Maria Konopnicka

Żywym i umarłym

Ta lektura, podobnie jak tysiące innych, jest dostępna on-line na stronie wolnelektury.pl.

Utwór opracowany został w ramach projektu Wolne Lektury przez fundację Wolne Lektury.

Żywym i umarłym

1. Strona tytułowa

2. Spis treści

3. Początek utworu

4. I (Umarłych płaczę...)

5. Na śmierć J.J. Kraszewskiego

6. Na Kurhanie

7. Na Kurhanie II

8. Lirnikowi na ,,via Montebello"

9. Po grudce ziemi

10. Bohdanowi Zaleskiemu

11. W rocznicę śmierci Zygmunta Krasińskiego

12. Na zjazd śpiewaczy w Częstochowie

13. Braciom Czechom

14. Pamięci Ignacego Domejki

15. Wesprzyj Wolne Lektury

16. Strona redakcyjna

Żywym i umarłym

Książka, którą czytasz, pochodzi z biblioteki fundacji Wolne Lektury. Naszą misją jest wspieranie dzieciaków w dostępie do lektur szkolnych oraz zachęcanie ich do czytania. Miło Cię poznać!

I (Umarłych płaczę...)

Umarłych płaczę... Na wielkich dni grobie,

Jak brzoza stoję we łzach i w żałobie,

Którą mi nosić, o życie, po tobie!

Kości na polu szeroko bieleją,

Duchy się niosą wichrową zawieją,

Zraniony orzeł nademną kracze,

Umarłych płaczę.

Płaczę minionych i ludzi i rzeczy,

Płaczę proporców z wiedeńskiej odsieczy,

I trąb Dnieprowych, i szczęków i mieczy.

I wiem, że na świat nie wrócą się one

Czasy pradawne, w mogiłach uśpione,

Że ani wy ich, ni ja — nie obaczę...

Umarłych płaczę.

Do każdej trumny, do każdej mogiły

Poszło pod ziemię coś z pędu i z siły

Skrzydeł tych, co nas po świecie nosiły.

Pod kurhanami, pod tarczą gdzieś rdzawą

Śpi to, co było i życiem i sławą,

A coraz rzadziej w dno trumny kołacze...

Umarłych płaczę.

Rozjęczał się, rozkołysał na Wawelu spiż...

Do ćmy krzyżów przybył jeszcze jeden czarny krzyż.

Jeszcze jeden wzniósł ramiona nad smętną dziedziną,

Gdzie mniej coraz blasków słońca, a chmury wciąż płyną.

Z dróg tułaczych, z krwawych ścieżek oto wraca już

Ten, co z nami brał w pierś gromy wszystkich naszych burz.

Wraca oto uciszony oną wielką ciszą,

Których duchy praojcowe synów swych kołyszą.

Już otarty z jego czoła bożych rabów znój,

Dobiegł mety biegu swego, przebojował bój,

Przebojował dnie młodości i swe zeszłe lata,

Została mu domowina, ta dębowa chata...

W cudzej stronie ją ciosano, z cudzych, zimnych drew,

Na sen w niej go nie utulił miły, bratni śpiew...

Na pierś brakło grudki ziemi z rodzinnej krainy,

Nie żegnał go brzeg wiślany, nie żegnał step siny.

Wichrem pomsty go pędziła obca, twarda dłoń,

Jako Syn Człowieczy, nie miał, gdzieby złożył skroń...

Dziś powraca po swą schedę do tej matki ziemi,

Co obdziela dzieci swoje grobami cichemi.

Opłakaneż to dziedzictwo, opłakany dział!

Wyleciały ptaki młode, nakształt złotych strzał,

Wyleciały z gniazda w słońce, ponad czarne chmury,

A wróciły z krwawą piersią, z złamanemi pióry.

Oj! ty ziemio, ty sieroto, przebogata w kir!

Pękły struny szczerozłote twoich srebrnych lir,

Pękły serca, które tobie śpiewały i biły,

Ludzie w tobie pomaleli, porosły mogiły!

