Wolne Lektury potrzebują pomocy...


Potrzebujemy Twojej pomocy!

Na stałe wspiera nas 374 czytelników i czytelniczek.

Niestety, minimalną stabilność działania uzyskamy dopiero przy 1000 regularnych darczyńców. Dorzucisz się?

Tak, dorzucę się do Wolnych Lektur!
Tym razem nie pomogę, przechodzę prosto do biblioteki
Oferta dla Przyjaciół

Przyjaciele Wolnych Lektur otrzymują dostęp do specjalnych publikacji wcześniej niż inni. Zadeklaruj stałą wpłatę i dołącz do Towarzystwa Przyjaciół Wolnych Lektur. Kliknij, by przejść do strony płatności!

x

Spis treści

    1. Fałsz: 1
    2. Głód: 1
    3. Łzy: 1
    4. Pochlebstwo: 1
    5. Podstęp: 1
    6. Śmierć: 1

    Jan LemańskiLis i gęś

    Słomka położona
    Między dwa bierwiona[1]
    Uleży, gdy są wilgłe[2], lecz pono
    Kruchy jej byt, gdy bierwiona płoną.
    Komu nazbyt mistycznym zda się to twierdzenie,
    Temu nadmienię
    Że słomka — przyjaźń, a bierwiona —
    On — Ona.
    Gęś, młoda entuzjastka,
    Nieco dzika,
    Świeżo z gniazdka
    W świat wprowadzona;
    Lis, przechera[3] poniekąd i kawał szkodnika:
    A przecie, co powiecie, moje panie? —
    Najtkliwsze z sobą zawarli przymierze.
    O życiu gęgała gęś idealnym,
    O wadach swych dziedzicznych
    Lis jej szczekał szczerze,
    Płakał na łonie jej nieprzemakalnym:
    Słowem, lisi skowyt i gęsie gęganie
    Były wzorem harmonii.
    Nawet kury z uznaniem gdakały o lisie.
    Lecz ach! cóż jest trwałego?…
    W południe, na błoni,
    Zwanej «Gęsie Błotko»,
    Bawili się
    Lis przy gęsi, gęś przy lisie
    Rozmową przyjacielską.
    Fałsz, PochlebstwoLis mówił: — «O jakże jest słodko,
    Znaleźć serce siostrzane! Od chwili, gdy atłas
    Twego puchu mnie olśnił, nie nęci mnie brat — las,
    Łowy mi zbrzydły, i wiesz co?
    Od dziś żyję rzodkwią» —
    — «Ach tak, życie jest piękne,
    Tyś dobry, ja wiem…»
    — «Nie, nie!… O, tkwią
    We mnie zarodki złego, ale niechaj pęknę,
    Jeżeli nie będę z czasem gęsiom równy». —
    — «Ja ci wierzę… Jakiś ty wymowny,
    Jaki inny,
    Niż obraz twój, kreślony mi w dobie dziecinnej,
    Gdym, rzuciwszy jaje,
    Rozpoznawać zaczęła gęsińca zwyczaje».
    — «Hm, tak…
    Jednak wyznać trzeba,
    Że gleba
    Tu niezbyt sucha. Źle wpływa wilgoć na zdrowie.
    Tam przejdźmy…»
    — «Ach, chętnie! Papa gąsior miał przysłowie:
    Z druhem
    Dobrze i na lądzie suchym».
    I przeszli.
    Lis był na czczo.
    Półuchem
    Słuchał gęsi, patrząc na jej tułów
    Okrągły; nozdrza rozdął, bo czuł ów
    Zapach, jakim gęś tchnie podniecona.
    PodstępRzekł w końcu, jak Ofelii ów Hamlet w Szekspirze[4]:
    «Pozwól mi na swym łonie spocząć, luba siostro».
    Jakoż położył swą mordkę ostrą
    Na gęsi pierze.
    Ta, wzruszona,
    Przyskrzydla go do łona,
    I aby ufność swą okazać snadnie,
    Z pieszczotą mu swą szyjkę między zęby kładnie.
    Lis drgnął, spłonąwszy jak mina prochowa,
    Ściął[5] zęby, i gęsia głowa
    Odpadła od gardzieli…
    ŚmierćStruga krwi, jak alkiermes[6], wykwitła na błoni
    I drżała gęś bezgłowa w przedśmiertnej agonii.
    Pasące się w oddali przyjaciółki ściętej
    Rozpierzchły się, wydając gęgliwe lamenty.
    Krople krwi jak korale kapią z brody lisa,
    Co widząc, źdźbło kostrzewy[7] trwożnie się kołysa,
    I niezabudki kwiat niewinnookiej
    Zgroza trzęsie,
    Gdy lis chrupie przyjacielskie zwłoki
    Gęsie.
    Łzy— «Stało się» — lis pomyślał.
    Za czym z mokrą rzęsą
    Pojrzał w niebo i zawył:
    Głód— «O przyrodo, matko!
    Czemu każesz jeść mięso,
    Gdyśmy duchem głodni?
    Czemu nas szlakiem cnoty
    Prowadzisz do zbrodni?
    Ha! krwawą zagadką
    Byt nasz!
    Oto w lat rozkwicie
    Była gęś… Dziś co z niej?
    Dziób, skrzydła, piór parę z ogona…
    Reszta — zjedzona!
    O, życie, życie!…»

    Przypisy

    [1]

    bierwiono — duży kawał drewna przeznaczony na opał; polano, szczapa. [przypis edytorski]

    [2]

    wilgłe (daw.) — wilgotne. [przypis edytorski]

    [3]

    przechera — sprytny, przebiegły. [przypis edytorski]

    [4]

    Hamlet — dramat Williama Szekspira. [przypis edytorski]

    [5]

    ściąć (daw.) — zacisnąć, ścisnąć. [przypis edytorski]

    [6]

    alkiermes — barwik czerwony, wydobywany z owada zwanego czerwcem. [przypis redakcyjny]

    [7]

    kostrzewa — rodzaj trawy. [przypis redakcyjny]

    Close
    Please wait...