Wolne Lektury potrzebują pomocy...


Potrzebujemy Twojej pomocy!

Na stałe wspiera nas 428 czytelników i czytelniczek.

Niestety, minimalną stabilność działania uzyskamy dopiero przy 1000 regularnych darczyńców. Dorzucisz się?

Tak, dorzucę się do Wolnych Lektur!
Tym razem nie pomogę, przechodzę prosto do biblioteki
Ufunduj e-książki dla dzieciaków

Lektury szkolne za darmo dla każdego dzieciaka? To możliwe dzięki wsparciu darczyńców takich jak Ty! Kliknij i dorzuć się >>>

x

6483 darmowe utwory do których masz prawo

Język

Gatunek: Gawęda,
autor: Władysław Syrokomla

  • Władysław Syrokomla X
  1. Władysław Syrokomla znany jest jako jeden z najważniejszych autorów gawęd o tematyce ludowej, szlacheckiej, żołnierskiej, historycznej. W skład prezentowanego zbioru wchodzi dziesięć gawęd skupiających się głównie na życiu szlacheckim i chłopskim.

    W tych krótkich utworach Syrokomla przedstawia codzienność ludzi różnych stanów, zwraca uwagę na moralność i charakteryzujące podejście do świata — niekiedy ironizuje, by wytknąć przywary — ale także ukazuje piękno życia w zgodzie z naturą, docenia wagę wspomnień i wewnętrznych rozterek.

    Żyjący i tworzący w XIX wieku Syrokomla pochodził z ubogiej rodziny szlacheckiej i często w swoich utworach ukazywał ten stan, nie szczędząc irocznicznych komentarzy na temat bliskiej mu rzeczywistości.

  2. Janko Cmentarnik to gawęda ludowa napisana przez Władysława Syrokomlę.

    To historia Janka, mieszkańca litewskiej wsi. Koleje życia kierują go jednak w zupełnie inne strony. Przez wiele lat jest żołnierzem i, chociaż wiele razy znajduje się niedaleko rodzinnej wsi, nie może do niej wrócić. Intensywne życie i wojenne przygody nie zmniejszają jego tęsknoty za domem. Czy Janko ujrzy jeszcze kiedyś rodzinne strony?

    Władysław Syrokomla to pisarz i tłumacz żyjący i tworzący w XIX wieku, związany z ówczesną Litwą. Znany przede wszystkim jako autor gawęd chłopskich, szlacheckich, historycznych. Syrokomla pochodził z ubogiej rodziny szlacheckiej i często w swoich utworach ukazywał ten stan, nie szczędząc irocznicznych komentarzy na temat bliskiej mu rzeczywistości.

  3. Tytułowy Marcin Studzieński to młody szlachcic, który cieszy się wielkim powodzeniem u panien. Podczas imienin rajcy wileńskiego poznaje piękną Marię, córkę gospodarza.

    Zakochuje się w dziewczynie z wzajemnością, jednak jej rodzice nie wyrażają zgody na małżeństwo, ponieważ są stanu mieszczańskiego i nie chcą wprowadzać szlachcica do rodziny. Tymczasem Wilno zostaje zaatakowane przez Tatarów. Dzielny Marcin staje do walki w obronie ojczyzny. Czy z wojennych potyczek wyjdzie cało? I wreszcie — czy dane mu będzie poślubić Marię?

    Władysław Syrokomla to pisarz i tłumacz żyjący i tworzący w XIX wieku, związany z ówczesną Litwą. Znany przede wszystkim jako autor gawęd chłopskich, szlacheckich, historycznych. Syrokomla pochodził z ubogiej rodziny szlacheckiej i często w swoich utworach ukazywał ten stan, nie szczędząc irocznicznych komentarzy na temat bliskiej mu rzeczywistości.

Wybrane utwory

Motywy i tematy

A

Alkohol (1)

B

Bieda (1)

Bijatyka (1)

Błądzenie (1)

Błoto (1)

C

Chleb (1)

Chłop (5)

Choroba (1)

Cierpienie (2)

Cmentarz (1)

Cud (1)

Czas (1)

Czyn (2)

D

Dar (3)

Dom (2)

Dorosłość (1)

Duch (1)

Duma (2)

Dziedzictwo (2)

G

Gniew (1)

Grób (1)

Grzech (1)

Gwiazda (1)

H

Historia (3)

J

Jedzenie (1)

K

Kaleka (3)

Kara (4)

Karczma (1)

Klęska (1)

Kłamstwo (1)

Kobieta (9)

Kochanek (1)

Kondycja ludzka (1)

Kradzież (1)

Krew (1)

Krzywda (1)

Ksiądz (1)

Książka (3)

Kuszenie (1)

L

Las (2)

Lud (1)

M

Małżeństwo (1)

Marzenie (2)

Matka (2)

Matka Boska (1)

Mężczyzna (8)

Miasto (6)

Mieszczanin (3)

Miłosierdzie (3)

Miłość (4)

Miłość niespełniona (1)

Młodość (3)

Modlitwa (5)

Mucha (1)

N

Nadzieja (1)

Nauka (1)

O

Obcy (1)

Obowiązek (1)

Obraz świata (1)

Obyczaje (3)

Ofiara (1)