O! ty ziemio, o, ty wdowo, przebogata w łzy!

Wskroś twych łanów i kurhanów idą sine mgły,

We mgłach płyną duchy smętne i duchy tułacze,

Wiatr niedoli je pogania, i jęczy i płacze...

A z czemże my wyjdziem, bracia, na swej ziemi próg,

Witać tego, co nam wraca z tak dalekich dróg?

Jak uczcimy, jak przyjmiemy Starej Baśni piewcę,

Karmiciela myśli naszych, uczuć naszych siewcę?

Nie rozkwitły wiosną kwiaty wpośród czarnych pól,

Pieśń zgłuszyły jęki dzwonów i zadławił ból...

W ciszy stoim wobec ducha, co idzie z tej trumny,

My — pochodnie zagaszone, strzaskane kolumny.

O! zaszumcie, gęste bory, w pogrzebowy chór,

O! zapłaczcie, rzeki płaczki, co pijecie z chmur,

O! posypcie łzami, rosy, na ojczyste groby,

O! ściśnijcie wy się, dłonie, w tym domu żałoby!

...................................

Rozjęczał się, rozkołysał na Wawelu spiż...

W ziemi grobów przybył jeszcze jeden czarny krzyż,

Jeszcze jeden wzniósł ramiona nad smętną krainą,

Gdzie mniej coraz blasków słońca, a chmury wciąż płyną!

Przyjaciele Wolnych Lektur otrzymują dostęp do prapremier wcześniej niż inni. Zadeklaruj stałą wpłatę i dołącz do Towarzystwa Przyjaciół Wolnych Lektur: wolnelektury.pl/pomagam/

Na Kurhanie I

Śpijcie, śpijcie w głuchem polu

Pobielałe kości!

Kto powraca w dom sierocy,

Ginie od żałości.

Wyniszczona, wygorzała,

Stara wasza strzecha...

Z ognisk waszych — ani iskry,

Z pieśni — ani echa.

Wyrąbane wasze wrota,

Znieważone progi,

Rozniósł wicher dobro wasze

Na rozstajne drogi.

Rozniósł wicher dobro wasze,

Złotą waszą dolę...

Zarodziło piołunami

Siane przez was pole.

Pogorzkniały słodkie miody

I białe kołacze,

Ponad starem gniazdem waszem

Kruk nocami kracze...

Zmąciły się jasne zdroje,

Płynące do morza,

Pospadały gwiazdy z nieba,

Pociemniała zorza.

Ranki idą i przechodzą

Bez słońca dla duszy,

Wybujały chwasty dzikie,

W pustce tej a głuszy...

Oj, wie dobrze ziemia-matka,

Wie dobrze mogiła,

Czemu was tak, na sen wieczny,

Cicho utuliła...

Wiedzą o tem bujne deszcze,

Wiedzą białe rosy,

Czemu płaczą i żaleją

Nad wami niebiosy...

I te wichry rozełkane,

I te czarne tucze,

Co nad chatą waszą wieją,

Jako skrzydła krucze.

............................

Śpijcie, śpijcie w głuchem polu

Pobielałe kości!

Kto powraca w dom sierocy,

Ginie od żałości.

Na kurhanie II

Śpijcie! Na grobach waszych żaden anioł jeszcze

W słonecznej zbroi,

Z hasłem, co w trupich próchnach budzi życia dreszcze,

Anioł, o którym zdawna prorokują wieszcze,

Nie stoi.

Śpijcie! Tan Galilejczyk, co wskrzesza Łazarza

Ściągnięciem ręki,

Jeszcze się trumnom waszym otwierać nie każe,

Jeszcze się na wiekowe nie puścił cmentarze,

Na pola męki.

Jeszcze gwiazda zaranna, kto wie, jak daleka,

I trzecia zorza...

Jeszcze ta, co od wieków przez ziemię przecieka

Łez naszych i krwi naszej spłynąć musi rzeka,

Do morza.

