Dōgen KigenNarodziny-śmierćtłum. Hōjun

„Jeśli w narodzinach-śmierci jest budda, nie ma narodzin-śmierci”[1]. „Jeśli w narodzinach-śmierci nie ma buddy, nie ma błądzenia pośród narodzin-śmierci”. Są to słowa Chiashana i Tingshana[2], dwóch mistrzów zen, a ponieważ obaj osiągnęli Drogę[3], zapewne nie są [te słowa] bez znaczenia.

Chcąc uwolnić się od narodzin-śmierci powinieneś jasno zrozumieć znaczenie [tych słów]. Jeśli będziesz poszukiwał buddy na zewnątrz narodzin-śmierci, [to tak jakbyś] skierował dyszle [wozu] na północ kierując się ku Yueguo[4] albo zwrócił się twarzą ku południu próbując dojrzeć Wielkiej Niedźwiedzicy[5]. Tworzysz przez to [jedynie] przyczyny narodzin-śmierci zbaczając z drogi [wiodącej ku] wyzwoleniu. Zrozumiawszy, że narodziny-śmierć nie są niczym innym jak nirwaną, nie czuj odrazy do narodzin-śmierci ani nie pragnij nirwany. Wtedy po raz pierwszy uwolnisz się od narodzin-śmierci.

Błędem jest [myśleć, że] życie zmienia się w śmierć. Życie jest [absolutną rzeczywistością] czasu, zawiera w sobie „wcześniej” i „później”. Dlatego właśnie w Dharmie Buddy mówi się, że życie jest „niezrodzone”[6]. Śmierć także jest [absolutną rzeczywistością] czasu, zawiera w sobie „wcześniej” i „później”. Z tego powodu mówi się, że śmierć jest nie-umieraniem[7]. Za życia nie ma niczego innego poza życiem. Podczas śmierci nie ma niczego innego poza śmiercią. Za życia oddaj się jedynie życiu, w chwili śmierci [jedynie] za nią podążaj. Nie czuj odrazy [do narodzn-śmierci] ani nie pragnij [narodzin-śmierci]. Narodziny-śmierć są Życiem buddy. Odrzuciwszy je, zatracisz Życie buddy. Jeśli będziesz chciał je zatrzymać lgnąc do narodzin-śmierci, również stracisz Życie buddy i zostanie ci [jedynie sama] forma buddy. Nie czując odrazy [do narodzin-śmierci] ani nie podążając [za narodzinami-śmiercią], po raz pierwszy będziesz umysłem buddy. Nie analizuj jednakże tego [zwykłym] umysłem ani nie staraj się tego opisać słowami. Zamiast tego, zapomnij o umyśle i ciele oddając je buddzie, a wszystko będzie się działo przez buddę. Podążając za tym, nie wysilając się i nie analizując niczego, uwolnisz się od narodzin-śmierci i zostaniesz buddą. Któż [zrozumiawszy to] będzie trzymał się swego [zwykłego] umysłu?

Istnieje niezwykle prosta droga do tego, aby stać się buddą — zaprzestań czynić zła, nie przywiązuj się do narodzin-śmierci, bądź pełen współczucia dla wszystkich żyjących istot, okazuj szacunek tym, którzy są wyżej od ciebie i miłosierdzie wobec tych, którzy są od ciebie niżej[8], porzuć nienawiść i pożądanie. Nie twórz [niepotrzebnych] myśli w umyśle ani nie zamartwiaj się. To nazywa się buddą. Nie poszukuj żadnego innego buddy.