Dzisiaj aż 13,496 dzieciaków dzięki wsparciu osób takich jak Ty znajdzie darmowe książki na Wolnych Lekturach.
Dołącz do Przyjaciół Wolnych Lektur i zapewnij darmowy dostęp do książek milionom uczennic i uczniów dzisiaj i każdego dnia!
Przypisy
Pierwsza litera: wszystkie | 0-9 | A | B | C | D | E | F | G | H | I | J | K | L | M | N | O | P | Q | R | S | T | U | V | W | X | Y | Z
Według typu: wszystkie | przypisy autorskie | przypisy redaktorów Wolnych Lektur | przypisy źródła | przypisy tłumacza
Według kwalifikatora: wszystkie | angielski, angielskie | architektura | biologia, biologiczny | botanika | chemiczny | czeski | dawne | francuski | geografia, geograficzny | geologia | grecki | gwara, gwarowe | hebrajski | hiszpański | łacina, łacińskie | matematyka | medyczne | mitologia grecka | mitologia rzymska | muzyczny | niemiecki | poetyckie | pogardliwe | portugalski | potocznie | przenośnie | przestarzałe | regionalne | rosyjski | rodzaj żeński | rzadki | rzymski | staropolskie | teatralny | turecki | ukraiński | włoski | żeglarskie
Według języka: wszystkie | Deutsch | lietuvių | polski
Znaleziono 3943 przypisów.
retorta (z łac.) — naczynie szklane o kształcie fajki stosowane do destylacji. [przypis edytorski]
retorty i alembik — dawne naczynia laboratoryjne używane do destylacji. [przypis edytorski]
retoryka — sztuka przemawiania i przekonywania. [przypis edytorski]
retoryka — umiejętność wysławiania się i przemawiania; także: nazwa ostatniej klasy w liceach francuskich. [przypis edytorski]
retoryki — ostatnia z pięciu klas szkoły jezuickiej. [przypis edytorski]
retor (z gr.) — orator; osoba wykształcona, by układać i wygłaszać publicznie przemowy skonstruowane zgodnie z prawidłami retoryki; mówca. [przypis edytorski]
retor z Madaury — Apulejusz z Madaury (ok. 125–po 170), rzymski filozof, retor i pisarz. [przypis edytorski]
Retra — Radogoszcz, gród plemienia Ratarów. [przypis edytorski]
retro (łac.) — z powrotem. [przypis edytorski]
retrospektywny — dokonywane po fakcie, dotyczący przeszłości. [przypis edytorski]
retrospektywny — odwołujący się do przeżyć i zdarzeń z przeszłości. [przypis edytorski]
retuszeria (daw.) — retuszerstwo, umiejętność retuszowania. [przypis edytorski]
retyrować się — rejterować, uciekać; ewakuować się, wycofywać się. [przypis edytorski]
Reuel z Midianu a. Jetro — syn Ezawa i Basmat, kapłan i przywódca Midianitów; ojciec Sefory, jednej z żon Mojżesza (Rdz 36,3; Wj 2,16–18). Najprawdopodobniej Jetro było tytułem honorowym, zaś Reuel jego imieniem własnym. [przypis edytorski]
reumatyzm — choroba narządów ruchu powodująca bóle oraz zwyrodnienia i zniekształcenia stawów. [przypis edytorski]
reunion — daw. większe spotkanie towarzyskie połączone z tańcami. [przypis edytorski]
reuniony (z fr. réunion: zebranie; zjednoczenie) — zebrania towarzyskie, przyjęcia. [przypis edytorski]
reunion (z fr.: réunion) — zebranie towarzyskie; przyjęcie. [przypis edytorski]
reunion (z fr.) — zebranie towarzyskie; przyjęcie. [przypis edytorski]
Reuter, Gabriele (1859–1941) — popularna dziewiętnastowieczna pisarka niemiecka. [przypis edytorski]
Rev. (ang.) — skrót wyrazu reverend, tj. wielebny, tytułu tradycyjnie umieszczanego przed imieniem i nazwiskiem duchownego chrześcijańskiego. [przypis edytorski]
Reveillez-vous belle endormie… (fr.) — Obudź się, śpiąca ślicznotko (popularna piosenka francuska ze sztuki Charlesa Dufresny'ego La Belle Dormeuse, ok. 1710). [przypis edytorski]
revenant (fr.) — duch. [przypis edytorski]
revenons à nos moutons (fr.) — dosł.: wróćmy do naszych baranów; przen. fraz.: wróćmy do tematu. [przypis edytorski]
Reventlow, Julia von (1762–1816) — arystokratka, prowadząca znany w jej czasach salon. [przypis edytorski]