Podoba Ci się to, co robimy? Wesprzyj Wolne Lektury drobną wpłatą: wolnelektury.pl/pomagam/

Lirnikowi na „via Montebello”

„W ogniach jesteś świętych — idź i świeć”.

(Z listu T. L.)

Słowy mnie swemi namaścił zdaleka,

Jakoby święte wylawszy oliwy

Na czoło moje, ten pieśniarz, co czeka

Oparty o swój kij pątniczy, krzywy,

Aż łódź tułacza odbije się z brzega,

Do ostatniego, cichego noclega.

A sam, pośpieszny będąc w drogi one,

Patrzył komuby swą lirę zostawił,

I pieśni, jako gołębie uśpione...

A zaś mnie jasną ręką błogosławił,

I rzucił na mnie przebłogie swe blaski,

I zdał dziedzictwo miłości i łaski.

Słowy mnie swemi namaścił do pieśni,

I struny zładził na sercu mem drżącem,

Jako ci ślepce, co chodzą boleśni

Po sinym stepie, po polu grającem

Od ech, a ręce na srebrnych piołunach

Nad mogiłami kładą, jak na strunach.

Aż one zioła gorzkie i żałosne

Złotą się gędźbą rozbrzęczą po stepie,

I poczną wróżyć kurhanom tym wiosnę,

I szum obudzą w wyschniętym czerepie,

I kość obwieją na stepie spróchniałą

Echem, co niegdyś na szpiku jej grało.

Jako na skałach siedzący orłowie,

Wypatrzył lot mój pierzchliwy i niski,

I tchu mi dostał, i mocy w swem słowie,

I sam się mienić począł w różne błyski,

By mnie nauczył, jak z piersi snuć zorze,

I wielkie światła jutrzenne a boże.

I pióra zjeżył siwe, i pod pióry

Piersi pokazał zczerniałe i krwawe,

A zaś się lotem wyniósł, i wskroś chmury

Przebił na wielką świetlistą kurzawę,

I uczył brać się do słońca od ziemi,

Bez jęku, skrzydły bijący krwawemi.

I rzekł mi: «W ogniach świętych jesteś oto —

Idź, a świeć, bym się na ciebie nie żalił»

I dziwną ducha swojego robotą,

W jasny mnie płomień objął i zapalił.

I wiem, że już mi w ogniach onych chodzić,

I żyć płomieniem — i płomienie rodzić.

A nie z rozkoszy próżnej, ni z uciechy

To gorejące wzięłam namaszczenie:

Bo rzadkie w pieśni ziemi tej uśmiechy,

A ciężą na niej popioły i cienie

Rzeczy pomarłych, a praca to sroga

Śpiewać, gdy w piersiach jest ucisk i trwoga...

Ale mi czynić trzeba, co duch zdarzy,

A iść za głośnym od mogił podmuchem

Ku jutrzni onej, co na dzień się żarzy,

I za tym wielkim, żórawim łańcuchem

Pióreczkiem lecieć porwanem od ziemi,

Z piosenką cichą i łzami srebrnemi...

Po grudce ziemi

Gdy sądy Boże, jak wichry, powstały,

By kości nasze rozmiatać po świecie,

Sierocy sztandar wielkości i chwały

Bóg oddał w ręce poecie.

Wziął go wieszcz, w blaskach słonecznych rozwinął,

Jako ofiary i nadziei znamię,

Ściągnął nad ludem potężne swe ramię

I jak wódz — na duchy skinął.

Poczuł się w sobie hufiec rozproszony

Po krwawych ziemi całej polach bitwy;

Pieśń się zerwała nad łany Koron,

Nad puszcze sinej w mgłach Litwy.

I w serce ludu szukając oddźwięku,

Wiązała w klęskach potargane struny,

Nawykłe zdawna do klątwy, bez jęku,

Kiedy w nie biły pioruny.

