Blackout

Od 12 lat Wolne Lektury udostępniają książki nieodpłatnie i bez reklam
Jesteśmy najpopularniejszą biblioteką w Polsce: w 2019 roku 5,9 miliona unikalnych użytkowników odwiedziło nas 21 milionów razy. Wszyscy zasługujemy na bibliotekę, która gwarantuje dostęp do najwyższej jakości wydań cyfrowych.

Stoi przed nami realna groźba zamknięcia
Niestety, z milionów czytelników wspiera nas jedynie niewiele 190 osób. Środki, jakie do tej pory pozyskiwaliśmy ze źródeł publicznych, są coraz mniejsze.

Potrzebujemy pomocy Przyjaciół
Nie uda się utrzymać tej niezwykłej biblioteki bez Twojego wsparcia. Jeśli możesz sobie na to pozwolić, zacznij wspierać nas regularnie. Potrzeba minimum 1000 Przyjaciół, żeby Wolne Lektury dalej istniały.

Zostań naszym Przyjacielem!

Tak, chcę pomóc Wolnym Lekturom!
Nie chcę pomagać, chcę tylko czytać
Wesprzyj

Wspieraj Wolne Lektury

x

5568 free readings you have right to

Language

Footnotes

By first letter: all | 0-9 | A | B | C | D | E | F | G | H | I | J | K | L | M | N | O | P | Q | R | S | T | U | V | W | X | Y | Z

By type: all | author's footnotes | Wolne Lektury editorial footnotes | source editorial footnotes | translator's footnotes

By qualifier: all | angielski, angielskie | dawne | francuski | grecki | mitologia grecka | niemiecki | potocznie | przestarzałe | regionalne | rosyjski | staropolskie | turecki | ukraiński | włoski | łacina, łacińskie

By language: all | polski


964 footnotes found

obrać się (starop.) — znaleźć się. [przypis redakcyjny]

obrać się — tu: znaleźć się. [przypis redakcyjny]

obrać — tu: znaleźć. [przypis redakcyjny]

obrać — znaleźć się. [przypis redakcyjny]

obrani w baczenie (starop. konstrukcja) — z baczenia obrani [pozbawieni baczenia, tj. rozsądku, rozumu; red. WL]; „obrany w rozum, obrany w pieniądze” Ut Cochanovius loquitur pro: „obrany z pieniędzy”, Cnapius, Thesaurus, pod: obrany. [przypis redakcyjny]

obraz Boga, sześcią skrzydeł strojny — Krucyfix o sześciu skrzydłach nie jest wcale wynalazku Autora; podobne ze średnich wieków exystują. (Przypis Wydawcy). [przypis redakcyjny]

obraz Matki Boskiej Częstochowskiej — kopia obrazu z Jasnej Góry w Częstochowie. Wyspiański sam namalował sobie szkic tego obrazu dla potrzeb scenografii Wesela (lecz na scenie zawieszono jego specjalnie przygotowaną kopię). [przypis redakcyjny]

obraz Matki Boskiej Ostrobramskiej — kopia obrazu z Ostrej Bramy w Wilnie. [przypis redakcyjny]

obraz (…) najpodobniejszy do twarzy Chrystusa — To jest: w twarz Marii, Bogurodzicy. [przypis redakcyjny]

obraz o Pandarusie (…)Iliada, IV. v. 105. [przypis redakcyjny]

obraz oblężonego miasta — por. Iliada, XVIII, 509–540, tj. w opisie tarczy Achillesa. [przypis redakcyjny]

Obraz z świętą twarzą — to jest wizerunek świętej patronki tego miasta, z którego ten przekupień był rodem, a razem napomknienie, że urzędnicy chciwi a przekupnie często są świętoszkami.

obrazu cudownego N. Panny — W pobliskim Pińczowie na przedmieściu Mirów znajdował się w kościele oo. reformatów cudowny obraz Najświętszej Marii Panny z klęczącymi Św. Wojciechem i Stanisławem. [przypis redakcyjny]

obrazy rodzajowe przedstawiają ludzi jako typy pewnych warstw społecznych wśród codziennych zajęć. [przypis redakcyjny]

obręczać się — obejmować się. [przypis redakcyjny]

obrochmanić (daw.) — obłaskawić. [przypis redakcyjny]

obrok — karma końska; tu: nakarmienie koni. [przypis redakcyjny]

