TPWL

Wolne Lektury potrzebują pomocy! Wesprzyj bezpłatną bibliotekę internetową i przeczytaj utwory napisane specjalnie dla Ciebie.

x

5548 free readings you have right to

Language

Footnotes

By first letter: all | 0-9 | A | B | C | D | E | F | G | H | I | J | K | L | M | N | O | P | Q | R | S | T | U | V | W | X | Y | Z

By type: all | author's footnotes | Wolne Lektury editorial footnotes | source editorial footnotes | translator's footnotes

By qualifier: all | angielski, angielskie | arabski | astronomia | białoruski | biologia, biologiczny | botanika | chemiczny | dawne | filozoficzny | francuski | geologia | grecki | gwara, gwarowe | hebrajski | hiszpański | literacki, literatura | medyczne | mitologia | mitologia grecka | mitologia rzymska | muzyczny | niemiecki | poetyckie | portugalski | potocznie | przestarzałe | przysłowiowy | regionalne | religijny, religioznawstwo | rosyjski | rzymski | staropolskie | teatralny | turecki | ukraiński | wojskowy | włoski | łacina, łacińskie

By language: all | English | français | Deutsch | lietuvių | polski


3420 footnotes found

Aurora (mit. rzym.) — bogini zorzy porannej, Jutrzenka, odpowiednik Eos w mit. gr., określanej przez Homera jako „różanopalca”. [przypis edytorski]

aurora — świt, jutrzenka. [przypis edytorski]

Aurora von Königsmarck (1662–1728) — hrabina szwedzka, faworyta króla polskiego Augusta II. [przypis edytorski]

Aurunkowie — jedno ze staroż. plemion Italii. [przypis edytorski]

aurypigment — żółty lub złocisty minerał, siarczek arsenu. [przypis edytorski]

Aus! (niem.) — koniec, skończone. [przypis edytorski]

aus Oberschlesien nähmlich (fr.) — dokładnie z Górnego Śląska. [przypis edytorski]

Auscautus deus incolumitatis et aegritudinis (łac.) — Auscautus, bóg słabości i choroby. [przypis edytorski]

ausgerechnet (niem.) — akurat, właśnie, dokładnie. [przypis edytorski]

ausgerechnet (niem.) — akurat, właśnie. [przypis edytorski]

ausgeschwitzt — vergessen. [przypis edytorski]

ausgespielt (niem.) — skończony. [przypis edytorski]

ausgespilt (sein) (niem.) — być zgranym; skończyć grę. [przypis edytorski]

aushalten (niem.) — wytrzymać, dotrwać, tolerować. [przypis edytorski]

Auska — litewska bogini wschodzącego i zachodzącego słońca. [przypis edytorski]

auskultacja (med.) — osłuchiwanie narządów wewnętrznych. [przypis edytorski]

auskultować — badać dotykowo. [przypis edytorski]

Auster a. Notus (mit. rzym.) — bóg wiatru południowego; uosobienie Południa jako strony świata oraz wilgotnego, letniego wiatru. [przypis edytorski]

austeria — daw. karczma, gospoda. [przypis edytorski]

austeria (daw.) — karczma, zajazd. [przypis edytorski]

austeria (daw.) — zajazd, gospoda, stacja dyliżansów pocztowych. [przypis edytorski]

austeria (daw.) — zajazd, karczma. [przypis edytorski]

austerya — dziś pisownia: austeria; karczma, gospoda, zajazd. [przypis edytorski]

Australczyk (daw.) — dziś popr.: Australijczyk. [przypis edytorski]

Australczyk — dziś: Australijczyk. [przypis edytorski]

Australijczycy — tu: Aborygeni, rdzenni mieszkańcy Australii. [przypis edytorski]

australski — dziś raczej: australijski. [przypis edytorski]

Austriacki Dom — dynastia Habsburgów. [przypis edytorski]

auswajs (z niem. ausweis) — zaświadczenie; dowód osobisty. [przypis edytorski]

