Podróże Guliwera

Refleksyjna podróż przez ludzką naturę.

Lemuel Guliwer, lekarz z zawodu, zatrudnia się jako chirurg pokładowy na statku i wyrusza w daleki rejs. Najpierw trafia do Lilliputu, krainy zamieszkanej przez maleńkich ludzi, gdzie za sprawą swego wzrostu uchodzi za symbol siły, ale i zagrożenia. Następnie dociera do Brobdingnagu, kraju olbrzymów, w którym postrzegany jest jako dziwoląg i zabawka. Później odwiedza latającą wyspę Laputę, zamieszkałą przez szalonych naukowców i pseudofilozofów, a w końcu trafia do kraju rozumnych koni Houyhnhnmów, w którym istoty ludzkie (zwane Jahusami) uważano za brutalne, dzikie istoty. Obserwacje poczynione podczas tych podróży sprawiają, że Guliwer powraca do domu z przekonaniem, że nie jest już w stanie żyć wśród ludzi, których postrzega jako istoty moralnie upadłe i zepsute.

Autor dzieła, Jonathan Swift (1667–1745), był pisarzem żywo zaangażowanym w spory polityczne swojej epoki, blisko współpracował ze stronnictwem torysów. Podróże Guliwera (ang. Gulliver's Travels) to jego najsłynniejsza powieść, opublikowana po raz pierwszy w 1726 roku. Utwór ten zalicza się do najważniejszych dzieł literatury angielskiej oraz epoki oświecenia. Choć na pierwszy rzut oka może wydawać się klasyczną powieścią przygodową lub fantastyką podróżniczą, książka ma przede wszystkim charakter przenikliwej satyry społeczno-politycznej oraz parodii popularnych w tamtych czasach powieści podróżniczych. Choć nie brak tu humoru i absurdu, lektura Podróży Guliwera nastraja do refleksji — czytelnik nie śmieje się z bohaterów, lecz z siebie samego i społeczeństwa, w którym żyje. Spostrzeżenia autora — mimo upływu trzech stuleci — niestety nadal pozostają aktualne. Swift analizuje i punktuje ludzkie słabości: pychę, chciwość, próżność, żądzę władzy, fanatyzm religijny, okrucieństwo czy hipokryzję. Nie oszczędza również instytucji publicznych takich jak sądy, parlamenty czy uczelnie wyższe. Rysuje ponury obraz człowieka, który mimo przekonania o własnej mądrości, nierzadko postępuje gorzej niż zwierzęta.

Co ciekawe, książka została początkowo wydana anonimowo — Swift obawiał się reakcji władz i duchowieństwa. W tamtych czasach uchodziła za kontrowersyjną, a cenzorzy często skracali lub łagodzili niektóre fragmenty. Powieść była wielokrotnie adaptowana i ekranizowana — już w 1902 roku powstał pierwszy film niemy inspirowany podróżami Guliwera.

George Orwell powiedział, że gdyby wszystkie książki miały zniknąć, a on mógłby ocalić tylko sześć z nich, Podróże Guliwera bez wątpienia znalazłyby się w tym wyjątkowym gronie.

Powieść Podróże Guliwera autorstwa Jonathana Swifta dostępna jest jako e-book (EPUB i Mobi Kindle) oraz plik PDF.