Oferta dla Przyjaciół Wolnych Lektur... Ankieta czytelników Wolnych Lektur

Wypełnij ankietę i pomóż nam rozwijać Wolne Lektury. Zajmie Ci to kilka minut, a nam pomoże stworzyć bibliotekę, która odpowiada na potrzeby naszych Czytelników i Czytelniczek.

x

5673 free readings you have right to

Language Language

Footnotes

By first letter: all | 0-9 | A | B | C | D | E | F | G | H | I | J | K | L | M | N | O | P | Q | R | S | T | U | V | W | X | Y | Z

By type: all | author's footnotes | Wolne Lektury editorial footnotes | source editorial footnotes | translator's footnotes

By qualifier: all | angielski, angielskie | białoruski | chemiczny | dawne | filozoficzny | francuski | geografia, geograficzny | grecki | gwara, gwarowe | historia, historyczny | hiszpański | łacina, łacińskie | liczba mnoga | medyczne | mitologia | mitologia grecka | mitologia rzymska | muzyczny | niemiecki | prawo, prawnicze | przestarzałe | regionalne | rosyjski | rodzaj żeński | rzadki | staropolskie | ukraiński | włoski | wojskowy | żartobliwie

By language: all | English | français | Deutsch | lietuvių | polski


1831 footnotes found

Iksjon — król Lapitów; pierwszy człowiek, który zabił swojego krewnego, skazany za to na męki w Hadesie. [przypis edytorski]

Iksjon (mit. gr.) — król Lapitów w Tesalii, strącony do Tartaru i wpleciony w płonące, obracające się nieustannie koło; wsławiony jako pierwszy zabójca własnego krewnego (teścia Ejonousa, z tej winy oczyścił go sam Zeus) oraz jako śmiałek, który zakochał się w Herze, małżonce Zeusa i próbował ją uwieść, za co został ukarany; koło Iksjona: niekończąca się męczarnia. [przypis edytorski]

Iksjon (mit. gr.) — król Lapitów w Tesalii, wsławiony jako pierwszy zabójca własnego krewnego (teścia Dejoneusa, z tej winy oczyścił go sam Zeus) oraz jako śmiałek, który zakochał się w Herze, małżonce Zeusa, i próbował ją uwieść, za co został ukarany strąceniem do Tartaru i przykuciem do wiecznie obracającego się, płonącego koła. [przypis edytorski]

Iksjon (mit. gr.) — król mitycznych Lapitów, pierwszy człowiek, który zabił swojego krewnego (Dejoneusa, będącego jednocześnie jego teściem); z tej zmazy został jednak oczyszczony przez Zeusa. [przypis edytorski]

Iksjon, Tantal, Danaidy, Syzyf (mit. gr.) — osoby, które za popełnione za życia zbrodnie ponosiły męczarnie w Tartarze, najmroczniejszej części podziemnej krainy zmarłych; Iksjon: pierwszy człowiek, który zabił swojego krewnego, został za karę przykuty do wiecznie obracającego się, płonącego koła; Tantal: który zabił swego syna i jego ciało podał bogom na uczcie, by wypróbować ich wszechwiedzę, za karę stał zanurzony w wodzie, z owocami nad głową, nie mógł jednak dosięgnąć jednego ani drugiego, zaspokoić pragnienia ani głodu, zaś nad jego głową chwiał się głaz, grożąc zmiażdżeniem; Danaidy: córki króla Danaosa, za zamordowanie w noc poślubną swoich mężów zostały skazane na napełnianie beczki bez dna wodą, noszoną w sitach; Syzyf: przebiegły założyciel i król Koryntu, który zdradził sekret Zeusa, a następnie podstępnie uwięził posłanego po niego Tanatosa (Śmierć), za co został skazany na wtaczanie na górę kamienia, który zawsze stacza się na dół tuż przed osiągnięciem szczytu. [przypis edytorski]

Iksyjon (mit. gr.) — właśc. Iksjon, za zabicie krewnego przykuty w Tartarze do płonącego koła. [przypis edytorski]

Iksy — nawiązanie do grupy recenzentów teatralnych o klasycystycznych przekonaniach, działającej w Warszawie w latach 1815–1819; wszyscy jej członkowie podpisywali swoje publikacje znakiem X. [przypis edytorski]

I które mieli z sobą dary, Dzieciątku dają za ofiary — inwersja: i dają Dzieciątku dary, które mieli ze sobą. [przypis edytorski]

ik — trump.: iki. [przypis edytorski]

ikvaliai — iki valios, labai daug. [przypis edytorski]

Ikwa — rzeka na Wołyniu, w zach. części Ukrainy, prawy dopływ Styru. [przypis edytorski]

— drobnoziarnista skała osadowa. [przypis edytorski]

Iłłakowiczówna, Kazimiera (1892–1983) — poetka, tłumaczka, przed wojną związana towarzysko ze skamandrytami. [przypis edytorski]

