„Odkurzacz literacki” powraca po raz trzeci!
Zapraszamy na bezpłatne wykłady o „Weselu”, „Przedwiośniu”, „Panu Tadeuszu”, „Makbecie” i „Alicji w Krainie Czarów”.
Serdecznie zapraszamy uczniów i uczennice powyżej 16 roku życia, nauczycielki i nauczycieli!
UWAGA! Zgłoszenia na warsztaty przyjmujemy do 10 kwietnia do godz. 16.00 za pośrednictwem formularza znajdującego się na dole strony.
Od 2024 roku, dzięki dofinansowaniu uzyskanemu z Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego, prowadzimy kampanię społeczną pn. „Odkurzacz literacki”, skierowaną do uczniów, ich rodziców i opiekunów oraz nauczycieli. W ramach kampanii proponujemy pięć bezpłatnych wykładów online, których celem jest porządne odkurzenie zleżałych i czasem pokrytych patyną lektur szkolnych. Zamierzamy ukazać je w zupełnie nowych, świeżych, współczesnych kontekstach i mamy nadzieję, że pomoże to młodym ludziom zaprzyjaźnić się z ich bohaterami.
Na wykłady zapraszamy przede wszystkim uczniów i uczennice szkół ponadpodstawowych oraz nauczycieli, a także wszystkie pozostałe osoby, które nie mieszczą się w tych zbiorach. Zaczynamy 13 kwietnia i planujemy spotykać się w pięć kolejnych poniedziałków. Wykłady poprowadzą Anna Kowalczyk – dziennikarka, pisarka, aktywistka i herstoryczka, dr Aleksandra Korczak – nauczycielka języka polskiego, etyki i filozofii, członkini Pracowni Badań Literatury dla Dzieci i Młodzieży oraz Maja Margasińska – pisarka, szekspirolożka i działaczka społeczna..
Terminy wykładów:
13 kwietnia 2026 o godz. 18.00 „Przedwiośnie” Stefana Żeromskiego
„Przedwiośnie" albo trzy przegrane: wiosna, młodość, niepodległość. – wykład poprowadzi dr Aleksandra Korczak
O tej niezwykłej powieści - niezwykłej choćby z tej przyczyny, że czyta się ją tak, jakby była złożona z trzech mniejszych utworów - pomówimy jako o lekturze do egzaminu maturalnego. Kluczowy będzie dla nas kontekst historyczny, ale też teoretycznoliteracki, czyli świadomość tego, jaki podtyp powieściowy reprezentuje dzieło Żeromskiego.
20 kwietnia 2026 o godz. 18.00 „Wesele” Stanisława Wyspiańskiego
„(...) w każdym z nas coś woła:/ jakaś historia wesoła,/ a ogromnie przez to smutna.” – wykład poprowadzi dr Aleksandra Korczak
W pierwszym zetknięciu z „Weselem" uczniowie i uczennice bywają bezradni. Paleta postaci, wątków i problemów jest tak barwna i urozmaicona, jak garderoba Panny Młodej! Uporządkujemy cały ten wspaniały galimatias, osadzimy w ramach ideologicznych epoki, a potem rozstrzygniemy, o czym jest dzisiaj dla nas dramat Wyspiańskiego.
27 kwietnia 2026 o godz. 18.00 „Pan Tadeusz” Adama Mickiewicza
Kobiety w „Panu Tadeuszu" a kobiety w życiu Mickiewicza – wykład poprowadzi Anna Kowalczyk
W wykładzie przyjrzymy się kobietom – zarówno tym zapisanym w literackiej wizji Soplicowa, jak Telimena i Zosia, jak i tym, które pozostawały w cieniu mickiewiczowskich narracji. Zestawimy je z biografią Adama Mickiewicza, w której relacje z kobietami – od Maryli Wereszczakówny po Celinę Szymanowską – miały wpływ na jego twórczość i emocjonalny pejzaż. Będzie to opowieść o napięciu między ideałem a doświadczeniem, między literackim wyobrażeniem kobiecości a jej realnym wymiarem. Spróbujemy odpowiedzieć na pytanie, co kobiety w życiu i pisarstwie Mickiewicza mówią nam dziś o miejscu kobiet w polskiej tradycji.
4 maja godz. 18.00 „Makbet” Williama Shakespeare’a
Czarci rosół – wykład poprowadzi Maja Margasińska
Czy Makbet był złym człowiekiem, czy tylko w zło uwikłanym? Kim były Wiedźmy i skąd się wzięły w sztuce? Czy załamanie nerwowe Lady Makbet było psychologicznym skutkiem zbrodni? „Makbet” to najlepiej znana sztuka Shakespeare’a. Trudno zatem powiedzieć o niej coś nowego czy specjalnie odkrywczego. Spróbujemy zatem uporządkować naszą wiedzę, poruszając trzy tematy: morderstwa, przeznaczenia i natury czasu. Sprawdzimy wspólnie, o czym „Makbet” jest dzisiaj i czy jest jeszcze choć trochę aktualny?