Długośmy byli jak lutnia strzaskann,

Niezdolna wydać nic więcej, prócz zgrzytu,

Na której wichry od rana do rana

Targały ciszę błękitu.

Długo my byli jak trup porzucony,

Co się nocami przebudza cichemi

I idzie, bladym upiorem wskrzeszony,

By ssać krew własnej swej zemi.

Aż tknięci słowem nieśmiertelnem mistrza,

Hymn my ofiary podnieśli z mogiły...

Odtąd harmonia wciąż czystsza i czystsza

Wzmaga nam ducha i siły.

Wieszcz wskrzesił serce narodu, mdlejące

W marnych wysiłkach śmiertelnej rozpaczy.

On dla rozbitów, dla nędznych tułaczy,

Był — jako ziemia i słońce.

On z pieśni swojej uczynił ognisko

Obozu duchów, przy którem się grzeje

Naród zmartwiały, nim zorza zadnieje,

Bóg wie... daleko czy blizko.

Pn z pieśni swojej uczynił nam hasło,

Po którem, bracia, na duchów strażnicy

Poznać się możem, nad ziemią zagasłą

W martwej zwątpienia ciemnicy.

On nam z niej słowa uczynił pacierza,

Hymn narodowy nadziei i wiary,

Puhar krzepiący i arkę przymierza,

Co strzeże duchów ofiary.

Jak zawołanie wspólnego nam rodu,

Pieśń jego poszła po całej tej ziemi

I była chlebem wśród suszy i głodu,

Zdrojami była żywemi.

A budząc sennych z długiego uśpienia,

Jak blask poranny, co bije wskróś powiek,

Dla zbrodni — była okrzykiem sumienia,

Dla słabych — hasłem: tyś człowiek!

Drżący ją starzec powtarzał o świcie,

Patrząc w słoneczność wschodzącej jutrzenki;

Dusza młodzieńcza swój zapał i życie

Z jednej czerpała piosenki.

Pieśń ta uwiła królewski dyadem,

W którym, łez naszych zabłysły kropelki

Nad czołem dumnem, spokojnem, choć bladem,

Kobiety-obywatelki.

I zarzuciła płaszcz drogi, utkany

Z żywej, tajemnych uczuć naszych przędzy,

Na ziemię ojców, na krwawe jej rany

Na nagość i wstyd jej nędzy.

Gdy biła w skrzydła anielskie nad ludem

Nawet bluźnierca uginał kolana,

A w oku jego wzbierała jak cudem

Łza wrząca, dawno nieznana.

O bracia moi! ja wam nie uczynię

Krzywdy, wołając o pomnik Adama!

Wiem, że ta ziemia poruszy się sama

I wyda z siebie świątynię.

Wiem, że się zwiną puszcze starej Litwy

Na wieniec godny śpiewaka swojego,

Wiem, że z ich szumem, jak z głosem modlitwy

Rzeki do morza pobiegą.

Wiem, że zniesiemy rękami własnemi,

Z nad brzegów Niemna i z równin Korony,

Choćby po grudce ojczystych pól ziemi

Temu, co czuł za miliony!

Informacje o nowościach w naszej bibliotece w Twojej skrzynce mailowej? Nic prostszego, zapisz się do newslettera. Kliknij, by pozostawić swój adres e-mail: wolnelektury.pl/newsletter/zapisz-sie/

Bohdanowi Zaleskiemu

Ojcze! Słyszycie jak Ukraina

Huka, a klaszcze, a woła syna?

Jak ohukują głosem kurhany:

— A gdzie nasz śpiewak? A gdzie wybrany?

Czym mu nie dała nad stepem mocy?

Ciszy w poranek, harf srebrnych w nocy?

Czym nie karmiła kwieciem, a mlekiem?

I starej sławy echem dalekiem?

Czylim nie przędła z blasków miesiąca

Strun, w które dumka serdeczna trąca?

Czylim nie tchnęła w teorban ducha?

Czy Dniepr mój siny pieśni nie słucha?

Rusałkiż moje nie dosyć wdzięczne?