Auszlawis (mit. litew. Aušlavis) — bóg lekarzy i leczenia. [przypis edytorski]

auszpurski — prawdop.: augsburski. [przypis edytorski]

auszureichen —zu erfassen. [przypis edytorski]

Aut nihil, aut bene (łac., przysł.) — albo nic, albo dobrze (powinno się mówić o zmarłych). [przypis edytorski]

autas — audeklo galbalas kojoms apvynioti aunantis. [przypis edytorski]

auto da fé (port.: akt wiary) — końcowy etap procesu inkwizycyjnego: publiczna deklaracja potwierdzenia lub odrzucenia religii katolickiej przez oskarżonego przed jego spaleniem na stosie; uroczyste spalenie na stosie heretyka lub dzieł heretyckich. [przypis edytorski]

auto da fé (z port.: akt wiary) — końcowy etap procesu inkwizycyjnego, polegający na publicznym potwierdzeniu lub odrzuceniu przez oskarżonego religii katolickiej przed wykonaniem wyroku (wyrok był niezależny od treści deklaracji, choć jej wymagano); także: publiczne wykonanie wyroku śmierci na heretyku przez spalenie na stosie. [przypis edytorski]

auto da fé — (z port.: akt wiary) końcowy etap procesu inkwizycyjnego, wiążący się z potwierdzeniem lub odrzuceniem przez oskarżonego religii katolickiej oraz spaleniem go na stosie. [przypis edytorski]

auto-da-fé (z port.: akt wiary) — publiczna deklaracja przyjęcia lub odrzucenia religii katolickiej przez heretyka przed jego spaleniem na stosie; tu: spalenie żywcem.

Autobiographia Literaria (łac.) — autobiografia literacka. [przypis edytorski]

autodafé — akt publicznej pokuty osądzonego przez Świętą Inkwizycję; w znaczeniu potocznym: egzekucja przez spalenie na stosie. [przypis edytorski]

autodafé — całopalenie. [przypis edytorski]

autodafé — publiczna egzekucja heretyka, zwł. przez spalenie. [przypis edytorski]

autodafé (z port. auto-da-fé: akt wiary) — końcowy etap procesu inkwizycyjnego polegający na publicznej deklaracji przyjęcia lub odrzucenia religii katolickiej przez osoby oskarżone o herezję, powrót do judaizmu, uprawianie czarów itp. Wyznaniu wiary towarzyszyła uroczystość zakończona spaleniem skazańców na stosie (wyrok był niezależny od treści deklaracji, choć tej wymagano). [przypis edytorski]

autogalwanizowanie — tu: samoczynne oddziaływanie elektryczności zawartej w zwłokach na te zwłoki, powodujące skurcze mięśni. [przypis edytorski]

Autolykos (mit. gr.) — syn Hermesa i Chione, mąż Amfitei i ojciec Antyklei, matki Odyseusza. [przypis edytorski]

Automedon (mit. gr.) — achajski wojownik, woźnica rydwanu Achillesa. [przypis edytorski]

Automedon (mit. gr.) — przyjaciel Achillesa, powożący jego rydwanem; synonim zręcznego woźnicy. [przypis edytorski]

Automedon (mit. gr.) — woźnica Achillesa. [przypis edytorski]

Automedon — woźnica rydwanu Achillesa. [przypis edytorski]

autonomiczny — niezależny od czynników zewnętrznych, swobodny w działaniu. [przypis edytorski]

autor, członek Akademii FrancuskiejAkademia Francuska: instytucja mająca za zadanie chronić i propagować język francuski, przyznająca nagrody literackie i stypendia; Istnieje od od 1635 r., liczy stale 40 dożywotnich członków, którymi zostają wybitni poeci, prozaicy, ludzie teatru, filozofowie, krytycy sztuki, naukowcy. Hermann Sudermann nie był członkiem Akademii. [przypis edytorski]

autor liryku Ranny różą — Wacław Bojarski (1921–1943), polski poeta i prozaik, autor licznych piosenek wojennych. Współzałożyciel i redaktor konspiracyjnego pisma „Sztuka i Naród”. Zmarł wskutek ran odniesionych podczas akcji składania wieńca pod pomnikiem Kopernika, w której brał udział także Gajcy. [przypis edytorski]

autor Ogrodu fraszek — Wacław Potocki. [przypis edytorski]

