Julian Tuwim

Sztab

Ta lektura, podobnie jak tysiące innych, jest dostępna on-line na stronie wolnelektury.pl.

Utwór opracowany został w ramach projektu Wolne Lektury przez fundację Wolne Lektury.

Sztab

1. Strona tytułowa

2. Spis treści

3. Początek utworu

4. I

5. II

6. III

7. IV

8. Przypisy

9. Wesprzyj Wolne Lektury

10. Strona redakcyjna

Sztab

Książka, którą czytasz, pochodzi z biblioteki fundacji Wolne Lektury. Naszą misją jest wspieranie dzieciaków w dostępie do lektur szkolnych oraz zachęcanie ich do czytania. Miło Cię poznać!

I

Puste, ciche, bezludne ulice.

Noc. Blask biały elektrycznych lamp.

Cicho.

Lampy świecą, jak srebrne księżyce,

I poświatę na chodniki leją.

Błyszczą szyny, a domy bieleją,

Domy równe, wysokie, milczące:

Z tej strony rząd — i z drugiej rząd.

A z dali, z dalekiego krańca,

Z dalekiego rynku u wylotu,

Pędzą czerwono-złote słońca,

Pędzą cicho.

— Coraz większe. (Suną bez szelestu).

— Coraz bliżej. (Snopy światła niosą).

— Coraz szybciej. (Psswiu-u! psswiu-u!)

Trąbka: tru-tu-tu-tu!

Elegancko, elastycznie przemknęły,

Zostawiły swąd i dym białawy,

Zostawiły w oczach poblask krwawy,

Zniknęły.

Przyjaciele Wolnych Lektur otrzymują dostęp do prapremier wcześniej niż inni. Zadeklaruj stałą wpłatę i dołącz do Towarzystwa Przyjaciół Wolnych Lektur: wolnelektury.pl/pomagam/

II

Czternaście samochodów otwartych,

A piętnasty, zamknięty, na przedzie,

Popędziły szosą wyboistą.

Sztab na pozycje jedzie.

W pierwszym — dwaj siwi i dwaj młodzi.

Milczą. Palą.

W innych — sami młodzi.

Wyjeżdżają na pozycje z Łodzi,

Na front, gdzie armaty walą,

Gdzie trejkocą piekielne maszyny,

Gęsto warczą twarde karabiny...

Pędzą.

Podoba Ci się to, co robimy? Wesprzyj Wolne Lektury drobną wpłatą: wolnelektury.pl/pomagam/

III

Siedzieli przy stołach, schyleni

Nad mapami, planami wielkiemi,

I pisali, kreślili, znużeni,

Gorączkowo, twórczo zamyśleni:

«Cembrowice», «Żelazna», «Makówek»,

Trzeci korpus na zachód, do Płońska,

Do ataku dywizja dragońska,

Von Borgovius z swym pułkiem niech wraca,

Von Kolmacky niech czeka w Miedzinie,

Wrzała praca, gorączkowa praca,

Pukał, stukał aparat na stole,

Dzwonił cicho dyskretny telefon:

«Osaczeni. Sześć. Osiem. A. — w kole»,

Na pasemku literki skakały,

Chorągiewki na mapach sterczały,

To szły naprzód, to w tył, to w półkole...

...Pukał, stukał aparat na stole.

Informacje o nowościach w naszej bibliotece w Twojej skrzynce mailowej? Nic prostszego, zapisz się do newslettera. Kliknij, by pozostawić swój adres e-mail: wolnelektury.pl/newsletter/zapisz-sie/

IV

Nagle — siwy z purpurowym lampasem

Zmarszczył brwi, do ust palec przyłożył,

Suchą dłonią mocniej ścisnął słuchawkę...

W aparacie coś pękło z hałasem,

Zabębniło, zadudniło, zadrżało,

(W młodych serce zamarło, omdlało,

Wznieśli oczy i wparli w siwego — — —)

«Meine Herren, die Linie durchbrochen...»[1]

(Dolna warga, jak wprawiona w drgawkę)

— Coś cisnęło się nagłym popłochem! —

Ktoś na mapie czerwonym ołówkiem

Krąg nakreślił nad samym Makówkiem,

Ktoś papiery pakował do teki,

Ktoś gdzieś krzyknął, ktoś bardzo daleki,

Jakiś wzrok, jakiś gest, jakieś słowo — —

...Ktoś pospiesznie przekładał przez ramię

W futerale lornetkę polową...

Przekaż 1,5% podatku na Wolne Lektury.

KRS: 0000070056

Nazwa organizacji: Fundacja Wolne Lektury

Każda wpłacona kwota zostanie przeznaczona na rozwój Wolnych Lektur.

Przypisy:

1. Meine Herren, die Linie durchbrochen (niem.) — Panowie, linia została przerwana. [przypis edytorski]

Wesprzyj Wolne Lektury!

Wolne Lektury to projekt fundacji Wolne Lektury – organizacji pożytku publicznego działającej na rzecz wolności korzystania z dóbr kultury.

Co roku do domeny publicznej przechodzi twórczość kolejnych autorów. Dzięki Twojemu wsparciu będziemy je mogli udostępnić wszystkim bezpłatnie.

Jak możesz pomóc?

Przekaż 1% podatku na rozwój Wolnych Lektur:

Fundacja Wolne Lektury

KRS 0000070056

Wspieraj Wolne Lektury i pomóż nam rozwijać bibliotekę.

Przekaż darowiznę na konto: szczegóły na stronie Fundacji.

Wszystkie zasoby Wolnych Lektur możesz swobodnie wykorzystywać, publikować i rozpowszechniać pod warunkiem zachowania warunków licencji i zgodnie z Zasadami wykorzystania Wolnych Lektur.

Ten utwór jest w domenie publicznej.

Wszystkie materiały dodatkowe (przypisy, motywy literackie) są udostępnione na Licencji Wolnej Sztuki 1.3.

Fundacja Wolne Lektury zastrzega sobie prawa do wydania krytycznego zgodnie z art. Art.99(2) Ustawy o prawach autorskich i prawach pokrewnych. Wykorzystując zasoby z Wolnych Lektur, należy pamiętać o zapisach licencji oraz zasadach, które spisaliśmy w Zasadach wykorzystania Wolnych Lektur. Zapoznaj się z nimi, zanim udostępnisz dalej nasze książki.

E-book można pobrać ze strony: https://wolnelektury.pl/katalog/lektura/tuwim-sztab/

Tekst opracowany na podstawie: Julian Tuwim, Czyhanie na Boga, Skład Główny u Gebethnera i Wolffa, Warszawa 1918.

Wydawca: Fundacja Wolne Lektury

Publikacja zrealizowana w ramach biblioteki Wolne Lektury (wolnelektury.pl). Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury – państwowego funduszu celowego.

Opracowanie redakcyjne i przypisy: Monika Kępska, Kornel Myczko, Aleksandra Sekuła.

Okładka na podstawie: Portret Juliana Tuwima, Stanisław Ignacy Witkiewicz, domena publiczna

Plik wygenerowany dnia 2025-12-19.