— miękka skała osadowa złożona z bardzo drobnych ziarenek, podobna do gliny. [przypis edytorski]

iłowajszczyzna — propaganda prorosyjska podobna do stosowanej przez Dmitrija Iłowajskiego (1832–1920), rosyjskiego historyka, autora obowiązujących w Królestwie Polskim podręczników szkolnych i akademickich, gloryfikujących imperialną Rosję i usprawiedliwiających rozbiory Polski, za główną przyczynę upadku Rzeczypospolitej Obojga Narodów uznających wrodzoną skłonność Polaków do anarchii. [przypis edytorski]

ile braci — popr.: ilu braci. [przypis edytorski]

ile go stawało (starop.) — ile da rady; ile mu starczy sił itp. [przypis edytorski]

ile grochów — dziś raczej: ile ziarnek grochu. [przypis edytorski]

ilekroć razy — dziś popr.: ile razy a. ilekroć. [przypis edytorski]

Ile płacisz drób? — dziś: ile płacisz za drób? [przypis edytorski]

ile przełożony — ponieważ był przełożonym. [przypis edytorski]

ileś bronił — dziś raczej: ile broniłeś. [przypis edytorski]

Il est beau, n'est-ce pas? (fr.) — Jest piękny, nieprawdaż? [przypis edytorski]

Il est cocu, le chef de gare (fr.) — Naczelnik stacji jest rogaczem; słowa fr. piosenki, powiedzonko do dziś popularne we Francji. W 1925 r. ukazała się komedia o tym tytule, której autorami byli André Mouëzy-Éon i Nicolas Nancey. [przypis edytorski]

il est correct (fr.) — on jest w porządku. [przypis edytorski]

il est mourru par désespoir — umarł z rozpaczy (błąd w formie czasownikowej, powinno być: il est mort w passé composé a. il mourut w passé simple). [przypis edytorski]

Il est permis de violer l'histoire à la condition de lui faire un enfant (fr.) — Można gwałcić historię pod warunkiem, że się ją obdarzy dzieckiem. [przypis edytorski]

Il est très beau (fr.) — Jest bardzo piękny. [przypis edytorski]

ile, że — jako że, ponieważ. [przypis edytorski]

ile że — jako że, ponieważ. [przypis edytorski]

ile że (przetarz.) — jako że, ponieważ. [przypis edytorski]

Ileż! niewinnych ofiar pomowionych o czary i inne występki poległo na stosach — dziś popr. wykrzyknik w środku zdania powinien być usunięty; tu: zostawiono ten rodzaj daw. zapisu oddającego stan emocjonalny osoby mówiącej. [przypis edytorski]

il fant profiter du moment (fr.) — trzeba wykorzystać moment. [przypis edytorski]

il faut le défendre (fr.) — nie trzeba na to pozwalać. [przypis edytorski]

Il faut, que jeunesse se passe (fr.) — trzeba, aby młodość przeminęła. [przypis edytorski]

Il faut, qu'il aille au collège (fr.) — powinien iść do szkoły. [przypis edytorski]

Il faut qu'ils se contrebalancent (fr.) — muszą się równoważyć. [przypis edytorski]

il faut travailler (fr.) — tu: trzeba jechać. [przypis edytorski]

il fo to prędr (zniekszt. fr. il faut prenre) — trzeba pojąć. [przypis edytorski]

iliackie (…) bitwy — przedstawienia walk podczas woj­ny trojańskiej; przymiotnik iliacki od: Iliada. [przypis edytorski]

iliacki — trojański; z Ilionu. [przypis edytorski]

Iliada — epopeja opiewająca wojnę Achajów (Greków) z Ilionem (Troją), jej autorstwo przypisuje się Homerowi (VIII w. p.n.e.). [przypis edytorski]

Iliada — epos Homera, w którym bohater, Achilles, odmawia udziału w walce. [przypis edytorski]

Iliadek (…) tłum — procesja błagalna Trojanek. [przypis edytorski]

Iliadki — Trojanki. [przypis edytorski]

Ilia, kapłanka-królowa — Rea Sylwia, bohaterka legend rzym.; córka króla miasta Alba Longa, Numitora, zmuszona do złożenia ślubów czystości, została westalką, kapłanką wiecznego ognia Westy; jednak ze związku z bogiem wojny, Marsem, urodziła bliźnięta, Romulusa i Remusa. [przypis edytorski]

ilijoński — należący do Troi (Ilionu). [przypis edytorski]

ilijoński — trojański (od Ilion — Troja). [przypis edytorski]

I like you (ang.) — Lubię pana. [przypis edytorski]

ilioński — trojański. [przypis edytorski]

Ilion — Troja; tu forma wydłużona: Ilijon (zgodna z daw. wymową) dla zachowania rytmu jedenastozgłoskowca. [przypis edytorski]

Iliria — staroż. kraina na wsch. wybrzeżu Adriatyku, obejmująca tereny obecnej Chorwacji, Bośni i Hercegowiny, Czarnogóry, Serbii i Albanii. [przypis edytorski]

