Spis treści

      Jan KochanowskiTrenyTren X[1]

      1

      Orszulo moja wdzięczna[2], gdzieś mi sie podziała?

      W którą stronę, w którąś sie krainę udała?

      Czyś ty nad wszystki nieba[3] wysoko wniesiona

      I tam w liczbę aniołków małych policzona?

      5

      Czyliś do raju wzięta? Czyliś na szcześliwe

      Wyspy[4] zaprowadzona? Czy cię przez teskliwe

      Charon[5] jeziora wiezie i napawa zdrojem

      Niepomnym[6], że ty nie wiesz nic o płaczu moim?

      Czy człowieka zrzuciwszy[7] i myśli dziewicze,

      10

      Wzięłaś na się postawę i piórka słowicze[8]?

      Czyli sie w czyścu czyścisz[9], jesli z strony ciała

      Jakakolwiek zmazeczka na tobie została?

      Czyś po śmierci tam poszła, kędyś pierwej była[10],

      Niżeś sie na mą ciężką żałość[11] urodziła?

      15

      Gdzieśkolwiek jest, jesliś jest, lituj mej żałości,

      A nie możesz li w onej dawnej swej całości[12],

      Pociesz mię, jako możesz, a staw sie przede mną

      Lubo snem, lubo cieniem, lub marą nikczemną[13].

      Przypisy

      [1]

      W przypisach gwiazdką oznaczono wyrazy, które są używane do dziś, ale których znaczenie w Trenach jest odmienne od znaczenia obecnego. [przypis edytorski]

      [2]

      wdzięczny* (starop.) — miły, przyjemny. [przypis redakcyjny]

      [3]

      nad wszystki nieba — czyli do najwyższego nieba: Kochanowski odwołuje się tu do ówczesnych wyobrażeń, zgodnie z którymi kosmos składa się z dziesięciu nieb (sfer niebieskich), nad którymi znajduje się mieszkanie Boga, aniołów i wybranych. [przypis redakcyjny]

      [4]

      szcześliwe wyspy — wyspy, na których według mit. gr. przebywali po śmierci (lub nawet jeszcze za życia) sławni bohaterowie. W XVI w. często utożsamiano je z Wyspami Kanaryjskimi. [przypis redakcyjny]

      [5]

      Charon — według mit. gr. bóg podziemi, przewoził dusze zmarłych w łodzi przez rzekę Styks i wody Acherontu do krain piekielnych. [przypis redakcyjny]

      [6]

      zdrojem niepomnym — powodującym zapomnienie; dusze przewożone przez Charona po wypiciu wody z rzeki Lete zapominały o tym, co zrobiły, widziały i słyszały przedtem. [przypis redakcyjny]

      [7]

      człowieka zrzuciwszy* — pozbywszy się ludzkiej postaci, zrzuciwszy skażoną ludzką naturę. [przypis redakcyjny]

      [8]

      wzięłaś na się postawę i piórka słowicze — takie przemiany są często opisywane w antycznej poezji i mit.; zdarzyło się to Filomeli, żonie Tereusa, króla Tracji. [przypis redakcyjny]

      [9]

      w czyścu — słowa te odnoszą się prawdopodobnie do czyśćca z religii chrześc., jednak niektórzy uczeni widzą tu aluzję do pogańskiego „czyśćca” opisanego w Eneidzie Wergiliusza. [przypis redakcyjny]

      [10]

      Czyś po śmierci tam poszła, kędyś pierwej była — prawdopodobnie słowa zgodne z obiegowym przekonaniem, że dusze wracają po śmierci tam, skąd przyszły, czyli do Boga. [przypis redakcyjny]

      [11]

      na mą ciężką żałość (starop.) — abym ciężko żałował. [przypis redakcyjny]

      [12]

      w onej dawnej swej całości (starop.) — z duszą i ciałem. [przypis redakcyjny]

      [13]

      mara nikczemna* (starop.) — złudne widziadło, zjawa. [przypis redakcyjny]

      Zamknij
      Proszę czekać…