Oferta dla Przyjaciół

Czytaj teksty współczesnych autorek i autorów wcześniej niż inni. Ty decydujesz, ile płacisz!

Zadeklaruj stałą wpłatę i dołącz do Towarzystwa Przyjaciół Wolnych Lektur.

TAK, chcę dołączyć!
Nie, rezygnuję z tej oferty
Znajdź nas na YouTube

Audiobooki Wolnych Lektur znajdziesz na naszym kanale na YouTube.
Kliknij, by przejść do audiobooków i włączyć subskrypcję.

x
X
Support!
Help free the book!George Orwell - Rok 1984
collected: 18806.50 złuntil fundraiser end:
Help free the book!

5648 free readings you have right to

Language Language

Motif: Szaleniec,
author: Władysław Witwicki

  • Władysław Witwicki X

Motif: Szaleniec

Kochanowski pisał w Pieśni świętojańskiej o sobótce, że szaleńcem jest ten, kto lekceważy dary Boże — i zalecał korzystanie z daru śmiechu. Wśród literackich szaleńców mamy szalonego z miłości Gustawa z Dziadów Mickiewicza — miarą jego szaleństwa jest to, że zdolny jest posunąć się aż do samobójstwa. Mamy też Hamleta, którego szaleństwo jest jednakże podejrzane; nurtująca go tajemnica dotycząca śmierci jego ojca sprawia, że, całkowicie pochłonięty swoimi problemami, odpowiada pozornie bez związku na pytania innych. Wszystkie jego wypowiedzi są jakby monologiem, wyjaśnianiem sobie samemu otaczającego go świata. Właśnie oderwanie od rzeczywistości może być istotnie uznane za cechę szaleńca. W romantyzmie szaleniec był figurą osoby nadwrażliwej i przez to nieprzystosowanej do świata, ale też uważano, że właściwe rozpoznanie istoty świata i praw w nim rządzących, czyni ów świat niemożliwym do przyjęcia. A więc szaleniec był tym, który posiadał trudną wiedzę o kondycji ludzkiej, przemieniając się w mędrca. Metaforę świata jako domu wariatów odnajdziemy w Nie-Boskiej komedii Krasińskiego (tam szaleńcami są ludzie opętani jedną ideą, zapatrzeni w prawdę cząstkową i niebędący w stanie spostrzec całości, istoty spraw). Nie oddzieliliśmy na naszej liście motywu szalonej, tym samym motyw szaleńca obejmuje również fragmenty dotyczące szalonych kobiet. Tymczasem określenie szalonej zyskiwała sobie właściwie każda kobieta, która nie przystosowała się do rygorystycznych wymagań związanych z przewidzianymi dla niej rolami społecznymi. Odmianą szalonej jest czarownica. Z drugiej strony ścisłe przyjęcie i uwewnętrznienie tych wymagań również prowadzi do szaleństwa (przykładem Ofelia z Hamleta) albo przynajmniej do melancholii (jak widać na przykładzie tytułowej postaci z Marii Malczewskiego).

Author: Władysław Witwicki

Ur.
30 kwietnia 1878 w Lubaczowie
Zm.
21 grudnia 1948 w Konstancinie
Najważniejsze dzieła:
Z psychologii stosunków osobistych (1907), W sprawie przedmiotu i podziału psychologii (1912), Psychologia. Dla użytku słuchaczów wyższych zakładów naukowych (t. 1 i 2) (1925-27), Zarys psychologii (1928), Wiadomości o stylach (1934), Rozmowa o jedności prawdy i dobra (1936), Przechadzki ateńskie (cykl audycji radiowych 1939, wyd. 1947), Platon jako pedagog (1947), O widzeniu przedmiotów. Zasady perspektywy (1954), Pogadanki obyczajowe (1957), Anatomia plastyczna (1960), La foi des éclairés (1939, wyd. polskie: Wiara oświeconych, 1959)

Filozof kultury, historyk filozofii, tłumacz (gł. dzieł Platona), autor pierwszego podręcznika psychologii, profesor Uniwersytetu Warszawskiego, teoretyk sztuki, rysownik. Zajmował się relacją między kulturą świecką i religijną oraz filozofią w powiązaniu z psychologią, logiką i etyką.

Zaliczany do myślicieli związanych ze szkołą lwowsko-warszawską; studiował pod kierunkiem Kazimierza Twardowskiego na Uniwersytecie Lwowskim, gdzie obronił w 1901 r. doktorat na podst. rozprawy pt. Analiza psychologiczna ambicji. W 1905 zdał egzamin państwowy na nauczyciela propedeutyki filozofii. Od założenia przez Twardowskiego w 1911 ,,Ruchu Filozoficznego" do 1918 r. był członkiem redakcji pisma; w l. 1928--1936 był członkiem redakcji pisma ,,Psychotechnika". Rozgłos przyniosły mu występy radiowe w latach 30.: czytanie dialogów Platona oraz wygłoszenie cyklu pogadanek Przechadzki ateńskie (potem wydanych drukiem). W 1938 został prezesem Polskiego Towarzystwa Psychotechnicznego. II wojnę światową spędził w Warszawie i Busku Zdroju. Pod koniec wojny wrócił do swego podwarszawskiego domu w Konstancinie, gdzie od jesieni 1945 do czerwca 1948 prowadził seminarium z psychologii.

Przedstawił dwie oryginalne teorie: kratyzmu (od gr. kratos: siła) i uczuć społecznych (oraz, w konsekwencji, teorię komizmu i typologię ludzi). Charakterystyczna dla Witwickiego jest metoda analityczna (przejęta od Twardowskiego zasada ,,ABC porządnego myślenia"), wymagająca dokładnej analizy znaczeń, skrupulatnego definiowania pojęć i konsekwentnego ich stosowania, jak również, jako podstawa uprawiania psychologii deskrypcyjnej zasada naczelna, że zanim cokolwiek zostanie wyjaśnione, najpierw musi zostać jasno i rzetelnie opisane.

Władysław Witwicki in Wikipedia
Close

* Loading