TPWL

Wolne Lektury potrzebują pomocy! Wesprzyj bezpłatną bibliotekę internetową i przeczytaj utwory napisane specjalnie dla Ciebie.

x

5553 free readings you have right to

Language

Footnotes

By first letter: all | 0-9 | A | B | C | D | E | F | G | H | I | J | K | L | M | N | O | P | Q | R | S | T | U | V | W | X | Y | Z

By type: all | author's footnotes | Wolne Lektury editorial footnotes | source editorial footnotes | translator's footnotes

By qualifier: all | dopełniacz | angielski, angielskie | arabski | architektura | białoruski | bez liczby pojedynczej | czeski | dawne | francuski | grecki | gwara, gwarowe | hebrajski | historia, historyczny | hiszpański | holenderski | islandzki | język, językowy, językoznawstwo | liczba mnoga | mitologia | mitologia germańska | mitologia grecka | mitologia rzymska | niemiecki | poetyckie | pogardliwe | portugalski | potocznie | przenośnie | przestarzałe | przymiotnik | przysłowiowy | przysłówek | regionalne | rosyjski | staropolskie | starożytny | turecki | ukraiński | węgierski | włoski | zdrobnienie | łacina, łacińskie | żartobliwie

By language: all | English | français | Deutsch | lietuvių | polski


21696 footnotes found

zatrudnić — utrudnić, przeszkodzić. [przypis redakcyjny]

Zatrzymali je jedynie duchowni, ponieważ nie mieli interesu w zamianie. Różnice stanów i godności polegały jedynie na wysokości okupów, jak to ukażę gdzie indziej. Otóż, osobne prawa dały im okupy równie korzystne, jak mieli Frankowie: zachowali tedy prawo rzymskie. — Patrzcie kapitularze dodane do prawa salickiego w Lindembroch, pod koniec tego prawa, i rozmaite kodeksy praw barbarzyńskich, co do przywilejów duchownych w tym względzie. Patrzcie też list Karola Wielkiego do Pepina, twego syna, króla Włoch, z r. 807, gdzie jest powiedziane, że duchowny ma otrzymać potrójny okup. [przypis redakcyjny]

zatrzymał mię strumień — Strumień, który tu płynie, jak się dowiemy w następnych pieśniach, jest to Lete, według starożytnej mitologii, woda niepamięci. Ziemska szczęśliwość, zawarowana oczyszczeniem duszy ze zmaz grzechowych, wtedy tylko będzie zupełną, kiedy dręczące nas przypomnienie uprzednich grzechów z duszy naszej wygładzim.

Zatta — miasto Xativa albo San Felipe w prowincji Walencji w Hiszpanii. [przypis redakcyjny]

zatyłek — część tylna (tu: hełmu). [przypis redakcyjny]

zatyłek (hełmu) — część tylna. [przypis redakcyjny]

zaunywno (ros.) — smętnie, płaczliwie. [przypis redakcyjny]

zawadzić — tu: przynieść szkodę (por. zawada: przeszkoda). [przypis redakcyjny]

zawadzić — tu: uderzyć. [przypis redakcyjny]

zawarcie (daw.) — zamknięcie. [przypis redakcyjny]

zawarł na umyśle — [tu:] postanowił. [przypis redakcyjny]

zawarła (daw.) — [tu:] postanowiła. [przypis redakcyjny]

zawartka (daw.) — zawierucha. [przypis redakcyjny]

zawarzeć (daw.) — [tu:] skończyć. [przypis redakcyjny]

zawdzięczać — tu: odwdzięczyć. [przypis redakcyjny]

zawdzięczając miłośćzawdzięczać w znaczeniu pierwotnym: płacić wdzięcznością, nagrodzić, wywdzięczać się za co (por. Słownik Lindego). [przypis redakcyjny]

zawdzięczając — tu: odwdzięczając się. [przypis redakcyjny]

Zawedem posła, ałe za borodu (ukr.) — zaprowadzimy posła, ale za brodę. [przypis redakcyjny]

zawiasa (przestarz.) — dziś: zawias. [przypis redakcyjny]

zawiązane — książki w XVI w. miały często okładki zaopatrzone w klamry lub rzemyki do zawiązywania. [przypis redakcyjny]

zawiązywać (…) rozmowę — dziś popr.: nawiązywać rozmowę. [przypis redakcyjny]

zawierać — zamykać, kończyć. Pasek godzi się z tym, żeby był choć na końcu spisu dobrze zasłużonych umieszczony. [przypis redakcyjny]

zawierszyć (daw.) — zakończyć (od: wierzch). [przypis redakcyjny]

zawiesił — w poprzednich wyd. Bibl. Nar.: „zaświecił”. [przypis redakcyjny]

zawieść — tu: w niebezpieczeństwo. [przypis redakcyjny]

zawisłości [od metafizyki] w ogóle wymaga też Schopenhauer sam od każdej etyki — podobnie, jak Kant i Fichte; por. niniejszej rozprawy ustępy 7 i 9. [przypis redakcyjny]

zawodem (daw.) — zachodem. [przypis redakcyjny]

zawodnik — koń biegający w zawód, koń w ogóle. [przypis redakcyjny]

zawodnik — koń wyścigowy. [przypis redakcyjny]

zawody (daw.) — przygotowania. [przypis redakcyjny]

zawód (daw.) — przedsięwzięcie. [przypis redakcyjny]

zawód (daw.) — sprawa. [przypis redakcyjny]

zawód — tu: zajęcie, przedmiot zainteresowania. [przypis redakcyjny]

zawódy — wycieczka, wypad na nieprzyjaciela. [przypis redakcyjny]

