TPWL

Wolne Lektury potrzebują pomocy! Wesprzyj bezpłatną bibliotekę internetową i przeczytaj utwory napisane specjalnie dla Ciebie.

x

5549 free readings you have right to

Language

Author: Jerzy Żuławski

  • Jerzy Żuławski X
  1. Dramat Jerzego Żuławskiego Eros i Psyche stanowi metaforyczną wizję dziejów świata jako odkupieńczej wędrówki Duszy (Psyche) dążącej do zjednoczenia ze stwórczą Miłością (Eros). Winą Psyche jest namiętna chęć poznania prawdziwego oblicza Erosa, w czym, zgoła innymi niż miłosna tęsknota powodowany, dopomógł jej mimowolnie żywioł ziemski, ociężały i materialny, uosobiony w postaci o imieniu Blaks (por. gr. βλαχις: wstyd). Poszukując swej miłości, gnana tęsknotą Psyche, wyrusza z arkadyjskiej krainy, wcielając się kolejno w wędrowną śpiewaczkę w czasach upadku Grecji pod jarzmem Rzymu, mniszki w średniowiecznym klasztorze, zamiłowaną w sztuce księżnę w renesansowych Włoszech, karczmarkę-przewodniczkę ludu oddaną walce w imię wolności w czasach rewolucji francuskiej, wreszcie kochankę potężnego bankiera z przełomu wieków XIX i XX.

    Ta niezwykła baśń sceniczna, choć przez krytyków oceniona jako płytka, cieszyła się przychylnością publiczności od momentu pierwszej inscenizacji w 1904 r. na scenie krakowskiej i lwowskiej. Treść jej nawiązuje nie tylko do gnostyckiej opowieści o Sofii (gr. σοφία: mądrość, dusza świata), ale również do mitów kultury europejskiej o Erosie i Tanatosie oraz odnawia mit o początkach świata i jego eschatologii: wina Psyche została zreinterpretowana i oczyszczona w stosunku do biblijnej wersji opowieści o upadku w grzech (m.in. poprzez zmianę postrzegania samej istoty żądzy poznania), zaś finalne przeznaczenie świata obywa się bez sądu ostatecznego i stanowi miłosne pojednanie i zmazanie cierpień oraz błędów.

  2. Kraków, początek XX wieku. Do miasta z dalekiej podróży powraca Roman Turski, niegdyś znany literat, obecnie bogaty biznesmen. Jego powrót wzbudza ogromne zainteresowanie śmietanki towarzyskiej Krakowa, zwłaszcza księżnej Heleny Hazarapelianowej, pięknej kobiety, łamaczki serc otoczonej wiankiem adoratorów. Turski, który wyjechał ze względu na nieudaną relację z nią, wierzy, że ten etap jest już zakończony i przystępuje do planowania biznesu w Zakopanem.

    Powrót to pierwsza część dylogii (planowanej trylogii, niezrealizowanej ze wzgędu na przedwczesną śmierć autora) Laus feminae Jerzego Żuławskiego. Powieść ukazała się w 1914 roku. Wykorzystująca wiele schematów pojawiających się na przełomie wieków (środowisko artystyczno-intelektualne, motywy tatrzańskie, obezwładniająca kobiecość wobec męskości) oraz odwołująca się do najpopularniejszych ówcześnie myśli filozoficznych (Weininger, Nietzsche) nie zapisała się wyraźnie na kartach historii literatury. Analizowana po latach zwykle w kontekście walki płci jest ciekawą i niejednoznaczną summą swoich czasów.

All matching works

Motifs and themes

A

Agonia (1)

Aktorka (1)

Aktorstwo (1)

Alkohol (3)

Anioł (1)

Arkadia (1)

Artysta (4)

B

Bieda (1)

Bóg (4)

Brzydota (2)

Bunt (3)

Burza (2)

C

Carpe Diem (1)

Choroba (6)

Chrystus (1)

Ciało (2)

Cierpienie (1)

Cud (1)

Czarownica (1)

Czas (2)

Czyn (2)

D

Dom (1)

Drwina (2)

Duma (1)

Dusza (14)

Dzieciństwo (2)

Dziecko (5)

E

Erotyzm (1)

F

Filozof (1)

Flirt (3)

G

Głód (1)

Głupota (1)

Góry (6)

Groteska (1)

Grób (2)

H

Historia (1)

Honor (1)

I

Idealista (2)

K

Kaleka (5)

Kapłan (1)

Kariera (1)

Karykatura. (1)

Kawiarnia (2)

Klejnot (2)

Klęska (1)

Kłamstwo (8)

Kłótnia (1)

Kobieta (12)

Kobieta demoniczna (11)

Kochanek (3)

Kondycja ludzka (7)

Konflikt (2)

Konflikt wewnętrzny (1)