Nie dość-że ciche noce miesięczne?

Nie dość-że złota słomiana strzecha,

Czy brakło w stepie na rozhuk echa?

Cóż to, że wzgardził swobodą naszą?

Ej, czary ty mu zadałaś, Laszo!

Ty mi uniosłaś na łzy, gorycze,

Prześpiewne ptaszę moje słowicze!

Ej, czary ty mu zadałaś! Oto

Gwiazdy mi mdleją długą tęsknotą,

Za owych dumek i szumu rojem,

Co się w powietrzu goniły mojem.

Pod Iwanową step buja głuchy,

Po nocach tęsknią praojców duchy,

A bezdziedziczna i zapomniana,

Rdzawieje we łzach geśla Bojana.

Roś i Rosowa milkną, ej, głuchną!

Z hetmańskich mogił sypie się próchno,

A nie masz, nie ma rozbudzić komu

Życia w sierocym i pustym domu!

Gdzież to mój śpiewak?»

...Ojcze słyszycie?

Uderzcie w struny! Tchnijcie w nasz życie,

Niechaj «podzwonim» słabi i mali,

Ku wielkim ojcom w szable ze stali!

Pomiędzy zmierzchem naszym a świtem,

«Most kalinowy» rzućcie błękitem,

I niechaj po nim kroki grzmiącemi,

Do obiecanej lud wejdzie ziemi!

Na Ukrainie i na Koronie,

Jako na strunach połóżcie dłonie,

Niech burzą duchów zagrzmi pieśń nowa,

Aż jej dwa morza podadzą słowa.

Grzmijcie nam w struny śpiew Tyrteusza,

Co martwym wskrzesza, co zimnych wzrusza,

Niechaj poczuje naród, że jeszcze

Wiodą go w chwałę lutnie i wieszcze.

W rocznicę śmierci Zygmunta Krasińskiego

Modliły się dziś echowe kolumny,

Łkaniem swych piersi i ech swoich płaczem,

Do archanioła, co stoi u trumny,

Tego, który tu w życiu był tułaczem

I odszedł, gdzie go wiodła smętna gwiazda,

Domostwa szukać i wiecznego gniazda.

A usta, które tam w ciszy pałały,

Jak pała ogień stłumiony popiołem,

Rzekły: Dopókiż, archaniele biały,

W grobowcach mieszkać będziesz, bladem czołem

Jako umarły księżyc świecąc ziemi,

Cichy, nakryty skrzydły przebitemi?

Oto już harfy, które cię płakały,

Zmilkły, jak orły uśpione na chmurach,

I wytracone są z kołczanów strzały,

Które duch ciskał, na złotych się piórach

Pieśni unosząc... Z serc sypie się próchno...

Maluczko leszcze, a wichry nas zdmuchną.

Oto już słowik, co wołał: «Cezara!»

W gotyckich sklepień obłąkał się ciemnie,

Oto przedświtu budząca się mara,

Jutrzenki złote rozpala daremnie,

Oto Irydyon sny przespał złowieszcze,

A ty nie wznosisz skrzydeł? Ty śpisz jeszcze?

O zmiłuj ty się i nie daj żałować

Tym, co umarłej oddali swe życie,

Nie daj im ducha zwątpieniem zepsować,

Ale im ukaż tę zorzę w błękicie,

Co ma, po wiekach, zajaśnieć nadzieją...

O zmiłuj ty się, bo serca nam mdleją!

...................................

Lecz wkoło była cisza. Żadne usta

Płonącym owym nie dały odzewu.

A wielka nawa ostygła i pusta,

Podobna była umarłemu drzewu,

Na którem umilkł śpiew i ptasie szmery,

A śmierć zeń ciosa cicho deski cztery.

Przekaż 1,5% podatku na Wolne Lektury.

KRS: 0000070056

Nazwa organizacji: Fundacja Wolne Lektury

Każda wpłacona kwota zostanie przeznaczona na rozwój Wolnych Lektur.

