Chcemy, aby każde dziecko w Polsce miało wygodny i bezpłatny dostęp do lektur szkolnych - zróbmy to razem! Wspieraj Wolne Lektury stałą wpłatą

Dorzucam się!
Tym razem nie pomogę
Pracuj dla Wolnych Lektur

Pracuj dla Wolnych Lektur! Szukamy fundraiserek i fundraiserów >>>

x

5728 darmowych utworów do których masz prawo

Język Język

Gatunek: Fraszka,
epoka: Renesans

  1. Fraszki Jana Kochanowskiego pierwszy raz zostały opublikowane w 1584 roku. Jest to zbiór ponad 300 utworów ujętych w trzech osobnych księgach.

    Nie da się oddzielić życiorysu Jana Kochanowskiego od treści fraszek, które przedstawiają realia życia w XVI-wiecznej Polsce. Ukazany obraz człowieka renesansowego w perspektywie jego wad i zalet, niejednokrotnie wyśmiewanych przez autora, podkreśla różnorodność języka i formy, a ich oszałamiająca ilość — tematyki. Kochanowski pisze fraszki o biesiadach, miłości, filozofii, patriotyzmie, ale także o samych fraszkach, czy własnej twórczości.

Wybrane utwory

Jan Kochanowski

Fraszki

Motywy i tematy

A

Alkohol (5)

B

Błazen (2)

Bogactwo (13)

Bóg (6)

Burza (1)

C

Carpe Diem (1)

Chleb (1)

Chłop (2)

Choroba (4)

Ciało (5)

Cierpienie (4)

Cnota (12)

Czas (2)

Czyściec (1)

D

Deszcz (1)

Dom (1)

Drzewo (3)

Dusza (1)

Dworzanin (1)

Dziecko (5)

Dziedzictwo (1)

Dziewictwo (1)

F

Fałsz (2)

Flirt (3)

G

Głupota (2)

Gospodarz (6)

Gość (5)

Grób (2)

Grzech (1)

J

Jedzenie (6)

K

Kara (1)

Karczma (1)

Klęska (2)

Kłamstwo (1)

Kobieta (28)

Kochanek (15)

Kondycja ludzka (12)

Koń (1)

Korzyść (4)

Kot (3)

Krzywda (1)

Ksiądz (13)

Książka (2)

Kwiaty (2)

L

Lekarz (1)

List (1)

Los (8)

Ł

Łzy (2)

M

Małżeństwo (2)

Matka (1)

Mądrość (10)

Mąż (9)

Mężczyzna (4)

Miasto (3)

Miłość (40)

Mizoginia (1)

Młodość (8)

Modlitwa (1)

Morderstwo (1)

Muzyka (1)

N

Natura (4)

Nauka (2)

Nieśmiertelność (2)

Niewola (2)

O

Obowiązek (1)

Obraz świata (4)

Obrzędy (1)

Obyczaje (28)

Obywatel (3)

Odwaga (1)

Ojciec (3)

Ojczyzna (3)

P

Pan (2)

Państwo (2)

Patriota (1)

Pieniądz (5)

Pijaństwo (14)

Podróż (4)

Podstęp (1)

Poeta (8)

Poezja (12)

Pogrzeb (1)

Pojedynek (1)

Pokusa (1)

Pozory (1)

Pozycja społeczna (5)

Pożądanie (3)

Prometeusz (1)

Przedmurze chrześcijaństwa (1)

Przemiana (1)

Przemijanie (10)

Przemoc (1)

Przyjaźń (2)

Ptak (1)

Pycha (1)

R

Religia (2)

Rodzina (2)

Rozum (1)

Rycerz (3)

S

Samobójstwo (1)

Samolubstwo (1)

Sąsiad (1)

Sen (2)

Skąpiec (2)

Sława (3)

Słowo (6)

Sługa (4)

Spowiedź (1)

Sprawiedliwość (1)

Starość (13)

Strój (1)

Syn (1)

Szaleniec (1)

Szaleństwo (1)

Szczęście (3)

Szlachcic (6)

Sztuka (2)

Ś

Śmiech (2)

Śmierć (19)

Śmierć bohaterska (2)

Świętoszek (1)

T

Tchórzostwo (1)

Tęsknota (1)

Theatrum mundi (3)

U

Uczeń (1)

Uczta (2)

Uroda (3)

W

Walka (4)

Wiedza (1)

Wieś (1)

Wina (1)

Wino (10)

Władza (2)

Własność (1)

Woda (4)

Wojna (3)

Wróg (3)

Z

Zabawa (2)

Zaświaty (1)

Zazdrość (2)

Zdrowie (3)

Zemsta (2)

Zwierzęta (3)

Ż

Żałoba (5)

Żołnierz (1)

Żona (11)

Żyd (2)

Żywioły (2)

Gatunek: Fraszka

Najważniejsi twórcy
J. Kochanowski, W. Potocki, S. Trembecki, J. Tuwim

Krótki utwór wierszowany, często żartobliwy, oparty na anegdocie lub na dowcipnym koncepcie, posiadający puentę. W konstrukcji przypomina epigramat, gatunek wywodzący się ze starożytności, lecz nie stanowi jego dokładnego odpowiednika, lecz odmianę. Nazwę ukuł na swój użytek Kochanowski z wł. frasca – drobiazg, głupstwo i przyjęła się ona w literaturze polskiej. Wcześniej powstałe fraszki M. Reja zwą się figlikami.
Można wyróżnić fraszki: filozoficzne, patriotyczne, satyryczne, obyczajowe, autotematyczne, biograficzne.

Fraszka w Wikipedii

Epoka: Renesans

Czas
w Europie koniec XIII — pocz. XVI w.; w Polsce XV-XVI w.
Najwybitniejsi twórcy
F. Petrarca, G. Boccacio, P. Ronsard, L. Ariosto, T. Tasso, L. de Camoes, M. Cervantes, F. Rabelais, M. Montaigne, N. Machiavelli, M. Rej, J. Kochanowski, K. Janicki, A. Krzycki, J. Dantyszek, Ł. Górnicki, A. Frycz Modrzewski
Reprezentatywne gatunki
fraszka, pieśń, elegia, tren, traktat parenetyczny, dialog polityczny, sonet, oda

Inaczej: odrodzenie, epoka po średniowieczu a przed barokiem, charakteryzująca się wszechstronnym odrodzeniem tradycji antycznych (w tym gatunków sztuki, kierunków filozofii, języków starożytnych — powrót do źródeł ad fontes) oraz zainteresowanie człowiekiem, właściwymi mu sferami np. językiem, anatomią, twórczymi możliwościami, sposobem istnienia w świecie (antropocentryzm, humanizm). Ideałem był człowiek wszechstronnie wykształcony i aktywny w wielu dziedzinach (Leonardo da Vinci jako człowiek renesansu; poeta doctus). Zjawiskami związanymi z nowym prądem była laicyzacja i rozwój nauki, czy reformacja, w której przejawiał się humanistyczny indywidualizm w podejściu do kwestii religijnych i politycznych oraz krytycyzm wobec autorytetów.

Renesans w Wikipedii
Zamknij

* Ładowanie