Izaak Cylkow

Ur.

11 stycznia 1841 w Bieżuń

Zm.

1 grudnia 1908 w Warszawie

Wybitny rabin, tłumacz, polski patriota i pionier dialogu ekumenicznego. Wzrastał w środowisku asymilatorskim i reformatorskim Warszawskiej Szkoły Rabinów, którą ukończył w 1859. Obronił doktorat z filozofii i z filologii semickiej na Uniwersytecie Marcina Lutra w Halle i Wittenberdze. Po powstaniu styczniowym wrócił do Polski. W 1865 został kaznodzieją w synagodze przy ul. Daniłowiczowskiej, gdzie wygłaszał kazania w języku polskim. Został pierwszym rabinem Wielkiej Synagogi na Tłomackiem.

Przez ponad 30 lat Cylkow tłumaczył na język polski żydowskie księgi wchodzące w skład Starego Testamentu. Dzieło to uchodzi za pierwsze tłumaczenie Starego Testamentu, opierające się przede wszystkim na wersji hebrajskiej, nie zawiera jednak ksiąg Kronik, Ezdrasza, Nehemiasza i Daniela. Chociaż tłumaczenie Cylkowa ma już ponad 120 lat, ciągle urzeka zgrabnością i zaskakująco współczesnym językiem, a jego główną cechą jest wierność sensowi oryginału. Za wyjątkową zgodność z melodyką oryginału tłumaczenie Biblii Cylkowa wysoko cenił Czesław Miłosz. Podejmując własną próbę przekładu Psalmów, porównywał własne rozwiązania translatologiczne z pracą XIX-wiecznego kaznodziei warszawskiego.