Julian Tuwim

Płuca

Ta lektura, podobnie jak tysiące innych, jest dostępna on-line na stronie wolnelektury.pl.

Utwór opracowany został w ramach projektu Wolne Lektury przez fundację Wolne Lektury.

Płuca

1. Strona tytułowa

2. Spis treści

3. Początek utworu

4. I

5. II

6. Przypisy

7. Wesprzyj Wolne Lektury

8. Strona redakcyjna

Płuca

Książka, którą czytasz, pochodzi z biblioteki fundacji Wolne Lektury. Naszą misją jest wspieranie dzieciaków w dostępie do lektur szkolnych oraz zachęcanie ich do czytania. Miło Cię poznać!

Przyjaciele Wolnych Lektur otrzymują dostęp do prapremier wcześniej niż inni. Zadeklaruj stałą wpłatę i dołącz do Towarzystwa Przyjaciół Wolnych Lektur: wolnelektury.pl/pomagam/

I

Strasznie muszą wyglądać nasze chore płuca,

Bo chrapliwą orkiestrą przeraźliwie wyją,

Gdy czarną krew ich głębia gwałtownie wyrzuca

Na białe chustki, które siostry nasze szyją.

Szyjcie, siostry... Bo mamy na tym białym płótnie

Panoramę cuchnącą, kalejdoskop krwawy...

Szyjcie, siostry... Nie patrzcie tak trwożnie i smutnie!

I my musimy użyć. Chcemy też zabawy...

Kiedy świeżą chusteczkę do ust przykładamy,

Aby na nią wraz z kaszlem spłynęła posoka[1],

To w fantastyczne krew się wzorzy panoramy,

W obrazki dla naszego wyblakłego oka.

Widzimy oczy dzikie, nabiegłe purpurą,

Słyszymy krzyki żądzy rozbestwionych zwierząt,

Tarzających się w orgii... śnimy chuć ponurą

I nagich skowyczących cielsk haniebny nierząd.

Patrzymy, dobre siostry, z zapartym oddechem,

Jak się wolnej rozpusty krwawy wir weseli,

Bo tęsknimy za wielkim urojonym grzechem

Na naszej bladej, nudnej, codziennej pościeli.

A my już bardzo słabi... Wszystkośmy wypluli...

Więc i na was patrzymy grzesznym, podłym okiem...

Boją się nas kobiety, bo im na koszuli

Możemy ślad zostawić, rzygając krwotokiem.

Więc roją się nam szały! We krwi na chusteczkach

Dostrzegamy obrazy sprośne i nikczemne...

...Śnimy o takich małych niewinnych dzieweczkach

Na naszych chorych łożach w chore noce ciemne.

Śnimy o naszych płucach zgniłych, co, jak próchno,

Kawałkami odpada i dni życia skraca,

Czekamy, aż rzężące symfonie w nich zgasną

I w tym nędznym warsztacie ukończy się praca.

Podoba Ci się to, co robimy? Wesprzyj Wolne Lektury drobną wpłatą: wolnelektury.pl/pomagam/

Informacje o nowościach w naszej bibliotece w Twojej skrzynce mailowej? Nic prostszego, zapisz się do newslettera. Kliknij, by pozostawić swój adres e-mail: wolnelektury.pl/newsletter/zapisz-sie/

II

A gdy męczący kaszel piersi im rozrywa

I zanoszą się spazmem charczeń astmatycznych,

Gdy znak czerwony śmierci na podbródki spływa,

A mózgi mają pełne rojeń chaotycznych;

Gdy trzęsą w kaszlu nędzne, wychudzone ciała,

Zachłystując się bólem i męką szarpani,

Gdy ceglastym rumieńcem twarz śmiertelna pała,

A wysadzone oczy śnią patos konania;

Gdy w ostatnim wysiłku odetchną zmęczeni

I łapczywie zaczerpną świeżego powietrza,—

Staje przed nimi smutna, szarooka Ksieni[2]:

Chrystusowa Łagodność, od księżyca bledsza...