Obrona Sokratesa — utwór Platona (427–347 p.n.e.) przedstawiający obronę Sokratesa wobec oskarżenia go o bezbożność i demoralizację młodzieży. (Głosem dajmoniona motywują również swe postępowanie Korzecki i Judym w Ludziach bezdomnych). [przypis redakcyjny]

obrońca — mecenas, adwokat, prawnik broniący oskarżonego. [przypis redakcyjny]

obrócona w lewo Beatryce trzymała w słońcu utkwione źrenice — Beatrycze spogląda na wschód, więc na południowej półkuli słońce stało po jej lewej stronie. [przypis redakcyjny]

obrzask — kwaśny smak sfermentowanego wina. [przypis redakcyjny]

obrzedni — dość rzadki, przerzedzony, niezbyt gęsty. [przypis redakcyjny]

obrzym — dziś popr.: olbrzym. [przypis redakcyjny]

obsaczając — dziś popr.: osaczając. [przypis redakcyjny]

observatis conditionibus his (łac.) — pod następującymi warunkami. [przypis redakcyjny]

obserwancja — poważanie. [przypis redakcyjny]

obserwancja — ścisłe przestrzeganie reguł i praktyk (zazwyczaj w odniesieniu do religii); tu: zachowanie, szacunek. [przypis redakcyjny]

obserwować (z łac.) — zachowywać. [przypis redakcyjny]

obserwować (z łac.) — zachowywać, uszanować. [przypis redakcyjny]

obserwowany (z łac.) — tu: zachowywany, szanowany. [przypis redakcyjny]

obses a. obces (z łac. obsessus: opętany, szalony) — natarczywie, na oślep. [przypis redakcyjny]

obstaculum (łac.) — przeszkoda. [przypis redakcyjny]

obstupuit (łac.) — zdziwił się, osłupiał. [przypis redakcyjny]

obuch — laska z osadzonym młotem służąca do podpierania się i do obrony. [przypis redakcyjny]

obudwu Neronów — cesarzy Tyberiusza i Nerona. [przypis redakcyjny]

oburzyć — powstać, napaść. [przypis redakcyjny]

oburzyć się o kogo — powstać, wpaść na kogo. [przypis redakcyjny]

obuszek — broń o kształcie zaostrzonego młotka, o dziobie bardziej zagiętym, niż ostrze nadziaka, służąca w bitwie do rozbijania zbroi przeciwnika. [przypis redakcyjny]

obyczajny (daw.) — grzeczny; znający obyczaje. [przypis redakcyjny]

Obywatelu przechrzto — od czasu rewolucji francuskiej forma obywatel (w miejsce dawnego „pan”) weszła w skład słownika demokratycznego; przechrzta — nazwa nadawana Żydom, którzy zmienili wyznanie z judaizmu na chrześcijaństwo. [przypis redakcyjny]

occasionaliter (łac.) — przypadkiem. [przypis redakcyjny]

occasionem (łac.) — przyczynę. [przypis redakcyjny]

occidit anguem, e cuius collo guttae cadentes innumeros genuere colubros (łac.) — zabił węża, z którego szyi krople krwi płynące niezliczone mnóstwo zrodziły wężów; Perseusz zabił wężowłosą Gorgonę, nie węża; motyw „chcąc się ojczyźnie przysłużyć” jest zręcznym wymysłem Paska. [przypis redakcyjny]

occurrens calamo (łac.) — nawijająca się pod pióro. [przypis redakcyjny]

occurrent (łac.) — spotkają w drodze. [przypis redakcyjny]

Ocean i Tagus rzeka — Źródła tej bajki dotychczas nie wskazano, niemniej jej tematyka wiążąca się z rzeką Tagus z Półwyspu Iberyjskiego (co charakterystyczne, w tytule przy nazwie Tagus, która dla polskiego czytelnika była pustym brzmieniem, dodał Krasicki bliższe określenie „rzeka”) wskazuje, iż autor sięgnął do gotowej fabuły. We francuskim przekładzie bajka otrzymała polskie realia: Wisłę i Bałtyk zamiast rzeki Tagus i Oceanu.

Oceanidy — w mitol. grec. nimfy morskie, córy Oceana i Tetydy. [przypis redakcyjny]

ochabić — ogarnąć. [przypis redakcyjny]

ochędożny (starop.) — schludny, czysty. [przypis redakcyjny]

ochędóstwo (daw.) — sprzęty domowe, ozdoby. [przypis redakcyjny]

ochędóstwo (starop.) — stroje, ozdoby. [przypis redakcyjny]

ochłaniając — nieużywana dziś forma imiesłowu współczesnego, utworzona od czas. ochłonąć, synonim: odzyskując równowagę psychiczną. [przypis redakcyjny]

ochłonąć — ogarnąć; Linde zna wyraz „ochłonąć” tylko w tym właśnie znaczeniu. [przypis redakcyjny]

Ochocki — postać ta zawdzięcza niektóre swe rysy Julianowi Ochorowiczowi (1850–1917), znanemu publicyście pozytywistycznemu, filozofowi i psychologowi, później badaczowi mediumizmu i hipnotyzmu. [przypis redakcyjny]

