Spis treści

      Jan KochanowskiTrenyTren XVII[1]

      1

      Pańska ręka mię dotknęła,

      Wszytkę mi radość odjęła.

      Ledwie w sobie czuję duszę[2]

      I tę podobno dać muszę[3].

      5

      Lubo[4] wstając, gore jaśnie[5],

      Lubo padnąc, słońce gaśnie[6],

      Mnie jednako serce boli,

      A nigdy sie nie utoli[7].

      Oczu nigdy nie osuszę

      10

      I tak wiecznie płakać muszę.

      Muszę płakać; o mój Boże,

      Kto sie przed Tobą skryć może?

      Prózno[8] morzem nie pływamy,

      Prózno w bitwach nie bywamy:

      15

      Ugodzi nieszczeście wszędzie,

      Choć podobieństwa[9] nie będzie.

      Wiódłem[10] swój żywot tak skromnie,

      Że ledwie kto wiedział o mnie,

      A zazdrość i złe przygody

      20

      Nie miały mi w co dać szkody[11].

      Lecz Pan, który gdzie tknąć[12] widzi,

      A z przestrogi[13] ludzkiej szydzi,

      Zadał mi raz[14] tym znaczniejszy[15],

      Czymem już był bezpieczniejszy[16].

      25

      A rozum, który w swobodzie[17]

      Umiał mówić o przygodzie,

      Dziś ledwe sam wie o sobie:

      Tak mię podparł w mej chorobie.

      Czasem by sie chciał poprawić,

      30

      A mnie ciężkiej troski zbawić,

      Ale gdy siędzie na wadze,

      Żalu ruszyć nie ma władze[18].

      Prózne to ludzkie wywody,

      Żeby szkodą nie zwać szkody;

      35

      A kto sie w nieszcześciu śmieje,

      Ja bych tak rzekł, że szaleje.

      Kto zaś na płacz lekkość wkłada[19],

      Słyszę dobrze, co powiada,

      Lecz sie tym żal nie hamuje[20],

      40

      Owszem, więtszy przystępuje.

      Bo mając zranioną duszę,

      Rad i nierad płakać muszę;

      Co snaść nie cześć, to ku szkodzie

      I zelżywość[21] serce bodzie.

      45

      Lekarstwo to, prze Bóg żywy[22],

      Ciężkie na umysł troskliwy[23];

      Kto przyjaciel zdrowia mego,

      Wynajdzi[24] co wolniejszego[25].

      A ja zatym łzy niech leję,

      50

      Bom stracił wszytkę nadzieję,

      By mnie rozum miał ratować,

      Bóg sam mocen[26] to hamować.

      Przypisy

      [1]

      W przypisach gwiazdką oznaczono wyrazy, które są używane do dziś, ale których znaczenie w Trenach jest odmienne od znaczenia obecnego. [przypis edytorski]

      [2]

      Ledwie (…) czuję duszę — ledwie żyję. [przypis redakcyjny]

      [3]

      i tę [duszę] oddać muszę — muszę oddać życie, umrzeć. [przypis redakcyjny]

      [4]

      Lubo (…) lubo — Czy (…) czy. [przypis redakcyjny]

      [5]

      gore jasnie — jasno goreje, płonie, świeci. [przypis redakcyjny]

      [6]

      padnąc (…) gaśnie — gaśnie zapadając (za horyzont), zachodząc. [przypis redakcyjny]

      [7]

      utolić (tu forma 3 os. lp cz. przysz.: utoli) — utulić, ukoić. [przypis redakcyjny]

      [8]

      prózno — na próżno. [przypis redakcyjny]

      [9]

      podobieństwo* — możliwość, prawdopodobieństwo. [przypis redakcyjny]

      [10]

      wiódłem — wiodłem. [przypis redakcyjny]

      [11]

      nie miały mi w co dać szkody — nie miały powodu, by mi uczynić szkodę. [przypis redakcyjny]

      [12]

      tknąć — doświadczyć. [przypis redakcyjny]

      [13]

      przestrogi* — ostrożności. [przypis redakcyjny]

      [14]

      raz — cios (por. razić, otrzymywać razy). [przypis redakcyjny]

      [15]

      znaczniejszy — większy, dotkliwszy. [przypis redakcyjny]

      [16]

      Czymem już był bezpieczniejszy — im bardziej czułem się bezpieczny. [przypis redakcyjny]

      [17]

      w swobodzie — gdy był wolny (swobodny) od trosk i cierpień. [przypis redakcyjny]

      [18]

      gdy siędzie na wadze (…) ma władze — gdy żal i rozum umieścimy na szalach wagi, rozum nie przeważy. [przypis redakcyjny]

      [19]

      na płacz lekkość wkłada — lekceważy płacz. [przypis redakcyjny]

      [20]

      sie (…) żal nie hamuje — żal nie zmniejsza się. [przypis redakcyjny]

      [21]

      nie cześć, zelżywość — despekt, dyshonor. [przypis redakcyjny]

      [22]

      prze Bóg żywy — przez Boga żywego, na Boga żywego. [przypis redakcyjny]

      [23]

      troskliwy* — strapiony, zatroskany, ten, który ma wiele trosk. [przypis redakcyjny]

      [24]

      wynajdzi (starop.; daw. forma W. lp) — wynajdź. [przypis redakcyjny]

      [25]

      wolniejszy — łagodniejszy, lepszy. [przypis redakcyjny]

      [26]

      mocen — ma moc, siłę. [przypis redakcyjny]

      Zamknij
      Proszę czekać…