Autor pisze o tym, że ponieważ nie pił zbyt wiele ze źródła natchnienia poetyckiego nie ma śmiałości, by napisać utwór o tematyce mitologicznej (gigantomachia, zob. wers 1) czy rycerskiej („Poważnych królów sprawy znamienite…”). [przypis edytorski]

autor „Pracowników morza” — Victor Hugo (1802–1885); powieść o tym tytule wydał w 1866 r. [przypis edytorski]

autor Przygód Benedykta Winnickiego — Wincenty Pol. [przypis edytorski]

autor Satyr — był nim Nicolas Boileau, francuski poeta i krytyk literacki, żyjący na przełomie XVII i XVIII wieku. [przypis edytorski]

autor „Zabawek wierszem i prozą” — Franciszek Karpiński (1741–1825). [przypis edytorski]

autora Pięknej Heleny — zob. artykuł T. Żeleńskiego Zapiski autora „Pięknej Heleny”. [przypis edytorski]

autorament — sposób wcielania żołnierzy do wojska w czasach I RP, stanowiących najważniejszą część armii; ewentualne braki w autoramencie uzupełniano żołnierzami z pospolitego ruszenia. [przypis edytorski]

autorament (z łac.) — tu: pokrój. [przypis edytorski]

autorowie — dziś popr. forma M. lm.: autorzy. [przypis edytorski]

autour de ce mort (fr.) — wokół tego nieboszczyka. [przypis edytorski]

Autrefois, autrefois, quand je faisais partie… (fr.) —

Dawno, dawno to było, gdym wśród nich chodziła

żywych, pełnych miłosnych uniesień, w mdłym blasku

nocnych pochodni — jak morze u stóp grobowców

2855

żalili się, ze wstydem, na nieczułość moją!

Patrząc, jak na mych dłoniach długie pożegnania

kruszą się, śmiertelna, bez chuci i niechęci

zbierałam błagalne wyznania zbolałych dusz:

mogiła falom morza nie odda pocałunku…

tłum. Szymon Kowalski

Aux armes, citoyens! (fr.) — do broni, obywatele!; początek refrenu Marsylianki. [przypis edytorski]

aux traits d'un (fr.) — o cechach, mający cechy. [przypis edytorski]

auxilia — pomoc, wsparcie. [przypis edytorski]

auxiliarny (łac. auxiliaris) — pomocniczy. [przypis edytorski]

auxilium (łac.) — pomoc. [przypis edytorski]

auxilium (łac.) — pomoc; tu B. lm auxilia. [przypis edytorski]

auxilium (z łac.) — pomoc. [przypis edytorski]

Auzonia (poet.) — Włochy. [przypis edytorski]

Auzońcy — mieszkańcy Auzonii, tj. Italii; Włosi. [przypis edytorski]

auzońska strona — Auzonia to daw. poet. nazwa Włoch, Italii; tu: słoneczne kraje. [przypis edytorski]

auzoński — włoski; Auzonia: klasyczna nazwa Włoch, Italii. [przypis edytorski]

avant la guerre (fr.) — przed wojną. [przypis edytorski]

Avanti, signor gondoliere, avanti! (wł.) — Naprzód, panie gondolierze, naprzód! [przypis edytorski]

avanti (wł.) — naprzód. [przypis edytorski]

Ave (łac.) — bądź pozdrowiona. [przypis edytorski]

Ave Maria (daw.) — Zdrowaś Mario; początek modlitwy w kościele rzymskokatolickim, tzw. pozdrowienie anielskie; na Ave Maria: tzn. w południe, o tej bowiem porze zwyczajowo dzwoniono w dzwony kościelne i odprawiano nabożeństwo ku czci Marii, matki Jezusa Chrystusa. [przypis edytorski]

Close

* Loading