Iliryjczyk — mieszkaniec Ilirii, krainy historycznej na terenie dzisiejszej Serbii, Bośni, Czarnogóry i Chorwacji. Iliryzmem nazywał się ruch dążący do rozwoju kultury i zjednoczenia południowych Słowian. [przypis edytorski]

Ilissos — rzeka opływająca Ateny od południa. [przypis edytorski]

Ilissos — rzeka opływająca w starożytności Ateny od płd., za murami miejskimi. [przypis edytorski]

Ilissos — rzeka w Attyce, wypływająca z gór Hymetu i okrążająca od płd. Ateny. [przypis edytorski]

Ilissus a. Ilissos — rzeka opływająca Ateny od płd. [przypis edytorski]

Ilium — Ilion; Troja. [przypis edytorski]

Ilium (łac.) a. Ilion (gr.) — poetycka nazwa Troi, od imienia jej założyciela, Ilosa; w literaturze średniowiecznej, u Chaucera (Troilus and Criseyde) i Lydgate'a (Troy Book): nazwa zamku trojańskiego, rezydencji Priama. [przypis edytorski]

Il l'abhorre (fr.) — Nie znosi jej. [przypis edytorski]

Il l'adore! (fr.) — Uwielbia ją! [przypis edytorski]

Illiberia, właśc. Illiberis — rzym. nazwa daw. miasta w pobliżu późniejszej Grenady; kolonia grecka Elibyrge (Elybirge) założona w V w. p.n.e., opanowana przez Kartaginę, później przez Rzymian, w okresie wizygockim znana jako Elwira, w czasach kalifatu Kordoby stolica prowincji, po rozpadzie kalifatu na pocz. XI w. została porzucona na rzecz łatwiejszej do obrony Grenady. [przypis edytorski]

Illiers — miejscowość we Francji, w pobliżu Chartres; ob. Illiers-Combray. [przypis edytorski]

Illium — Troja, miasto opisane w Iliadzie, rządzone przez króla Priama. [przypis edytorski]

illusion à décrire (fr.) — iluzja do opisania. [przypis edytorski]

illustris (łac.) — oświecony. [przypis edytorski]

illustrissima (wł.) — najznakomitsza. [przypis edytorski]

Ilmen — jezioro na płd. od Petersburga, w pobliżu którego leży Nowogród Wielki. [przypis edytorski]

Il n'aime pas les femmes. Le sais-tu? (fr.) — Nie lubi kobiet. Czy wiesz? [przypis edytorski]

il n'avait point de lit dans son appartement, tant il était exact a coucher dans celui de la reine (fr.) — nie miał łóżka w swej komnacie, więc skrupulatnie sypiał u królowej (cytat z książki Charlesa de Brosses Lettres familières écrites d'Italie). [przypis edytorski]

ilnijapa do razgawor (zniekszt. fr. i ros.: Il n'y a pas du розговор) — nie ma rozmowy. [przypis edytorski]

ilnijapa (zniekszt. fr. il n'y a pas) — nie ma. [przypis edytorski]

il nostro amore per Alfredo (wł.) — naszej miłości do Alferda. [przypis edytorski]

il n'y a qu'un pas (fr.) — jest nie więcej niż krok. [przypis edytorski]

iloczas — różnicowanie czasu wymowy głosek i wyróżnianie w języku samogłosek długich i krótkich; iloczas występował w staroż. grece i łacinie, stanowił postawę poezji antycznej. [przypis edytorski]

ilość członków — dziś popr.: liczba członków. [przypis edytorski]

ilość książek — popr.: liczba książek. [przypis edytorski]

ilość ludzi — dziś popr.: liczba ludzi. [przypis edytorski]

ilość spraw — dziś popr.: liczba spraw. [przypis edytorski]

Ilos — syn Trosa, jeden z przodków Trojan. [przypis edytorski]

ilota — helota; niewolnik. [przypis edytorski]

ilotów — właściwie helotów, niewolników państwowych w Sparcie; helotami stawali się mieszkańcy krajów podbitych przez Spartę. [przypis edytorski]

Il Penseroso (wł.: poważny) — wiersz Johna Miltona z 1645, którego podmiot liryczny kontempluje życie, pogrążając się w melancholii, która, jak uważa, przyniosłaby mu natchnienie; jego przeciwieństwem jest podmiot liryczny wiersza L'Allegro: radosny i korzystający z życia. [przypis edytorski]

il reconnut ce que c'est que la roue de la transmigration… (fr.) — rozpoznał, co jest kołem wędrówki dusz, które nosi pięć znaków, które jest jednocześnie ruchome i nieruchome; i zatriumfował nad wszystkimi sposobami przyjścia na świat, zniszczenia itd. [przypis edytorski]

il s'agit d'une divinité étrangère (fr.) — odnosi się do obcego bóstwa. [przypis edytorski]

il sera gâté (fr.) — zepsuje się, będzie zepsuty. [przypis edytorski]

il serait cruel (fr.) — było by okrutne. [przypis edytorski]

Close

* Loading