Ojczyzna (10)

Opieka (3)

Oświadczyny (1)

P

Pamięć (2)

Pan (5)

Patriota (7)

Pielgrzym (1)

Pieniądz (4)

Pijaństwo (2)

Pobożność (1)

Podróż (2)

Pokora (1)

Pokusa (4)

Pokuta (1)

Poświęcenie (2)

Pozycja społeczna (6)

Praca (3)

Prawo (1)

Przemiana (3)

Przemijanie (4)

Przywódca (3)

Pycha (1)

R

Religia (1)

Rodzina (1)

Rozczarowanie (2)

Rozstanie (2)

Rozum (1)

Rycerz (1)

S

Samobójstwo (3)

Samotność (1)

Sąd (1)

Serce (3)

Sierota (2)

Słowo (3)

Sługa (5)

Spotkanie (1)

Spowiedź (1)

Starość (4)

Strój (2)

Sumienie (3)

Syn (2)

Szaleństwo (2)

Szatan (6)

Szlachcic (9)

Ś

Śmierć (4)

T

Taniec (2)

Tchórzostwo (1)

Tęsknota (3)

Tłum (1)

Trup (3)

U

Ucieczka (4)

Upiór (2)

Uroda (2)

W

Walka (6)

Wdowa (1)

Wiara (2)

Wiedza (1)

Wierzenia (1)

Wieś (3)

Władza (1)

Wojna (2)

Wróg (1)

Wspomnienia (3)

Z

Zbrodnia (3)

Zbrodniarz (4)

Zdrada (1)

Zemsta (1)

Zło (1)

Zwycięstwo (2)

Ż

Żałoba (1)

Żebrak (6)

Żołnierz (5)

Gatunek: Gawęda

Brak opisu.

Autor: Władysław Syrokomla

Ur.
29 września 1823 w Smolhowie na Białorusi
Zm.
15 września 1862 w Wilnie
Najważniejsze dzieła:
Margier, Urodzony Jan Dęboróg, Kasper Kaliński (Obrona Olsztyna), Janko Cmentarnik, Wielki Czwartek, Żywot poczciwego człowieka, Nagrobek obywatelowi; Chatka w lesie; Melodie z domu obłąkanych (zbiór poezji); Wycieczki po Litwie w promieniach od Wilna; Podróż swojaka po swojszczyźnie.

Właśc. Ludwik Władysław Kondratowicz, pseudonim artystyczny utworzył z drugiego imienia i nazwy herbu rodzinnego. Poeta, pisarz i tłumacz doby romantyzmu. Był piewcą swojskości (przeciwny emigracji), idei demokratycznych (lecz nie rewolucyjnych), ludowości i rdzennej kultury litewskiej. Nazywał siebie ,,lirnikiem wioskowym" (tytuł jednego z wierszy), piszącym dla ,,braci w siermiędze i braci w kapocie". Jego styl cechuje programowa prostota języka, humor, niekiedy ironia (np. w nawiązaniach do sielankowych opisów życia na wsi). Solidaryzował się z egzystencją chłopów i drobnej szlachty, krytykował egoizm ziemiaństwa. Jego poglądy na współczesne mu tematy społeczne wyrażają m.in. wiersze Hulaj dusza! i Wyzwolenie włościan.
Ważnym dokonaniem Syrokomli są przekłady łacińskojęzycznej literatury staropolskiej, m.in. Jana Kochanowskiego, Klemensa Janickiego, Sebastiana Klonowicza czy Macieja Kazimierza Sarbiewskiego - w pracy tej celem było przybliżenie rodakom spuścizny kultury polskiej. Ponadto tłumaczył również współczesną poezję rosyjską i ukraińską (Rylejewa, Lermontowa, Niekrasowa, Szewczenki), a nawet wielkich romantyków niemieckich (Króla Olch Goethego, liryki Heinego), te jednak przekłady nie są wierne i służyły raczej Syrokomli dla wyrażenia cudzym słowem tego, czego sam, w warunkach rosyjskiej cenzury, nie mógł pisać.
Cieszył się popularnością w całym kraju, nie tylko na rodzinnej Litwie i Białorusi, ale również w Warszawie, Krakowie i w Wielkopolsce, gdzie w latach 50. przyjmowano go bardzo uroczyście. Ostatnie lata niedługiego życia Syrokomli naznaczył cień zbliżającego się powstania styczniowego. W 1861 r. wracając do Wilna z Warszawy, gdzie brał udział w manifestacjach patriotycznych (po części jako współpracownik ,,Kuriera Wileńskiego"), został aresztowany i uwięziony, a następnie osadzony przymusowo w Borejkowszczyźnie. Tam stworzył niezwykle dojrzałe liryki zebrane później w zbiorze Poezja ostatniej godziny (wyd. 1862, obejmują m.in. Melodie z domu obłąkanych). Dzięki usilnym staraniom przyjaciół zezwolono na jego powrót do Wilna na kilka miesięcy przed śmiercią. Został tam pochowany na cmentarzu na Rossie, a jego pogrzeb zgromadził tłumy i sam stał się demonstracją patriotyczną doby przedpowstaniowej.

Władysław Syrokomla w Wikipedii
Zamknij

* Ładowanie