Chcemy, aby każde dziecko w Polsce miało wygodny i bezpłatny dostęp do lektur szkolnych - zróbmy to razem! Wspieraj Wolne Lektury stałą wpłatą

Dorzucam się!
Tym razem nie pomogę
Ufunduj e-książki dla dzieciaków

Lektury szkolne za darmo dla każdego dzieciaka? To możliwe dzięki wsparciu darczyńców takich jak Ty! Kliknij i dorzuć się >>>

x

5930 darmowych utworów do których masz prawo

Język

Autor: Jan Andrzej Morsztyn,
motyw: Zwierzęta,
epoka: Barok,
gatunek: Epigramat

  • Jan Andrzej Morsztyn X

Autor: Jan Andrzej Morsztyn

Ur.
24 czerwca 1621 r. w Wiśniczu pod Krakowem
Zm.
8 stycznia 1693 r. w Paryżu
Najważniejsze dzieła:
Lutnia (1661, powst. 1638-1660), Kanikuła (1647), Fraszki (1645), Nagrobek (1647), Pokuta w kwartanie (1652), Pieśni (1658)

Wszechstronnie wykształcony poeta i tłumacz polski, a także polityk związany z dworem królewskim i wysoki urzędnik państwowy. Jeden z czołowych twórców polskiej poezji barokowej. Jego utwory, wzorowane na modnym wówczas sposobie pisania zwanym „marinizmem”, cechuje tematyka miłosna, towarzyska i polityczna. Opierają się na ciekawym pomyśle („koncept”), zawierają różnorodne środki stylistyczne (niespotykane metafory czy odważne porównania), a kończą się zaskakującą pointą.
Dzięki znajomości języków obcych, Morsztyn znakomicie przełożył utwory Corneille'a, Tassa oraz Marina. Jego tłumaczenia uznane zostały za wielkie osiągnięcia sztuki translatorskiej.

Jan Andrzej Morsztyn w Wikipedii

Motyw: Zwierzęta

Zwierzęta mogą być zapowiedzią zmian (przylot bocianów zwiastujący wiosnę), a także zagrożenia; bywają również niemymi świadkami losu bohaterów literackich. Motyw łączy się bardziej z mnogością zwierząt aniżeli pojedynczymi, symbolicznymi stworzeniami, dla których stosujemy odpowiednio inne motywy (Pies, Ptak, Koń, itp.). Wyraźnie obecne są w bajkach Krasickiego — poddane personifikacji, utożsamiają w swoich rozmowach cechy ludzkie, a zwłaszcza przywary i słabości człowieka (dlatego w tych tekstach wskazujemy hasłami raczej owe cechy niż ilustrujące je zwierzęta).

Epoka: Barok

Czas
pocz. XVII — połowa XVIII w.
Najwybitniejsi twórcy
europejscy: G. Marino, L. de Gongora, T. Tasso, L. Ariosto, P. Calderon, L. de Vega, J. Milton, P. Corneille, Moliere, J. de La Fontaine, Ch. Perrault; polscy: M. Sęp Szarzyński, D. Naborowski, J. A. Morsztyn, W. Potocki, J. Ch. Pasek, P. Skarga
Reprezentatywne gatunki
wiersz liryczny, sonet, tragedia, komedia, tragikomedia, epos rycerski, pamiętnik, commedia dell'arte, opera

Epoka w historii kultury i sztuki między renesansem a oświeceniem, naznaczona konfliktami religijnymi (reformacja i kontrreformacja). Nazwa pochodzi być może od portug. barocco — nieregularna perła, co podkreślałoby dziwność, kapryśność i ozdobność obowiązującego wówczas stylu. Lubowano się w efekcie zaskoczenia, figurach nagromadzenia i inwersji, metaforach, dążono do uchwycenia ruchu. Podstawową cechą baroku był kontrast i dysonans: stąd współistnienie poezji metafizycznej, czy mistycznej z opiewającą „światową rozkosz”, dworskiej z sowizdrzalską, wątków mitologicznych z biblijnymi, scen makabryczno-naturalistycznych (często w związku z charakterystycznym motywem danse macabre, czy vanitas) z fantastycznymi. W Polsce rozkwita sarmatyzm.

Barok w Wikipedii

Gatunek: Epigramat

Najważniejsi twórcy
Voltaire, J. W. Goethe, K. Janicki, J. Kochanowski, M. Sęp-Szarzyński, M. K. Sarbiewski, W. Potocki, S. Trembecki, T. K. Węgierski, F. Zabłocki, K. Brodziński, A. Mickiewicz, J. Słowacki, C. Norwid, M. Pawlikowska-Jasnorzewska, S. J. Lec

Krótki, zwięzły, oparty na koncepcie (dowcipnym sposobie wyłożenia tematu) utwór poetycki. Gatunek wywodzi się z wierszowanych napisów na dziełach sztuki, nagrobkach, budowlach czy przedmiotach użytkowych. Za twórcę epigramatu literackiego uważa się Symonidesa z Keos. Przybierając różne tonacje (istnieją epigramaty erotyczne, okolicznościowe, biesiadne, satyryczne, panegiryczne i in.), epigramat zachował swą pierwotną cechę informacji o osobie, rzeczy, sytuacji etc. Od oświecenia rygory gatunku zacierają się i epigramat staje się synonimem rymowanego aforyzmu. Do odmian epigramatu należą epitafia, fraszki i figliki.

Epigramat w Wikipedii
Zamknij

* Ładowanie