Chcemy, aby każde dziecko w Polsce miało wygodny i bezpłatny dostęp do lektur szkolnych - zróbmy to razem! Wspieraj Wolne Lektury stałą wpłatą

Dorzucam się!
Tym razem nie pomogę
Pracuj dla Wolnych Lektur

Pracuj dla Wolnych Lektur! Szukamy fundraiserek i fundraiserów >>>

x

5803 darmowe utwory do których masz prawo

Język Język

Motyw: Lustro,
motyw: Sobowtór,
autor: Otto Weininger

  • Otto Weininger X
  • Lustro X
  • Sobowtór X

Motyw: Lustro

Lustro daje możliwość spojrzenia sobie samemu prosto w twarz, konfrontacji z sobą i swymi czynami. Ważną rolę gra zwierciadło w Hamlecie: mają w nim się przejrzeć zbrodniczy Król i Królowa. Poza tym odbicie lustrzane stoi w szeregu zjawisk sobowtórowych (obok cienia, maski czy portretu). Niezwykle ciekawa scena, która łączy motyw lustra z sytuacją sobowtórową, pojawia się w Lalce Prusa. W paryskim hotelu Wokulski przeraża się na widok swojego odbicia, co prowadzi do refleksji filozoficznych i psychologicznych (bogata wiedza Prusa z tego zakresu znajduje swoje odbicie w jego twórczości). Swoistą fantazmatykę i metaforykę ma również lustro odbijające inne lustro — jest to sytuacja nieskończonych odbić: pustych, labiryntowych, melancholijnych, wiodących do zatracenia poczucia rzeczywistości i jej sensu.

Motyw: Sobowtór

W kulturze, w której wartość stanowi indywidualizm i podkreślana jest niepowtarzalność każdej jednostki — spotkanie własnego sobowtóra musi budzić strach. Jest on odmianą potwora, przecząc owej zasadzie niepowtarzalności uznanej za prawo natury. Konfrontacja z sobowtórem podkopuje naszą tożsamość, rodzi też niepewność co do tego, kto jest „autentykiem” oraz kto jest rzeczywisty. Zdublowania „ja” dopatrywano się też w takich zjawiskach jak cień, czy odbicie w lustrze. Fantomy te podejrzewano o to, że mogą się zbuntować i usamodzielnić, a wtedy za ich czyny, nad którymi nie mamy już kontroli bylibyśmy być może zmuszeni ponosić odpowiedzialność. Na wzór sobowtóra może funkcjonować również portret (por. Portret Doriana Grey’a Oscara Wilde’a). Postać sobowtóra fascynowała twórców okresu romantyzmu, ale pojawia się ona też na chwilę w Ferdydurke Gombrowicza.

Autor: Otto Weininger

Ur.
3 kwietnia 1880 w Wiedniu
Zm.
4 października 1903 w Wiedniu
Najważniejsze dzieła:
Płeć i charakter (1903)

Filozof austriacki, pochodzący z ortodoksyjnej rodziny żydowskiej. W listopadzie 1898 roku wstąpił na uniwersytet w Wiedniu, gdzie studiował filozofię i psychologię, słuchał również w wykładów z nauk przyrodniczych i medycyny. W wieku osiemnastu lat opanował grekę, łacinę, francuski i angielski, później także hiszpański i włoski. W 1902 przedłożył rozprawę pt. Eros i Psyche. Studium biologiczno-psychologiczne i uzyskał tytuł doktora filozofii. Niedługo później przeszedł na protestantyzm. Jesienią tego samego roku bezskutecznie usiłował opublikować swoją rozprawę, nie uzyskując poparcia ani swego promotora, ani Zygmunta Freuda, któremu przedłożył rękopis. Po okresie głębokiej depresji, w czerwcu 1903 roku opublikował obszerną książkę Płeć i charakter, przeróbkę swojej rozprawy doktorskiej z dodanymi trzema kluczowymi rozdziałami, przepełnionymi pogardą i poczuciem zagrożenia ze strony kobiet, Żydów i seksualności. Mimo jego oczekiwań książka nie przyniosła mu rozgłosu. Zyskała sławę kilka miesięcy później, po spektakularnym samobójstwie autora, który zastrzelił się w wynajętym pokoju, w domu, w którym zmarł Beethoven.

Zamknij

* Ładowanie