Przypisy

Qin (wym. ćśin a. ćchin; chiń. 秦朝; pinyin: Qín Cháo; trp. Wade-Giles: Ch'in Ch'ao) — pierwsza dynastia w historii Cesarstwa Chińskiego, założona w 221 r. p.n.e. przez Pierwszego Cesarza. Obalona na skutek ludowego powstania w 207 r. p.n.e. [przypis tłumacza]

Qingyuan — jap. Seigen (?–740) Chiński mistrz chan z okresu dynastii Tang. Powszechnie znany jako Qingyuan Xingsi (jap. Seigen Gyōshi). Uważany za jednego z najbardziej wybitnych uczniów — obok Nanyue Huairang (patrz przyp. niżej) — Huinenga. [przypis tłumacza]

Qu'un mari sa foi trahisse… (fr.) — Że mąż zdradza swą połowę,/ Każdy mu tym bardziej rad;/ Żonka niech postrada głowę,/ „Gwałtu!” krzyczy cały świat. (przeł. T. Żeleński-Boy). [przypis tłumacza]

Qu Yuan (chiń. 屈原; pinyin. Qū Yuán; żył najprawdopodobniej ok. 340–278 r. p.n.e.) — chiński uczony, polityk i poeta, minister w państwie Chu w okresie Walczących Królestw. Przeszedł także do legendy jako patriota, występujący przeciwko wojnom, korupcji i za zjednoczeniem kraju, przez co popadł w niełaskę i musiał udać się na wygnanie. Ostatecznie, zrozpaczony, w proteście przeciw politycznemu zepsuciu, zginął, topiąc się w rzece Miluo (chiń. 汨罗江; pinyin: Mìluó Jiāng). Próby ratowania go, a następnie poszukiwanie jego ciała przez miejscowych rybaków dały początek wyścigom smoczych łodzi w czasie corocznego święta Duanwujie (chin. trad. 端午節; chin. upr. 端午节; pinyin: Duānwǔjié). [przypis tłumacza]

Qua (…) arces — Propertius, Elegiae, III, 5, 26. [przypis tłumacza]

Qua facie (…) quidem est — Cicero, Tusculanae disputationes, I, 28. [przypis tłumacza]

Quad si dixerint ad te: Quo egrediemur? dices ad eos (…) (łac.) — A jeśliby rzekli: Dotąd pójdziemy? Tedy im rzeczesz: Tak mówi Pan: Kto oddany na śmierć, na śmierć; a kto pod miecz, pod miecz; a kto na głód, na głód, a kto w niewolę, w niewolę. [przypis tłumacza]

Quae (…) agri — Ovidius, Tristia, III, 10, 65 i Claudianus, In eutropium I, 244. [przypis tłumacza]

Quae (…) angustiae — Cicero, De natura deorum, I, 31. [przypis tłumacza]

quae (…) delectant — Cicero, Tusculanae quaestiones [Tusculanae disputationes], 5. [przypis tłumacza]

Quae (…) divis (łac.) — Czego byś nie mógł spełnić, chyba gdybyś bogów/ Wręcz unicestwił (Aulus Persius Flaccus, Satirae, II, 4; tłum. Edmund Cięglewicz). [przypis tłumacza]

Quae (…) facit — Ovidius, Amores, III, 4, 4. [przypis tłumacza]

Quae (…) fixa — Enniusz u Cycerona: Cicero, De senectute 1. [przypis tłumacza]

Quae (…) fuerunt — Cicero, De natura deorum, 1, 8. [przypis tłumacza]

Quae fuit (…) occidissent — Cicero, De natura deorum, I, 1, 6. [przypis tłumacza]

Quae (…) genae — Horatius, Odae IV, 10, 7. [przypis tłumacza]

quae (…) impendet — „Co wisi nad człowiekiem jak skała nad Tantalem” (Cicero, De finibus bonorum et malorum, I, 18; tłum. Edmund Cięglewicz). [przypis tłumacza]

Quae mare (…) discors — Horatius, Epistulae, I, 12, 16. [przypis tłumacza]

quae (…) peti — Cicero, De finibus bonorum et malorum, II, 15. [przypis tłumacza]

Quae res (…) non potes (łac.) — Sprawa ta nie podlega ani rozsądkowi, ani metodzie; rozwagą nie da się kierować. [przypis tłumacza]

Quae (…) sunt — Seneca, Epistulae, XXXIX. [przypis tłumacza]

Quae tellus (…) ferat (łac.) — „Gdzie ziemia lodem krzepnie, gdzie od żaru pęka/ I jaki wiatr twe żagle do Italii pędzi” (Propertius, Elegiae, IV, 3, 39; tłum. Edmund Cięglewicz). [przypis tłumacza]