11 maja o godz. 18.00 „Alicja w Krainie Czarów” Lewisa Carrolla
Alicja w nas - wykład poprowadzi Anna Kowalczyk
Przyjrzymy się „Alicji w Krainie Czarów" jako historii, która mówi nie tyle o tej jednej bohaterce, ile o doświadczeniu, które wiele i wielu z nas zna z własnego życia. Poznamy Alicję jako tę, która próbuje zrozumieć świat pełen sprzecznych zasad i szybko zmieniających się reguł. Zastanowimy się, czy i dlaczego ta opowieść wciąż jest aktualna – w rzeczywistości, która często przypomina króliczą norę bez instrukcji obsługi. To będzie próba odpowiedzi na pytanie, co w tej historii jest dziś najbardziej uczące i nasze.
Zajęcia będą odbywały się online za pośrednictwem naszego kanału YouTube. Zachęcamy do brania udziału w zajęciach na żywo i zadawania na czacie pytań prowadzącym! Będzie można także obejrzeć wykłady w późniejszym, wybranym przez siebie czasie.
Anna Kowalczyk – dziennikarka, pisarka, aktywistka, herstoryczka; autorka bestsellerowej „Brakującej połowy dziejów. Krótkiej historii kobiet na ziemiach polskich”, pierwszej popularnonaukowej syntezy historii kobiet na ziemiach polskich od paleolitu do współczesności (WAB 2018/2024); w Programie Trzecim Polskiego Radia prowadzi cykl Brakująca Połowa Dziejów oraz audycję Klub Trójki; fundatorka i pierwsza prezeska Fundacji Muzeum Historii Kobiet; członkini rady fundacji Humanity in Action Polska; współautorka podręcznika dla nauczycielek i nauczycieli „Herstoria stosowana”, gry „Herstorie”, Bazy Historii Kobiet oraz książki „Macierzyństwo bez Photoshopa”; twórczyni i pierwsza redaktorka naczelna serwisu MamaDu.pl; opiekunka merytoryczna akcji BNP Paribas „Patronki” oraz współautorka polsko-niemieckiego spektaklu muzycznego „Das Moderne Maedel/Nowoczesna Dziewczyna”.
dr Aleksandra Korczak jest nauczycielką języka polskiego, etyki i filozofii. Została wyróżniona w konkursie na Nauczyciela Roku 2022. Jest też członkinią Pracowni Badań Literatury dla Dzieci i Młodzieży, zasiadała w jury literackim Polskiej Sekcji IBBY w 2018 roku; obroniła rozprawę doktorską dotyczącą lektur szkolnych rozpatrywanych w perspektywie gender studies. Współpracuje z Centrum Edukacji Obywatelskiej jako ekspertka do spraw równości płci i edukacji antydyskryminacyjnej, tworzy też materiały dla szkół we współpracy z muzeami i teatrami oraz zajmuje się publicystyką na rzecz szkolnictwa systemowego, a także poezją performatywną — jest dwukrotną finalistką Mistrzostw Polski w Slamie Poetyckim. W 2025 roku wydała książkę o bohaterkach lektur szkolnych „Bezradne i romantyczne”.
Maja Margasińska – szekspirolożka, pisarka, poetka, producentka teatralna, recenzentka, działaczka społeczna. Autorka powieści „Skąd wieje wiatr“ (Rebis, 2010) i książki poetyckiej „Blizny” (Ostatnia Sobota Lata, 2023), opowiadań (Lust, 2022), sztuk teatralnych – adaptacji „Hamleta” dla dzieci (2016, Teatr Groteska w Krakowie), „Houston, mamy problem!”, „O psie Kasztanie, który został detektywem”, „Przygoda niewielka Guzika z Pętelką” (2017, Teatr Dom w Łodzi), „Nie tak dawno temu i prawie naprawdę” (2017, Teatr Precedens 11 w Warszawie), współautorka słuchowiska „Szepty rzeki“ (2020 PR2).
Kontakt
Wszystkie pytania prosimy kierować na adres: wolnelektury@wolnelektury.pl.
Ważne informacje i dokumenty
Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury – państwowego funduszu celowego.
Na prośbę uczestników kursu wystawimy zaświadczenia o uczestnictwie po zakończeniu projektu.
Regulamin wykładów „Odkurzamy bohaterów".
Informacja o przetwarzaniu danych osobowych.
Polityka prywatności.