Na zjazd śpiewaczy w Częstochowie

Pozdrowione bądźcie pieśnią,

Pozdrowione sercem, słowy,

Dawnych wieków skryte pleśnią,

Sławne mury Częstochowy!

Jeszcze tutaj błądzą mary

W noc miesięczną po tym szańcu;

Jeszcze tu Kordecki stary

Szablę dzierży przy różańcu.

Jeszcze tutaj wierzyć chce się

W moc nadziemską, w siłę cudu,

Co to kule nawstecz niesie,

I ochrania piersi ludu...

Jeszcze śni się on Czarniecki,

Dusza twarda a przejrzysta...

I pancerny rój szlachecki,

Co na żołdzie był u Chrysta...

Jeszcze śnią się naprzemiany

Wielkie chwile, wielkie męże,

Ten Puławski, te Barszczany,

I te boje i oręże...

I on płaszcz z błękitów cały,

Tej Hetmanki silnej ręki,

Przed którą tu działa drżały,

Przygwożdżone za paszczęki...

I duch jakiś mocny bije

Od tych wierzyc, baszt, kamieni....

Bo tu wielka przeszłość żyje,

Której żadne dziś — nie zmieni.

A więc nieśmy hołdy swoje,

Przed ten ołtarz narodowy!

Pieśń też musi mieć swą zbroję

Z skarbca starej Częstochowy!

Ona też jest z tej załogi,

Której Boża moc hetmani!

Jej tez walczyć, nie znać trwogi,

Na usługach miłej pani.

Bo i ona w tej żołnierce

Niepoślednim chce być ciurą:

Jej zdobywać ludzkie serce,

Jej ton swojski trzymać górą...

Gdy ojczyste niesie słowo,

Gdy przebiega miasta, wioski,

Niech jej piersi strzeże zdrowo,

Sławny ryngraf częstochowski.

Po tę siłę, po tę miarę,

Przyszliśmy tu słabi, smutni...

Błogosławcie mury stare

Naszej pieśni, naszej Lutni!

Braciom Czechom

Wielkim jest naród ten, w pośród którego

Duch wiecznie żywy przebywa,

A ziemia, którą synowie jej strzegą

Nazwana będzie szczęśliwa.

Wy ducha tego zbudzili, Czechowie,

Gdy w sen zapadał głęboki,

Wy byt narodu oparli na słowie,

Jako na zrębie opoki.

Gdy blasków słońca zabrakło tej ziemi,

Co was zrodziła w boleści,

Wy ją ogrzali piersiami własnemi,

Wy ją wrócili do cześci!

Więc Was pozdrawiam, ja, dziecię krainy,

Która nam równie jest drogą,

Choć jej w niedoli, i córki i syny

Nic dziś, prócz łez, dać nie mogą.

Był czas, nim słońce nad nami zagasło,

Że w całej naszej ziemicy

Rwały się orły do lotu, na hasło

Bogarodzicy Dziewicy.

Od was my mieli tę pieśń uskrzydloną,

Której potęga i siła,

Nad naszą Litwą, nad naszą Koroną,

Sztandar zwycięztwa nosiła.

Więc przez to hasło, co chrobrych rycerzy

Krzepiło w chłodzie i głodzie,

Przez tę moc ducha, co ufa i mierzy,

Bądź pozdrowiony, Narodzie!

Idzie czas, w którym nie ramię olbrzyma,

Lecz żywych duchów potęga

Będzie tą siłą, co ludy utrzyma,

Bratne plemiona posprzęga.

Idzie czas, w którym wśród burz i zawiei,

Nim świt zwycięży noc mroczną,

Po jednej wierze, i jednej nadziei

Ludy poznawać się poczną.

Dziś, kiedy dłonie z gorącem uściskiem,

Jak bracia podajem sobie,

Gdy nam tak wiele jest wspólnem i bliskiem,

W miłości, w pracy, w żałobie, —

Przed trybunałem najwyższym stuleci,

Genjusze obu narodów

Zanoszą skargę, co w błękit gdzieś leci,

Do nowych świtów i wschodów.