Quae (…) venit — Ovidius, Epistulae V, 8. [przypis tłumacza]

Quae veritati (…) simplex (łac.) — „Mowa, która ma przedstawić prawdę, niechaj nie będzie zawiła, lecz prosta” (Seneca [Minor], Epistulae morales ad Lucilium, 40; tłum. Edmund Cięglewicz). [przypis tłumacza]

Quae (…) videri — Lucretius, De rerum natura, V, 123. [przypis tłumacza]

Quaenam (…) Saevitia — Claudianus, In eutropium I, 24. [przypis tłumacza]

Quaeris (…) loco (łac.) — „Pytasz, gdzie będziesz po śmierci, mój pilny? Tam, gdzie żyją te twory, co się nie rodziły” (Seneca [Minor], Troades, II, 398; tłum. Edmund Cięglewicz). [przypis tłumacza]

Quaerite (…) labor — Lucanus, Pharsalia, I, 417. [przypis tłumacza]

Qual (…) grosse — Tasso, Jerozolima wyzwolona XII, 63. [przypis tłumacza]

Qualem commendes (…) pudorem — Bacz pilnie, kogo polecasz, by ci potem cudze grzechy nie przyniosły wstydu. [przypis tłumacza]

Qualis (…) ebur — Vergilius, Aeneida, X, 134. [przypis tłumacza]

Qualis (…) relinquit — Vergilius, Aeneida, XI, 624. [przypis tłumacza]

Qualis (…) resolvit — Vergilius, Aeneida, VIII, 589. [przypis tłumacza]

qualis vestis erit, talia corda gerit (łac.) — jaki jest ubiór, takież kryje on i serce. [przypis tłumacza]

Quam (…) domus — Ovidius, Tristia, IV, 169. [przypis tłumacza]

Quam multi Lybico (…) tellus — Vergilius, Aeneida, VII, 718. [przypis tłumacza]

quam (…) norunt (łac.) — której uczeni raczej domyślają się niż ją znają. [przypis tłumacza]

quam primum (łac.) — Fragm. 926. [przypis tłumacza]

quam vereri (…) possent (łac.) — „A powinni ją czcić, chociażby jej pojąć nie mogli” (Cicero, Tusculanae disputationes, V, 1; tłum. Edmund Cięglewicz). [przypis tłumacza]

Quamvis (…) Hermogenes — Martialis, Epigrammata, XII, 29. [przypis tłumacza]

Quando (…) apri — Iuvenalis, Satirae, XV, 160. [przypis tłumacza]

quando vidit gloriam eius et locutus est de eo (łac.) — J 12, 37–41: „A choć tak wiele cudów czynił, nie uwierzyli weń, aby się wypełniło słowo Izajasza: Zaślepił etc. To powiedział Izajasz, gdy widział chwałę jego i mówił o nim”. [przypis tłumacza]

Quandoque bonus dormitat Homerus (łac.) — Niekiedy i poczciwemu Homerowi zdarzy się zdrzemnąć (Horacy, De arie pod. 359). [przypis tłumacza]

Quant'è bella giovinezza (…) Di daman non c'è certezza! (wł.) — Jakże piękna jest młodość,/ A jednak przemija!/ Kto chce być wesoły, niech będzie./ Albowiem jutro jest niepewne! [przypis tłumacza]

Quantaque (…) ipsis — Manilius, Astronomica, I, 55; IV, 98. [przypis tłumacza]

Quanto (…) multa — Horatius, Odae, III, 16, 21, 42. [przypis tłumacza]

Quantumvis (…) inquit — Horatius, Epistulae II, 2, 39. [przypis tłumacza]

Quare (…) aether — Lucretius, De rerum natura, II, 1064. [przypis tłumacza]

Quare fremerunt gentes… Reges terrae… adversus Chistum (łac.) — Ps 2, 1–2: „Przez ludy buntują… królowie ziemi… przeciw Chrystusowi”. [przypis tłumacza]

Quare indurasti cor nostrum ne timeremus te (łac.) — „Przecz żeś zatwardził serce nasze, abyśmy się ciebie nie bali?”. [przypis tłumacza]