Ochocki zanotował w Pamiętnikach: „W r. 1786 zastałem jeszcze w Warszawie wiele pańskich domów, jeżdżących z kawalkatą ekwipażami”. Ową „kawalkatę” stanowił orszak sług, do których należeli laufrowie, biegnący przed karetą, których zadaniem było trzaskać z harapów na znak, że wszyscy powinni ustąpić z drogi; „laufrów odziewano z hiszpańska, w lekkie materie, w trzewiki, z kaszkietem na głowie z herbem pańskim i piórami strusimi, którego nie zdejmowali nigdy ani w kościele, ani w sali posługując do stołu”. (J. D. Ochocki, Pamiętniki, s. 97, 93). [przypis redakcyjny]

ochopić się komuś (daw.) — porwać się, rozpędzić się na kogoś. [przypis redakcyjny]

ochrapiała mowa (starop.) — zachrypnięta mowa, ochrypły głos. [przypis redakcyjny]

ochrostać (daw.) — okiełzać, ukrócić. [przypis redakcyjny]

ochrostać (daw.) — uspokoić. [przypis redakcyjny]

ochrostać — przyciąć (cięgą, cięgami). [przypis redakcyjny]

ochynąć (daw.) — skoczyć, zanurzyć. [przypis redakcyjny]

ociec (daw.) — opuchnąć. [przypis redakcyjny]

ociec — starop. postać wyrazu ojciec: ociec, oćca itd. [przypis redakcyjny]

ocucać — budzić się, ocknąć. [przypis redakcyjny]

ocucić (daw.) — budzić się, ocknąć. [przypis redakcyjny]

ocucić się — obudzić się, ocknąć. [przypis redakcyjny]

oczajdusza — oszust, łobuz. [przypis redakcyjny]

oczeret (ukr.) — trzcina; szuwary, podmokłe zarośla. [przypis redakcyjny]

oczeret (ukr.) — trzcina; szuwary. [przypis redakcyjny]

oczeret (ukr.) — trzcina; tu: suche liście na podpałkę. [przypis redakcyjny]

oczy… dziadowskie — Mikołaja Radziwiłła, wojewody wileńskiego. [przypis redakcyjny]

Oczy me (…) tu poszyją druty — Tu poeta wyznaje, że nie jest zupełnie wolnym od grzechu zawiści, a jednak czuje, że najwięcej ciąży na jego duszy grzech pychy.

oczy obie (starop.) — dualis [tj. daw. liczba podwójna; dziś: oboje oczu; red. WL], por. pieśń VI, zwr. 4. [przypis redakcyjny]

Oczy się jego zanadto wpatrzyły — Poeta jeszcze nie dość był przygotowanym, ażeby na największe światło, jakim są wiara i nauka boża, mógł długo poglądać, dlatego to nimfy odwracają twarz jego od Beatrycze, ażeby oczyma nie wpatrywał się w nią za długo.

„Oczyść mię!” słodki psalm dźwięczałOczyść mię hyzopem, ażebym stał się czystym. Psalm 51.

Oczyża — wioska nad rzeczką tejże nazwy niedaleko Ihumena. [przypis redakcyjny]

Od chwili co mu w myśli, wstecznym kręcąc biegiem — Zdanie bardzo zagmatwane: co mu w myśli zam. gdy mu w myśli; wstecznym kręcąc biegiem: podczas gdy ta myśl cofała się wstecz, w przeszłość. [przypis redakcyjny]

Od chwili, co zwycięstwa odkryta się metaco zam. w której (por. w. 811). [przypis redakcyjny]

Od chwili, skąd tam pierwszy raz spojrzałem — poeta po raz pierwszy (Patrz pieśń XXII, w. 33), na rozkaz Beatrycze z konstelacji Bliźniąt spojrzał na ziemię. Od tego czasu znak ten zodiakowy cofnął się około czwartej części swojej drogi, od południka aż do zachodniego widnokręgu, a więc od tej chwili upłynęło sześć godzin. [przypis redakcyjny]

Od ciał niebieskich (…) światłością czystą — Ze sfery Primum Mobile do Empireum. Wszystkie inne nieba, czyli sfery, są w świecie cielesnym, od których światłość boża tylko swój promień odbija. W najwyższym zaś niebie, w Empireum, jest tylko sama światłość. [przypis redakcyjny]

od ciemnego pisania nie odzwyczaisz umysłu ciemno pojmującego (…) — mowa o wierszu C. Norwida, posłanym za pośrednictwem Krasińskiego St. Koźmianowi dla „Przeglądu poznańskiego”. [przypis redakcyjny]

Od czasu, gdym w owym ogrodzie zamieszkał (…) — w oryginale: Since my sojourn in the borough (…), co należałoby przetłumaczyć: „Od czasu gdym w owym grodzie zamieszkał (…)”. [przypis redakcyjny]

Close

* Loading