Koniec świata (3)

Krew (4)

Księżyc (1)

Kwiaty (1)

L

Lekarz (3)

List (5)

Litość (1)

Los (3)

Lud (6)

Ł

Łzy (1)

M

Małżeństwo (5)

Marzenie (2)

Maszyna (2)

Matka (3)

Mądrość (1)

Mąż (2)

Melancholia (1)

Mędrzec (3)

Mężczyzna (7)

Miasto (1)

Miłość (12)

Miłość niespełniona (7)

Miłość spełniona (2)

Mizoginia (3)

Młodość (11)

Muzyka (1)

N

Naród (1)

Natura (1)

Nauka (1)

Niebezpieczeństwo (1)

Nienawiść (7)

Nieśmiertelność (1)

Niewola (3)

Noc (3)

O

Obraz świata (9)

Obyczaje (1)

Odrzucenie (1)

Ogień (1)

Ojciec (2)

Ojczyzna (1)

Opieka (2)

P

Pieniądz (3)

Piękno (6)

Pijaństwo (9)

Plotka (2)

Płacz (3)

Pocałunek (4)

Podróż (3)

Poeta (1)

Poezja (1)

Pogarda (1)

Pokusa (1)

Pożądanie (8)

Prawda (4)

Prawo (1)

Przemijanie (3)

Przemoc (2)

Przyjaźń (2)

Przywódca (1)

Ptak (2)

Pycha (2)

R

Religia (3)

Rewolucja (6)

Robotnik (1)

Rodzina (1)

Rośliny (1)

Rozczarowanie (1)

Rozkosz (2)

Rozpacz (7)

Rozstanie (2)

Róża (1)

S

Samobójstwo (4)

Samotnik (1)

Samotność (2)

Satysfakcja. (1)

Seks (1)

Sen (2)

Siła (2)

Słońce (3)

Słowo (2)

Smutek (1)

Spowiedź (1)

Sprawiedliwość (1)

Starość (1)

Strach (3)

Stworzenie (2)

Sukces (1)

Syn (3)

Szaleństwo (4)

Szantaż (2)

Szlachcic (1)

Sztuka (1)

Ś

Śmiech (1)

Śmierć (6)

Świątynia (1)

T

Tajemnica (2)

Tatry (1)

Teatr (8)

Testament (3)

Tęsknota (10)

Tłum (1)

Triumf (1)

Trucizna (2)

Trup (3)

Twórczość (1)

U

Uległość (1)

Upadek (1)

V

Vanitas (1)

W

Walka (2)

Wdzięczność (1)

Wieczór (1)

Wiedza (2)

Więzień (1)

Wino (1)

Władza (5)

Wolność (3)

Wspomnienia (4)

Wspomnienie (1)

Współczucie (1)

Wstyd (4)

Wzrok (3)

Z

Zabawa (3)

Zachwyt (1)

Zaręczyny (1)

Zawiść (1)

Zazdrość (6)

Zbawienie (2)

Zdrada (2)

Zdrowie (1)

Zemsta (1)

Złość (1)

Złudzenie (1)

Zwątpienie (2)

Ż

Żal (3)

Żałoba (3)

Żebrak (1)

Żona (1)

Życie jako wędrówka (3)

Author: Jerzy Żuławski

Ur.
14 lipca 1874 w Lipowcu
Zm.
9 sierpnia 1915 w Dębicy
Najważniejsze dzieła:
Na srebrnym globie. Rękopis z Księżyca (1903), Zwycięzca (1910), Stara Ziemia (1911)

Pisarz, poeta i dramaturg okresu Młodej Polski; znany i ceniony przez głównych jej przedstawicieli: Przybyszewskiego, Kasprowicza, Tetmajera i innych. Studiował w Szwajcarii, początkowo na politechnice w Zurychu, następnie na Wydziale Filozoficznym uniwersytetu w Bernie, gdzie uzyskał tytuł doktora na podstawie pracy o filozofii Spinozy (Benedykt Spinoza. Człowiek i dzieło; wyd. 1902). Jako twórca swej epoki, wpisuje się w nurty dekadentyzmu i katastrofizmu. Od 1910 roku mieszkał w Zakopanem, w willi ,,Łada", gdzie spotykali się literaci starego i nowego pokolenia (np. Witkacy). Był współzałożycielem TOPR, brał udział w akcjach ratowniczych w górach. Był jednym z pierwszych polskich pisarzy science fiction; patronuje polskiej nagrodzie w zakresie literatury fantastycznej ufundowanej w 2008 r.
Na podstawie jego Trylogii księżycowej powstał film Andrzeja Żuławskiego Na srebrnym globie (1976-1977, ukończony po przerwie w 1988 r.).

Jerzy Żuławski in Wikipedia
Close

* Loading