I wtedy, gdy kroplisty pot obetrą z czoła

I wesprą lepiej głowy na poduszkach zmiętych,

Łagodna Przeorysza ku sobie ich woła

W jakichś słowach, im tylko na świecie pojętych.

I w dal utkwiwszy oczy osłupiałe, słyszą

Rozbłękitnionej dali muzykę wieczorną,

I w zdrętwieniu, za bladą Siostrą Przeoryszą

Odmawiają swą cichą modlitwę pokorną.

Poruszają wargami, jako ludzie niemi,

Błyszczą im powiększone oczy przezroczyste,

A zda ci się, że temi wargi[3] zsiniałemi

Szepcą tylko bezmyślnie: Chryste... Chryste...

I siedzą nieruchomi, straszni, osłupiali,

Wpatrzeni w Szarą Panią, co znika w rozwiewach:

W tej modrej, nienasyconej, bezgranicznej dali,

W rozpierzchu, w przytłumieniu, w rozmodlonych śpiewach...

Wtem im w uszach zaczyna dzwonić coś strasznego,

I znów, gdy im w ataku słaba pierś załkała,

Zachłystują się spazmem kaszlu szarpiącego

I śmiesznie trzęsą nędzne wychudzone ciała.

Przekaż 1,5% podatku na Wolne Lektury.

KRS: 0000070056

Nazwa organizacji: Fundacja Wolne Lektury

Każda wpłacona kwota zostanie przeznaczona na rozwój Wolnych Lektur.

Przypisy:

1. posoka (daw.) — krew. [przypis edytorski]

2. ksieni (daw.) — przełożona w klasztorze zakonu żeńskiego. [przypis edytorski]

3. temi wargi (daw. forma) — dziś: tymi wargami. [przypis edytorski]

Wesprzyj Wolne Lektury!

Wolne Lektury to projekt fundacji Wolne Lektury – organizacji pożytku publicznego działającej na rzecz wolności korzystania z dóbr kultury.

Co roku do domeny publicznej przechodzi twórczość kolejnych autorów. Dzięki Twojemu wsparciu będziemy je mogli udostępnić wszystkim bezpłatnie.

Jak możesz pomóc?

Przekaż 1% podatku na rozwój Wolnych Lektur:

Fundacja Wolne Lektury

KRS 0000070056

Wspieraj Wolne Lektury i pomóż nam rozwijać bibliotekę.

Przekaż darowiznę na konto: szczegóły na stronie Fundacji.

Wszystkie zasoby Wolnych Lektur możesz swobodnie wykorzystywać, publikować i rozpowszechniać pod warunkiem zachowania warunków licencji i zgodnie z Zasadami wykorzystania Wolnych Lektur.

Ten utwór jest w domenie publicznej.

Wszystkie materiały dodatkowe (przypisy, motywy literackie) są udostępnione na Licencji Wolnej Sztuki 1.3.

Fundacja Wolne Lektury zastrzega sobie prawa do wydania krytycznego zgodnie z art. Art.99(2) Ustawy o prawach autorskich i prawach pokrewnych. Wykorzystując zasoby z Wolnych Lektur, należy pamiętać o zapisach licencji oraz zasadach, które spisaliśmy w Zasadach wykorzystania Wolnych Lektur. Zapoznaj się z nimi, zanim udostępnisz dalej nasze książki.

E-book można pobrać ze strony: https://wolnelektury.pl/katalog/lektura/tuwim-pluca/

Tekst opracowany na podstawie: Julian Tuwim, Czyhanie na Boga, Skład Główny u Gebethnera i Wolffa, Warszawa 1918.

Wydawca: Fundacja Wolne Lektury

Publikacja zrealizowana w ramach biblioteki Wolne Lektury (wolnelektury.pl). Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury – państwowego funduszu celowego.

Opracowanie redakcyjne i przypisy: Monika Kępska, Kornel Myczko, Aleksandra Sekuła.

Okładka na podstawie: Portret Juliana Tuwima, Stanisław Ignacy Witkiewicz, domena publiczna

Plik wygenerowany dnia 2025-12-19.