reverendissime (łac.) — najwielebniejszy, najczcigodniejszy. [przypis edytorski]
reverendissime (łac.) — z najwyższym szacunkiem. [przypis edytorski]
reverendissimus (łac.) — najczcigodniejszy. [przypis edytorski]
„Revue blanche”, właśc. „La Revue blanche” — ilustrowany dwumiesięcznik poświęcony nowym prądom literackim, zał. w 1889 r. w Liège przez grupę artystów działających pod nazwą La Revue blanche, Augusta Jeunehomme i Paula Leclerca, a także braci Aleksandra, Tadeusza i Ludwika-Alfreda Natansonów później redagowany przez Aleksandra Natansona; pismo miało ambicje stać się konkurencją dla „Mercure de France”; jako pierwsze w historii zaprosiło do współpracy plastyków, wśród wybitnych postaci związanych z „La Revue blanche” znaleźli się m.in. Félix Fénéon, Alfred Jarry, Claude Debussy, Marcel Proust, Octave Mirbeau, Paul Verlaine, Henri de Toulouse-Lautrec, Misia Sert, a oprócz artystów również działacze społeczni i polityczni, np. Émile Pouget czy Léon Blum; w 1898 r. redakcja pisma wystąpiła w obronie kapitana Alfreda Dreyfusa; od 1903 r. periodyk przeniósł się do Paryża i połączył z „Revue”. [przypis edytorski]
„Revue des Deux Mondes” (fr.: Przegląd dwóch światów) — francuskie czasopismo literacko-kulturalne ukazujące się od 1829; na jego łamach publikowało wielu wybitnych pisarzy. [przypis edytorski]
Revue des deux mondes (fr.: Przegląd dwóch światów) — francuskie czasopismo społeczno-literackie ukazujące się od 1829; na jego łamach publikowało wielu wybitnych pisarzy. [przypis edytorski]
„Revue des Deux Mondes” (fr.: Przegląd dwóch światów) — fr. czasopismo literacko-kulturalne ukazujące się od 1829. Na jego łamach publikowało wielu wybitnych pisarzy. [przypis edytorski]
Revue des deux mondes (fr.: Przegląd dwóch światów) — fr. periodyk społeczno-literacki, powstał w 1829 r., w XXI w. ukazuje się nadal. Artykuł Apologie de Madame Hanska wydrukowano w numerze z 15 grudnia 1924 r. [przypis edytorski]
revue (fr.) — przegląd; tu jako rodzaj czasopisma. [przypis edytorski]
revue (fr.) — rewia; rodzaj przedstawienia teatralnego o charakterze rozrywkowym, złożony z krótkich scenek i numerów estradowych. [przypis edytorski]
„Revue”? Leżała — fr. rzecz. revue jest rodzaju żeńskiego. [przypis edytorski]
Revue Philosophique — właśc. „Revue philosophique de la France et de l'étranger” (Przegląd filozoficzny Francji i zagranicy), renomowane czasopismo akademickie zał. w 1876. [przypis edytorski]
revues (fr.) — czasopisma. [przypis edytorski]
rewa — podwodny wał uformowany z piasku. [przypis edytorski]
rewelacja — tu: objawienie, wyjawienie; odkrycie. [przypis edytorski]
rewelatorstwo (daw.) — odkrywczość, wyjawianie czegoś. [przypis edytorski]
rewelować (daw., z łac.) — odkryć, objawić. [przypis edytorski]
rewerans (daw.) — przesadnie uprzejme zachowanie. [przypis edytorski]
rewerans (z fr.) — głęboki ukłon a. przesadna grzeczność. [przypis edytorski]
rewerans (z fr.) — głęboki ukłon; przesadnie uprzejme zachowanie. [przypis edytorski]
Rewera Potocki — Stanisław Potocki herbu Pilawa, zwany Rewera (1579–1667), hetman wielki koronny, wojewoda krakowski, kijowski, podolski i bracławski, uczestnik wielu wojen, uratował króla Jana II Kazimierza pod Zbarażem; przydomek Rewera pochodzi od jego ulubionego powiedzonka re vera (łac.: w rzeczy samej, zaprawdę). [przypis edytorski]
rewerber (daw.) — lusterko przy lampie odbijające światło; także lampa z takim lusterkiem. [przypis edytorski]
rewerber — umocowane przy lampie (np. naftowej) lusterko odbijające światło. [przypis edytorski]
rewerencja (daw.) — okazywane komuś poważanie, szacunek. [przypis edytorski]
rewerencja (daw.) — poważanie, uszanowanie, szacunek; reverendo (wł.): czcigodny, wielebny, zwrot używany w odniesieniu do dostojników kościelnych. [przypis edytorski]
