dowiedz się więcej

Wpłać
 
600 000 zł

Cześć ludzie!

Tu Patyczak, Brudne Dzieci Sida! Lubię biegać, lubię grać, ale czytać wprost uwielbiam. Dlatego wspieram skromnym, ale za to regularnym comiesięcznym zleceniem stałym Fundację Wolne Lektury. Napisałem nawet wiersz:

Czy wolisz czytać w domu, czy na łonie natury,
Zapraszam! Wspierajmy razem Fundację Wolne Lektury!

Wspieram Wolne Lektury!
Tadeusz Borowski, Utwory drobne
Posłuchaj w ElevenReader

Pobieranie e-booka

Wybierz wersję dla siebie:

.pdf

Jeśli planujesz wydruk albo lekturę na urządzeniu mobilnym bez dodatkowych aplikacji.

.epub

Uniwersalny format e-booków, obsługiwany przez większość czytników sprzętowych i aplikacji na urządzenia mobilne.

.mobi

Natywny format dla czytnika Amazon Kindle.

Opowiadania autorstwa Tadeusza Borowskiego stanowią trudną lekturę. Związane jest to nie tylko ze stylistyką tej prozy, która jest oszczędna w słowach, lecz wymagająca, ale również z gorącą polemiką na temat twórczości autora, którą podjęli literaci tworzący w tożsamym czasie oraz krytycy i badacze.

W zbiorze opowiadań Tadeusza Borowskiego Utwory drobne znalazły się następujące tytuły: Kwoka, Rekord, Świat jako lewa noga psa, Pewien żołnierz oraz Siedem triumfów sprawiedliwości. Pierwsze trzy pochodzą z wydanego w 1949 roku cyklu Opowiadania z książek i gazet, a początkowo drukowane były w dzienniku „Rzeczpospolita”. Kolejne, Pewien żołnierz, zostało opublikowane w zbiorze Pewien żołnierz. Opowieści szkolne z 1947 roku, którego inspiracją były przeczytane przez Borowskiego wypracowania uczniów na temat „Jak uczyłem się podczas okupacji”. Opowiadanie Siedem triumfów sprawiedliwości nie weszło w skład żadnej kompozycji.

Tadeusz Borowski urodził się w 1922 roku w ukraińskim Żytomierzu. Studiował na tajnym Uniwersytecie Warszawskim. W 1943 roku został aresztowany i umieszczony najpierw w obozie Auschwitz, a później w Dachau. Był członkiem Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej, do której wstąpił w 1948 roku — wierzył w ideę ustroju komunistycznego. Zmarł śmiercią tragiczną 3 lipca 1951 roku.

Opowiadania Borowskiego należą do tak zwanej literatury faktu — ich inspirację stanowił osobisty bagaż doświadczeń autora, którego dorosłe życie przypadło na czas okupacji niemieckiej, a następnie odbudowy kraju po latach wojny. Również w dzieciństwie los go nie oszczędzał — został rozdzielony z rodzicami dotkniętymi represjami władzy radzieckiej. Zaznał głodu i samotności.

Autor opisuje bohaterów swych opowiadań jedynie na podstawie tego, co można zauważyć gołym okiem — ich zachowania, wyglądu, gestów, relacji z innymi osobami. Nie analizuje ich myśli ani uwarunkowań psychicznych, stoi z boku. Stosuje podejście behawiorystyczne. Borowski posługuje się zwięzłym, surowym językiem; unika długich, rozbudowanych opisów. W jego opowiadaniach na próżno szukać motywów martyrologicznych, dostrzega się w nich egzystencjalizm. Głównymi bohaterami większości opowiadań ze zbioru Utwory drobne Borowski uczynił osoby powszechnie znane: wdowę po faszystowskim przywódcy Benito Mussolinim, zbrodniarkę wojenną Ilse Koch oraz naczelnego lekarza Trzeciej Rzeszy Karla Brandta.

W Opowiadaniach z książek i gazet Borowski stosuje całkowicie odmienną narrację aniżeli w swych wcześniejszych utworach ukazanych w tomie Pożegnanie z Marią: miejsce bohatera-narratora Tadka zajmuje narrator zewnętrzny, bezosobowy. Autor sporo uwagi poświęca rozważaniom nad wybranymi nurtami filozoficznymi, przywołując ich znanych przedstawicieli. Nawiązuje do zdobyczy nauki i podkreśla, że często były one wykorzystywane do haniebnych czynów: „fizyka dała bombę atomową, chemia — cyklon, który truł miliony ludzi”.

Z Utworów drobnych Tadeusza Borowskiego płynie przesłanie, że podwaliny wszystkich totalitarnych i nacjonalistycznych ideologii zostały stworzone przez naszą cywilizację.

O autorze

Tadeusz Borowski
fot. z książki Wiesław Głębocki; Karol Mórawski (1985) Kultura Walcząca 1939-1945, autor nieznany, domena publiczna

Tadeusz Borowski

Ur.
12 listopada 1922 w Żytomierzu
Zm.
3 lipca 1951 w Warszawie
Najważniejsze dzieła:
Pożegnanie z Marią, U nas w Auschwitzu, Ludzie, którzy szli, Proszę państwa do gazu (1948)

Pisarz, poeta, publicysta, więzień obozów Auschwitz-Birkenau, Dautmergen, Dachau, a następnie obozu dla dipisów. Zadebiutował tomikiem poetyckim zatytułowanym Gdziekolwiek ziemia w 1942, potem kontynuował twórczość poetycką i prozatorską podczas pobytu w Auschwitz. Tam powstały jego najsłynniejsze opowiadania, zebrane w tom Pożegnanie z Marią i wydane w 1948 roku. W 1948 wstąpił do PZPR, zmarł w 1951 roku, najprawdopodobniej w wyniku samobójstwa.