Quare simul (…) Hoc loco (…) Contra (…) dogma liberi arbitrii — Bo że wolna wola zgoła niczym nie jest, tę świadomość znajdujemy wrytą równo w sercach wszystkich ludzi, pomimo że ją zaciemniają tak liczne rozprawiania przeciwne i tak wielka powaga tylu mężów. (…) Na tym miejscu chciałbym upomnieć opiekunów wolnej woli, by wiedzieli, że są zaprzańcami Chrystusa, jeżeli bronią wolnej woli. (…) Przeciw wolnej woli walczyły świadectwa Pisma, wszystkie, które tylko mówią o Chrystusie. A są one niezliczone, zaprawdę: całe Pismo. Dlatego też, jeżeli Pismo będzie sędzią w naszym sporze, to na wszelki sposób wykażę, że nie zostanie ani kropka, ani literka, która by nie potępiała dogmatu wolnej woli. [przypis tłumacza]

quare (…) vigilantis est — Seneca, Epistulae morales ad Lucilium, 53. [przypis tłumacza]

Quasi (…) adhiberi — Cicero, De officiis, III, 30. [przypis tłumacza]

quasi (…) dominantur — Cicero, De natura deorum. [przypis tłumacza]

Quasi (…) nesciat — Plinius, Naturalis historia, II, 1. [przypis tłumacza]

quasi (…) non sit — Cicero, De officiis, I, 4. [przypis tłumacza]

Quasi quidquam infelicius sit homine cui sua figmenta dominantur (łac.) — Pliniusz, II. 7. cyt. u Montaigne'a Próby II, 123. „Jak gdyby było coś nieszczęśliwszego od człowieka, nad którym panują urojenia”. [przypis tłumacza]

Quasi (…) vulgare — Cicero, De divinatione, II, 39. [przypis tłumacza]

Queensferry — miasteczko nazwane od „Przewozu Królowej” (Queen's Ferry). [przypis tłumacza]

Queis (…) Titan (łac.) — „Którym Tytan w swej łasce dał serce i głowę/ Z lepszej gliny…” (Iuvenalis, Satirae, XIV, 34; tłum. Edmund Cięglewicz). [przypis tłumacza]

Quem duplici (…) utramque (łac.) — „Podziwiam go, czy w grubej rozmyśla opończy,/ Czyli jako światowiec pofolguje modzie,/ Obie role gra zawsze wdzięcznie i dostojnie” (Horatius, Epistulae, I, 17, 25. 3; tłum. Edmund Cięglewicz). [przypis tłumacza]

Quem semper (…) habebo (łac.) — „Dzień to dla mnie na zawsze bolesny… Tak bóstwa/ Zrządziły… ale również na zawsze czcigodny” (Vergilius, Aeneida, V, 41; tłum. Edmund Cięglewicz). [przypis tłumacza]

Quem (…) tunica — Catullus, Carmina, 66, 133. [przypis tłumacza]

Quem (…) vultu — Horatius, Odae II, 5, 21. [przypis tłumacza]

Quesnelliana — Paschazy Quesnel (1634–1719), obrońca swobód gallikańskiego kościoła w duchu jansenistycznym; tym samym znienawidzony przez jezuitów. [przypis tłumacza]

Questuque (…) similis — Vergilius, Aeneida, VII, 501. [przypis tłumacza]

qui adhaeret Deo, unus spiritus est (łac.) — 1 Kor 6, 17: „Kto się łączy z Bogiem jest z nim jednym duchem”. [przypis tłumacza]

qui alicuius (…) scribere (łac.) — „którzy dają się skusić jakiemuś pięknemu słówku, gdy się im wyda dowcipnym, tak iż piszą to, czego nawet zgoła nie zamierzali” (Seneca [Minor], Epistulae morales ad Lucilium, 59; tłum. Edmund Cięglewicz). [przypis tłumacza]

qui (…) ausus — Cicero, De finibus bonorum et malorum, II, 3. [przypis tłumacza]

Qui autem (…) disputat — Cicero, De finibus bonorum et malorum, V, 5. [przypis tłumacza]

qui certis (…) defendere — Cicero, Tusculanae disputationes, II, 2. [przypis tłumacza]

qui corpus (…) faciant — Biblia, Łk 12:4. [przypis tłumacza]

Qui (…) dicit — Horatius, Epistulae, I, 2, 3. [przypis tłumacza]

Qui disciplinam (…) pareat (łac.) — „kto wiedzę ma nie na pokaz, lecz uważa ją za prawidło życia, kto sam siebie opanował i jest posłuszny swym zasadom” (Cicero, Tusculanae disputationes, II, 4; tłum. Edmund Cięglewicz). [przypis tłumacza]

qui (…) divina — święty Augustyn, Państwo Boże, XIV, 5. [przypis tłumacza]

qui (…) esse — Seneca, Epistulae morales ad Lucilium, 6. [przypis tłumacza]

Qui gloriatur, in Domino glorietur (łac.) — Jr 9, 23. „Kto się pyszni, niech pyszni w Panu”. [przypis tłumacza]