rewerencja (daw., z łac.) — poważanie, szacunek. [przypis edytorski]
rewerencja (daw., z łac.) — poważanie, szacunek, uszanowanie. [przypis edytorski]
rewerencja (z łac.) — uszanowanie, okazywanie poważania. [przypis edytorski]
rewerenda (daw.) — sutanna. [przypis edytorski]
rewerenda (przestarz.) — sutanna. [przypis edytorski]
rewerenda — sutanna; strój kapłanów, obowiązujący od XV w. w kościele katolickim. [przypis edytorski]
rewerenta — chodzi o broń; w jęz. ang. gra słów dotycząca słowa reverend (wielebny). [przypis edytorski]
rewia — tu: pokaz, przedstawienie. [przypis edytorski]
rewia — tu: przegląd wojska, parada wojskowa. [przypis edytorski]
rewident kolejowy — pracownik odpowiedzialny za stan techniczny taborów kolejowych. [przypis edytorski]
rewirowy — urzędnik policyjny w carskiej Rosji, czuwający nad porządkiem w rewirze (dzielnicy miasta). [przypis edytorski]
rewizją — dziś popr. forma B.lp: rewizję. [przypis edytorski]
rewizja — tu: kontrola. [przypis edytorski]
rewizja — tu: wizytacja. [przypis edytorski]
rewizja (z łac. revisio: ponowne widzenie) — tu: kontrola, sprawdzanie. [przypis edytorski]
Rewizor — komedia Nikołaja Gogola z 1836, w której główny bohater, zwykły człowiek, zostaje w prowincjonalnym miasteczku omyłkowo wzięty za wysokiego rangą urzędnika przybyłego ze stolicy na kontrolę. [przypis edytorski]
rewizor — urzędnik dokonujący kontroli. [przypis edytorski]
Rewizor z Petersburga — komedia Nikołaja Gogola z 1836 r. [przypis edytorski]
rewja — dziś: rewia; widowisko. [przypis edytorski]
rewokować (daw.) — unieważnić coś i ogłosić jako fałszywe lub niebyłe. [przypis edytorski]
rewokować (daw.) — urzędowo odwołać, cofać słowo. [przypis edytorski]
rewokować (daw.) — zmienić wyznanie. [przypis edytorski]
rewokować (łac. revoco, revocare: odwołać) — nawrócić się. [przypis edytorski]
rewokować (łac. revoco, revocare: odwoływać) — nawrócić się. [przypis edytorski]
rewokować (z fr. revoquer) — odwoływać, wycofywać. [przypis edytorski]
rewoltować się (rzad.) — buntować się. [przypis edytorski]
rewolucją — dziś popr. forma B. lp: rewolucję. [przypis edytorski]
Rewolucja 10 sierpnia 1792 r. — zbrojne powstanie w Paryżu, podczas którego zdobyto szturmem królewski pałac w Tuileries; doprowadziło do zniesienia monarchii i ustanowienia republiki; jedno z przełomowych wydarzeń rewolucji francuskiej. [przypis edytorski]
rewolucja 1905 roku — wystąpienia o podłożu społecznym i narodowym, przeciwko absolutyzmowi carskiemu oraz uciskowi obszarników i przemysłowców (począwszy od „krwawej niedzieli” 22 stycznia 1905 w Petersburgu); w Królestwie Polskim strajki i walki rozpoczęły się pod koniec 1904 roku i trwały do 1907 r., ideowo kierowane przez Polską Partię Socjalistyczną i Socjaldemokrację Królestwa Polskiego i Litwy. [przypis edytorski]
rewolucja 1905 roku — zryw o podłożu społecznym i narodowym na ziemiach Królestwa Polskiego skierowany przeciwko absolutyzmowi carskiemu. [przypis edytorski]
rewolucja (daw., z łac.) — obrót. [przypis edytorski]
Rewolucja Federalistów, port. Revolução Federalista (1893–1895) — rewolta przeciwko rządowi brazylijskiemu, która wybuchła na południu kraju niedługo po proklamowaniu Republiki Stanów Zjednoczonych Brazylii (1889), mająca na celu decentralizację państwa i uzyskanie autonomii dla stanów; mimo poparcia udzielonego rebeliantom przez Argentynę i Urugwaj ich wystąpienie zakończyło się klęską; wojna domowa pochłonęła ok. 10 tys. ofiar. [przypis edytorski]
