Aby móc stabilnie działać w 2026 roku, potrzebujemy Twojego wsparcia!
dowiedz się więcej

Wpłać
 
600 000 zł

Cześć ludzie!

Tu Patyczak, Brudne Dzieci Sida! Lubię biegać, lubię grać, ale czytać wprost uwielbiam. Dlatego wspieram skromnym, ale za to regularnym comiesięcznym zleceniem stałym Fundację Wolne Lektury. Napisałem nawet wiersz:

Czy wolisz czytać w domu, czy na łonie natury,
Zapraszam! Wspierajmy razem Fundację Wolne Lektury!

Wspieram Wolne Lektury!
Szmul Zygielbojm, Ostatni list
Posłuchaj w ElevenReader

Pobieranie e-booka

Wybierz wersję dla siebie:

.pdf

Jeśli planujesz wydruk albo lekturę na urządzeniu mobilnym bez dodatkowych aplikacji.

.epub

Uniwersalny format e-booków, obsługiwany przez większość czytników sprzętowych i aplikacji na urządzenia mobilne.

.mobi

Natywny format dla czytnika Amazon Kindle.

Poprzedzający samobójczą śmierć Ostatni list Szmula Zygielbojma to wstrząsający dokument z czasów II wojny światowej. Akt odebrania sobie życia stanowił w przypadku tego społecznika i aktywnego działacza Bundu ostatni, rozpaczliwy gest protestu wobec bezsilności i bezczynności świata patrzącego na Zagładę Żydów: ludobójstwo dokonujące się metodycznie w sercu Europy. To także gest dołączenia do towarzyszy, którzy zorganizowali zbrojne powstanie w getcie w Warszawie i polegli w walce.

List (półtorej strony maszynopisu) nosi datę 11 maja i jest adresowany do prezydenta RP Władysława Raczkiewicza i premiera Władysława Sikorskiego. Zygielbojm popełnił samobójstwo 12 lub 13 maja 1943 roku, po upadku powstania w getcie warszawskim, w którym zginęła jego żona i syn.

O autorze

Szmul Zygielbojm
Fot. autor nieznany, domena publiczna, Wikimedia Commons

Szmul Zygielbojm

Ur.
21 lutego 1895 w Warszawie
Zm.
12 maja 1943 w Londynie
Najważniejsze dzieła:
Stop Them Now. German Mass Murder of Jews in Poland (1942), Ostatni list (1943)

Właśc. Szmul Mordechaj Zygielbojm.
Społecznik, aktywista w robotniczych związkach zawodowych, działacz Bundu, członek komitetu centralnego tej partii; radny Warszawy (od 1927) i Łodzi (od 1936), w 1939 r. organizator obrony Warszawy przed inwazją hitlerowskich Niemiec, następnie organizator podziemnego żydowskiego ruchu oporu, wszedł w skład Judenratu; wydostawszy się z okupowanej Polski, wziął udział w konferencji europejskich partii socjaldemokratycznych, przedstawiając sytuację Żydów na ziemiach polskich; od 1942 członek Rady Narodowej RP w Londynie.
Działając na emigracji, Zygielbojm z wielkim zaangażowaniem informował o dokonującej się na terenach Polski zagładzie Żydów i próbował wpłynąć na wszelkie instytucje i osoby, które mogłyby powstrzymać ludobójstwo. Szczegółowe informacje, które otrzymywał w raportach polskich i żydowskich organizacji podziemnych z Polski, próbował wykorzystać jako argument mający skłonić do niezwłocznej interwencji politycznej i militarnej i przeciwdziałania dokonywanym zbrodniom. Raportowane fakty przekazywał Światowemu Kongresowi Żydów i Amerykańskiemu Kongresowi Żydowskiemu, licząc na wykorzystanie wpływów tych organizacji i wywarcie przez nie nacisku na rządy państw alianckich. Pisał także listy do prezydenta Roosevelta i przemawiał na antenie radia BBC. W 1942 r. wydał po angielsku broszurę ze wstępem lorda Wedgwooda pt. Stop Them Now. German Mass Murder of Jews in Poland (,,Powstrzymajcie ich natychmiast. Niemieckie masowe mordy na Żydach w Polsce") informującą o masowej, metodycznej akcji unicestwiania ludności żydowskiej na okupowanych terenach Polski. Jednak wytężone działania Zygielbojma nie przyniosły rezultatu; nie skłoniły do udzielenia resztkom ludności żydowskiej w Polsce również wieści o ich zrywie powstańczym. 12 lub 13 maja 1943 roku, po upadku powstania w getcie warszawskim, w którym zginęła jego żona i syn, Zygielbojm popełnił samobójstwo w geście protestu przeciw bezczynności państw alianckich wobec Zagłady Żydów w Europie. Pozostawiony przez niego ostatni list (półtorej strony maszynopisu), nosi datę 11 maja i jest adresowany do prezydenta RP Władysława Raczkiewicza i premiera Władysława Sikorskiego.