Zawsze — oh! smutne brzmienie — por. u Byrona w Korsarzu (I, 15): „But still her lips refused to send: — «Farewall!» For in that word, that fatal word — howe'er we promise — hope — believe — there breathes despair”. [przypis redakcyjny]

zawsze taki zburzyć Kartaginę! — aluzja do Katona Starszego (232–148 p.n.e.), który każde ze swoich przemówień w senacie rzymskim kończył zdaniem: „Poza tym sądzę, że należy zburzyć Kartaginę.” [przypis redakcyjny]

zawtórzyło — dziś popr. zawtórowało. [przypis redakcyjny]

zawziąć się — zacząć się. [przypis redakcyjny]

zawziąć — tu: zakorzenić się, utrwalić. [przypis redakcyjny]

zawzięcie (daw.) — [tu:] zamiar. [przypis redakcyjny]

Zawżdy na czymści schodzi państwu niesporemu (starop.) — zawsze czegoś brakuje majątkowi, którego nie przybywa (inne rozumienie: zawsze czegoś brak, by zostać prawdziwym panem). [przypis redakcyjny]

zazdrość zjednałeś (…) w mojej małej osobie — spowodowałeś zazdrość (u żony) o moją skromną osobę. [przypis redakcyjny]

zazionąć (daw.) — owiać. [przypis redakcyjny]

zazrośnego — zazdrosnego (starop. postać wyrazu, –d zostało wtrącone później. [przypis redakcyjny]

zażąc — ścisnąć. [przypis redakcyjny]

zażąć (daw.) — zgnieść. [przypis redakcyjny]

zażęta siarka — siarka zajęta ogniem, zapalona. [przypis redakcyjny]

zażęty troską (daw.) — ściśnięty, przygnieciony troską. [przypis redakcyjny]

zażyć z mańki — oszukać, podejść. [przypis redakcyjny]

zażyć z mańki — tu: oszukać, wywieść w pole; wyrażenie wzięte z języka wojskowego. Zażyć z mańki (tj. z lewej ręki) oznaczało niespodziewane uderzenie przeciwnika w walce na białą broń z lewej strony, po szybkim przerzuceniu broni z ręki do ręki. [przypis redakcyjny]

zażyć — zaznać, doznać, doświadczyć. [przypis redakcyjny]

zażył — tu: wziął, przywłaszczył. [przypis redakcyjny]

zażywać — tu: używać sobie na czymś; pustoszyć. [przypis redakcyjny]

zbajczyć — wymyślić coś nierzeczywistego. [przypis redakcyjny]

zbaraskie — oblężenie Zbaraża 1 lipca – 15 sierpnia 1649 r. [przypis redakcyjny]

Zbaraż — miasto w zachodniej części Ukrainy, ok. 120 km na wschód od Lwowa, ok. 15 km na płn. wschód od Tarnopola; w XVII w. rezydencja rodowa książąt Zbaraskich. [przypis redakcyjny]

zbawić* (starop.) — pozbawić. [przypis redakcyjny]

zbiec — tu: nadbiec. [przypis redakcyjny]

zbiegi — dziś popr. forma M. lm: zbiegowie. [przypis redakcyjny]

zbierać — gromadzić (tu chodzi o gromadzenie tekstów, fraszek). [przypis redakcyjny]

zbierać — tu w znaczeniu: „wybierać” (z gniazda). [przypis redakcyjny]

zbili (gw.) — od: zbilić, zbylić: pamiętać, pomyśleć o czymś, tu: ani zbili: w jakimś innym sensie, dziś mętnym (jak cała przemowa Gospodarza); może: niewątpliwie lub tp. [przypis redakcyjny]

zbisurmanić się (daw. pogard.) — zostać muzułmaninem. [przypis redakcyjny]

zbita — tu: zbita w kupę, skupiona. [przypis redakcyjny]

Zborowski, Samuel (zm. 1584) — magnat polski, rotmistrz królewski, skazany za morderstwo banita, jako hetman kozacki przebywał na Siczy w latach 70-tych XVI w., po powrocie do Krakowa ścięty. [przypis redakcyjny]

zbór Amonów — świątynia bożka Amona w oazie Siwah. [przypis redakcyjny]

zbór ariański — świątynia ariańska. Arianie albo bracia polscy: odłam reformacji polskiej, który wyłonił się z kalwinizmu. W początkowym okresie (1563–1569) w arianizmie górował nurt plebejski, radykalni ideologowie ariańscy potępiali nierówność społeczną, uchylali się od służby wojskowej i sprawowania urzędów. Niektórzy spośród szlachty ariańskiej rozdawali swe majątki ubogim, uwłaszczali chłopów i żyli z pracy własnych rąk. U schyłku XVI w. w arianizmie zwyciężył kierunek umiarkowany; reprezentanci jego wycofywali się na pozycje szlacheckie, nadal jednak głosili idee humanitaryzmu i wolności sumienia. W okresie kontrreformacji arianie uchwała sejmową zostali wygnani z Polski (1658). [przypis redakcyjny]

zbór helwecki — dom modlitwy jednego z wyznań kalwińskich. [przypis redakcyjny]

zbrodnia skolimowska — mord na rodzinie młynarza Stanisława Regla w Skolimowie (pod Warszawa) 4 lutego 1922. [przypis redakcyjny]

zbrodnia tego hultaja Bourmont pod Waterloo — na cztery dni przed bitwą gen. Bourmont zdezerterował z szeregów armii Napoleona do obozu nieprzyjaciela. [przypis redakcyjny]

Close

* Loading