Krwią my związani braterstwa i ducha,

W wspólnej nadziei i wierze,

Jako ogniwa jednego łańcucha,

Zawrzyjmy z sobą przymierze.

I pójdźmy razem, gdzie czeka nas droga,

Na której ludy przyszłości,

Nic nie żądają od dziejów i Boga,

Prócz jednej — sprawiedliwości.

Pamięci Ignacego Domejki

Odpłynąłeś nam za morze,

Za dwoiste morze!

Za to jedno tu, na ziemi,

Za to drugie — boże.

A na jednem fale biją,

Wicher po niem lata,

A na drugiem wielka cisza,

Cisza z po za świata.

A na jednem, w blaskach słońca,

Łódź się rankiem chwieje,

A na drugiem — noc wieczysta,

Co nigdy nie dnieje.

A na jednem w maszty białe

Bujny wiatr podzwania,

A na drugiem — czarny żagiel

Wiecznego rozstania.

A na jednem serca biją,

Łza powieki mroczy,

A na drugiem — pielgrzym cichy

Ma zamknięte oczy.

A to jedno, w ciszy nawet,

Pełne głuchej wojny,

A to drugie, nawet w burzy,

Ocean spokojny.

A to jedno grób twój dzieli

Od rodzinnej ziemi,

A to drugie łączy ciebie

Z duchami bratniemi.

....................................

Bywaj! Bywaj pożegnany,

Miły nasz tułaczu,

Na tych obu morzach, gorżkich

Od ludzkiego płaczu!

Wesprzyj Wolne Lektury!

Wolne Lektury to projekt fundacji Wolne Lektury – organizacji pożytku publicznego działającej na rzecz wolności korzystania z dóbr kultury.

Co roku do domeny publicznej przechodzi twórczość kolejnych autorów. Dzięki Twojemu wsparciu będziemy je mogli udostępnić wszystkim bezpłatnie.

Jak możesz pomóc?

Przekaż 1% podatku na rozwój Wolnych Lektur:

Fundacja Wolne Lektury

KRS 0000070056

Wspieraj Wolne Lektury i pomóż nam rozwijać bibliotekę.

Przekaż darowiznę na konto: szczegóły na stronie Fundacji.

Wszystkie zasoby Wolnych Lektur możesz swobodnie wykorzystywać, publikować i rozpowszechniać pod warunkiem zachowania warunków licencji i zgodnie z Zasadami wykorzystania Wolnych Lektur.

Ten utwór jest w domenie publicznej.

Wszystkie materiały dodatkowe (przypisy, motywy literackie) są udostępnione na Licencji Wolnej Sztuki 1.3.

Fundacja Wolne Lektury zastrzega sobie prawa do wydania krytycznego zgodnie z art. Art.99(2) Ustawy o prawach autorskich i prawach pokrewnych. Wykorzystując zasoby z Wolnych Lektur, należy pamiętać o zapisach licencji oraz zasadach, które spisaliśmy w Zasadach wykorzystania Wolnych Lektur. Zapoznaj się z nimi, zanim udostępnisz dalej nasze książki.

E-book można pobrać ze strony: http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/zywym-i-umarlym

Tekst opracowany na podstawie: Maria Konopnicka, Damnata. Poezye, wyd. Seyfarth i Czajkowski, Lwów 1900.

Wydawca: Fundacja Nowoczesna Polska

Publikacja zrealizowana w ramach projektu Wolne Lektury (http://wolnelektury.pl) na podstawie tekstu dostępnego w serwisie Wikiźródła (http://pl.wikisource.org). Korektę utworu ze źródłem wykonali wikiskrybowie.

Opracowanie redakcyjne i przypisy: Paulina Choromańska.

Okładka na podstawie: nes moment, Aleksandar Cocek@Flickr, CC BY-SA 2.0

Plik wygenerowany dnia 2024-04-11.