Wolne Lektury potrzebują pomocy...

Dzieciaki korzystające z Wolnych Lektur potrzebują Twojej pomocy!
Na stałe wspiera nas jedynie 443 osób.

Aby działać, potrzebujemy 1000 regularnych darczyńców. Dorzucisz się?

Wybierz kwotę wsparcia
Tym razem nie pomogę
Pracuj dla Wolnych Lektur

Pracuj dla Wolnych Lektur! Szukamy fundraiserek i fundraiserów >>>

x

5758 darmowych utworów do których masz prawo

Język Język

Motyw: Krzywda,
autor: Stanisław Staszic,
epoka: Oświecenie

  • Stanisław Staszic X

Motyw: Krzywda

Uwzględniliśmy ten temat na naszej liście, ponieważ teksty literackie często pomyślane są tak, aby zwracać uwagę czytelników na krzywdę jednostek i grup ludzi, wskazywać jej źródła i — ewentualnie — sposoby służące zaradzeniu takiej sytuacji. Celem może być tu interwencja lub tylko zwiększenie wrażliwości na los bliźnich. Przy tym krzywda bywa różnie definiowana, ponieważ postrzegana jest z rozmaitych perspektyw. Otwiera to możliwość głębszej interpretacji światopoglądu wpisanego w tekst. Wśród utworów, w których motyw ten się pojawia, wymienić można np. Chłopów Reymonta.

Autor: Stanisław Staszic

Ur.
przed 6 listopada 1755 w Pile
Zm.
20 stycznia 1826 w Warszawie
Najważniejsze dzieła:
Uwagi nad życiem Jana Zamoyskiego, Przestrogi dla Polski, O ziemorództwie Karpatów i innych gór i równin Polski

Syn burmistrza Piły, duchowny katolicki, jeden z najwybitniejszych działaczy społecznych epoki oświecenia. Edukację swoją uzupełniał we Francji i w Niemczech. Zwolennik i propagator reform państwa, Przestrogi dla Polski pisał w czasie Sejmu Wielkiego. Za kluczowe dla polskiej niepodległości uważał wzmocnienie gospodarki przez oddanie chłopom na własność uprawianej przez nich ziemi, aby nieefektywną i niehumanitarną pańszczyznę zastąpić czynszem. Z tą myślą stworzył pierwszą w Polsce spółdzielnię rolniczą, Towarzystwo Rolnicze Hrubieszowskie. Postulował też ograniczenie przywilejów ekonomicznych klas nieprodukujących, a szczególnie Żydów i duchowieństwa. Współpracował z Andrzejem Zamoyskim i był wychowawcą jego synów. Odkrył i wspierał talent Abrahama Sterna, wynalazcy maszyn arytmetycznych. Jako geolog i jako organizator przyczynił się do rozwoju przemysłu, zwłaszcza górnictwa i hutnictwa. Przełożył także na polski Iliadę oraz francuskie prace naukowe. Ufundował Szpital Dzieciątka Jezus w Warszawie oraz dom zarobkowy dla ubogich, wspierał finansowo i organizacyjnie wiele innych placówek i inicjatyw mających na celu edukację i rozwój społeczeństwa.

Stanisław Staszic w Wikipedii

Epoka: Oświecenie

Czas
koniec XVII (w Polsce poł. XVIII) — pocz. XIX w.
Najwybitniejsi twórcy
Voltaire, J. J. Rousseau, D. Diderot, D. Defoe, J. Swift, H. Fielding; I. Krasicki, A. Naruszewicz, S. Trembecki
Reprezentatywne gatunki
bajka, satyra, oda, poemat heroikomiczny, komedia, sielanka, powieść, felieton, esej

Okres w kulturze europejskiej pomiędzy barokiem a romantyzmem, którego charakter określił krytycyzm wobec instytucji politycznych i religijnych oraz dotychczasowych przeświadczeń naukowych. W związku z tym fundamentalnym nastawieniem pozostawał racjonalizm i empiryzm (filozofia R. Descartesa, J. Locke'a, F. Bacona). Wierzono, że rzeczywistość można i należy systematycznie poznawać i porządkować — zaczęto tworzyć pierwsze encyklopedie. Za lek na zło w świecie społecznym uważano oświecanie ludzi — kładziono nacisk na edukację i wychowanie, a literaturze, tak jak nauce, stawiano cele dydaktyczne i utylitarne (użytkowe). Znamienny dla epoki jest rozwój prasy i pism ulotnych. Dwa odrębne prądy oświeceniowe to: klasycyzm i sentymentalizm.

Oświecenie w Wikipedii
Zamknij

* Ładowanie