Qui justus est, justificetur adhuc (łac.) — Ap 22, 11: „Kto jest sprawiedliwy, niech się jeszcze usprawiedliwi”. [przypis tłumacza]

Qui mandicat indignus (łac.) — 1 Kor 11, 29: „Kto pożywa niegodnie”. [przypis tłumacza]

Qui me recipit, non me recipit, sed eum qui me misit (łac.) — Mk 9, 37: „Kto mnie przyjmuje, nie mnie przyjmuje, lecz tego, który mnie posłał”. [przypis tłumacza]

Qui nisi (…) omnis (łac.) — „Bo jeśli zmysły mylą, cały rozum błądzi” (Lucretius, De rerum natura, IV, 487; tłum. Edmund Cięglewicz). [przypis tłumacza]

qui non laborat, non manige ducat (łac.) — kto nie pracuje, nie porośnie w dostatki. [przypis tłumacza]

Qui (…) potest — Cicero, De petitione consulatus [a. Commentariolum petitionis], 9. [przypis tłumacza]

qui prior est tempore, potior est iure (łac.) — kto pierwszy co do czasu, pocześniejszy co do prawa. [przypis tłumacza]

Qui requirunt (…) nota — Cicero, De natura deorum, I, 3. [przypis tłumacza]

Qui (…) retro (łac.) — „Co łbem wybija ślady, gdy w tył kroczy” (Lucretius, De rerum natura, IV, 474; tłum. Edmund Cięglewicz). [przypis tłumacza]

Qui santificabantur et mundos se putabant… simul consumentur, dicit Dominus (łac.) — „Którzy uświęcają i uważają za czystych… koniec także wezmą, powiada Pan”. [przypis tłumacza]

Qui (…) sol — Lucretius, De rerum natura, III, 1056. [przypis tłumacza]

qui, ut rationem (…) fragerent (łac.) — „Którzy, gdyby nawet nie przywiedli żadnych racji, przekonaliby mnie samą swą powagą” (Cicero, Tusculanae disputationes, I, 21; tłum. Edmund Cięglewicz). [przypis tłumacza]

Qui vigilans (…) videnti — Lucretius, De rerum natura, III, 1061, 1059. [przypis tłumacza]

quia (…) cessat (łac.) — „Nie przestaje kusić nawet duchów w cnocie chodzących” (Augustinus Aurelius, De civitate Dei, V, 14; tłum. Edmund Cięglewicz). [przypis tłumacza]

Quia confortavit seras — Ps 147, 13: „Albowiem on umacnia zawory bram twoich”. [przypis tłumacza]

Quia non cognovit per sapientiam, placuit Deo per stultitiam praedicationis salvos facere (łac.) — 1 Kor 1, 21: „Ponieważ ludzie nie poznali Boga przez mądrość, spodobało się Bogu niedorzecznością proroctwa zbawić (tych którzy uwierzą)”. [przypis tłumacza]

Quia non sum locutus cum patribus vestris et non praecipi eis in die qua eduxi eos de terra Egypti (…) (łac.) — „Bom nie mówił z ojcami waszymi, anim im przykazał onego dnia, któregom ich wywiódł z ziemi egipskiej, o całopaleniu i ofiarach. Ale tom im przykazał, mówiąc: Słuchajcie głosu mojego i będę Bogiem waszym, a wy będziecie ludem moim, a chodźcie każdą drogą, którąm wam przykazał, aby wam dobrze było. I nie posłuchali. [przypis tłumacza]

quia (…) refertur — Valerius Maximus, Factorum et dictorum memorabilium, II, 2, 6. [przypis tłumacza]

quibus (…) cogitare — Cicero, Tusculanae quaestiones [wyd. też pod tytułem: Tusculanae disputationes] V, 39. [przypis tłumacza]

quibus (…) genus (łac.) — „Na wzór naszych kawalerów, którzy przeskakują z jednego konia na drugiego, Numidowie mieli obyczaj wieźć ze sobą dwa konie; i w pełnym rynsztunku, w ukropie walki, przerzucali się nieraz z konia znużonego na świeżego: tak ich rumaki były zwinne i posłuszne” (Livius Titus, Ab Urbe condita, XXIII, 29; tłum. Edmund Cięglewicz). [przypis tłumacza]

Quibusdam destinatis sententiis consecrati quae non probant coguntur defendere (łac.) — Cicero Tasc. II, 2; cyt. jw. „Oddani jakimś uporczywym zdaniom, muszą bronić tego, czego nie pochwalają”. [przypis tłumacza]

Quicumque (…) aquis — Ovidius, Tristia I, 1, 83. [przypis tłumacza]

Quid (…) Chreme — Terentius, Heauton Timorumenos, I, 1, 42. [przypis tłumacza]