rewolucja francuska i rewolucja wiedeńska — wystąpienia rewolucyjne w roku 1848 zapoczątkowujące tzw. Wiosnę Ludów w Europie Zachodniej: rewolucja lutowa we Francji, w wyniku której obalono monarchię lipcową i proklamowano II Republikę Francuską, oraz rewolucja marcowa, zbrojne wystąpienia mieszkańców Wiednia i Berlina, stolic największych państw niemieckich, domagających się wolności politycznej i zjednoczenia państw niemieckich. [przypis edytorski]
rewolucja hiszpańska — tu: wydarzenia w Hiszpanii w roku 1931, kiedy po wyborach samorządowych z 12 kwietnia, w których monarchiści ponieśli druzgoczącą klęskę, premier podał się do dymisji, 14 kwietnia proklamowano Republikę i zmuszono króla Alfonsa XIII do emigracji. [przypis edytorski]
rewolucja lipcowa (1830) — kilkudniowe powstanie we Francji, w wyniku którego obalony został Karol X Bourbon, usiłujący przywrócić absolutyzm, a na tron powołano Ludwika Filipa I. [przypis edytorski]
rewolucja lipcowa — kilkudniowe powstanie we Francji w 1830 r., mające na celu zapobieżenie przywróceniu absolutyzmu; w jego wyniku obalony został Karol X Bourbon, a na tron powołano Ludwika Filipa I. [przypis edytorski]
rewolucja lipcowa — kilkudniowe powstanie we Francji w 1830 r., w wyniku którego obalony został Karol X Bourbon, a na tron powołano Ludwika Filipa I. [przypis edytorski]
rewolucja lipcowa — kilkudniowe powstanie we Francji w 1830 r., w wyniku którego obalony został Karol X Bourbon, usiłujący przywrócić absolutyzm, a na tron powołano Ludwika Filipa I. [przypis edytorski]
rewolucja lipcowa — trwała we Francji od 27 do 29 lipca 1830 i udaremniła próbę przywrócenia monarchii absolutnej. [przypis edytorski]
rewolucja lutowa (1848) — rewolucja we Francji, w dniach 22–24 lutego 1848, w wyniku której obalono monarchię lipcową i proklamowano II Republikę Francuską; uważana za początek tzw. Wiosny Ludów. [przypis edytorski]
rewolucja marcowa (1848) — zbrojne wystąpienia w marcu 1848 mieszkańców Wiednia i Berlina, stolic największych państw niemieckich, domagających się wolności politycznej i zjednoczenia państw niemieckich, zapoczątkowujące Wiosnę Ludów w Niemczech i Cesarstwie Austrii. [przypis edytorski]
rewolucja — od lutego 1917 r. do władzy w Baku pretendowała, obok Komitetu Wykonawczego, Rada Delegatów Robotniczych. 31 X 1917 na fali wrzenia rewolucyjnego w całej Rosji rządy przejęli bolszewicy (Baku stanowiło tu wyjątek na całym Zakaukaziu; na pozostałym obszarze kraju tzw. Komitet Zakaukaski realizował dążenia separatystyczne w stosunku do zrewolucjonizowanej Rosji). Do tego właśnie momentu historycznego nawiązuje tu Żeromski. [przypis edytorski]
rewolucja — tu: powstanie listopadowe. [przypis edytorski]
Rewolucja — tu: Wielka Rewolucja Francuska (1789–1799), podczas której doszło do głębokich zmian polityczno-społecznych i obalenia monarchii Burbonów. [przypis edytorski]
rewolucja w Asturii — ruch rewolucyjny, trwający od 5 do 19 października 1934 w północnej Hiszpanii (Asturii), krwawo spacyfikowany przez wojsko pod dowództwem generałów Lópeza Ochoa i Francisco Franco; rozpoczęty akcją strajkową podjętą przez miejscowych górników przeciwko utworzeniu rządu z udziałem Hiszpańskiej Konfederacji Prawicy Autonomicznej. [przypis edytorski]
rewolucja (z łac. revolutio: obrót) — daw.: obrót ciała niebieskiego wokół innego ciała, czas potrzebny na wykonanie jednego pełnego obiegu orbitalnego. [przypis edytorski]
rewolucja (z późn. łac. revolutio: obrót, przewrót) — tu daw.: rewolta, rozruchy, bunt przeciw władzy; dziś: wystąpienie społeczeństwa przeciw władzy państwowej w celu obalenia ustroju i ustanowienia nowego. [przypis edytorski]
rewolucji trzydziestego pierwszego roku — powstania listopadowego (1830–1831). [przypis edytorski]
rewolucyjne — tu: z okresu powstania listopadowego. [przypis edytorski]
rewolwer marki Smith — w dalszej części tekstu zwany po prostu: smith. [przypis edytorski]