Władysław Syrokomla

Zalotnicy

Ta lektura, podobnie jak tysiące innych, jest dostępna on-line na stronie wolnelektury.pl.

Utwór opracowany został w ramach projektu Wolne Lektury przez fundację Wolne Lektury.

Zalotnicy

1. Strona tytułowa

2. Spis treści

3. Początek utworu

4. Przypisy

5. Wesprzyj Wolne Lektury

6. Strona redakcyjna

Zalotnicy

Gawęda

Onego czasu młodziuchna, słodka,

Żyła dziewica, niebios pieszczotka,

Piękna jak gwiazda na niebie;

Cóż więc dziwnego, że serca żarzy —

Że wszyscy młodzi, że wszyscy starzy,

Skarbią jéj względy dla siebie?

Młodzi poeci, starzy statyści,

Ludzie rycerscy i biuraliści

Króla Popiela czy Piasta,

Na jéj spójrzenie[1] biegli zawodem[2],

Jak gdyby muchy do czary z miodem,

Wołali: «cudo niewiasta!»

Wołali chórem: «O kraśna[3] dziewo!

Spójrzyj na prawo, spójrzyj na lewo,

My wszyscy twoi poddani!

Dla twoich wdzięków, dla twych przymiotów,

Każdy choć w ogień polecieć gotów,

Daj dobre słówko o Pani!

Który z nas godzien (choć wszyscy życzą)

Posiadać twoję miłość dziewiczą,

Wybierz, po dobrym rozmyśle:

A gdy jednego z grona wybiorą,

Reszta nieszczęsnych, pójdzie z pokorą

Pójdzie — utopić się w Wiśle!»

Jęczą, wzdychają, czysto wariaci —

Biédna dziewica przytomność traci,

Spuściła oczki i słucha,

Nie wié jak pozbyć czułą gromadę,

Więc prosi w myślach o dobrą radę

Ojca i Syna, i Ducha.

Duch Święty radą wspomógł dziewicę,

Przez jéj urocze, lecz blade lice

Przebiegły kraśne kolory,

Skinęła rączką drobną i białą,

I wznosząc rączki rzekła nieśmiało:

— «Moje wy czułe amory!

Jak was nie kochać, powiedźcie sami,

Każdy o miłość prosi ze łzami,

Każdy jak z wosku odlany;

A taki kształtny, hoży, stateczny,

A taki dobry, a taki grzeczny,

Choćby przyłożyć do rany.

Lecz jak was kochać moi panowie,

Dziś wiecie sami, że Tatarowie

Nabiegli kraj nasz w drużynie —

Mieczem i ogniem grożą ojczyźnie,

We krwi niewinnéj i w spaleniźnie,

Biédna ojczyzna zaginie.

Dziś, kiedy pora wesprzeć brat brata,

A wy? mężczyźni, obrońcy świata,

Wznosicie jeno toasty!

A zamiast śpieszyć ojczyźnie gwoli[4],

Ubrani w hatłas[5] i puch soboli,

Klęczycie u stóp niewiasty.

Chcecie miłości? któż was pokocha?

Chyba kobiéta wietrzna i płocha

Takim zachwyci się mężem;

Dać komu rękę — cóż gdy się zdarzy,

Że domowisko najdą Tatarzy, —

A mąż nie włada orężem?

Kto chce miłości, wnet mu uwierzę,

Zrzućcie złotogłów, włóżcie pancerze,

Na koń i przeciw Tatara!

Wszak wasza liczba dosyć jest mnoga,

Moich kochanków pułk przeciw wroga,

Niech się odznaczyć postara.

Kto więcéj szczerbów na swém żelezie[6],

Kto więcéj znaków i ran przywiezie,

Choćby zrąbany, kaleki, —

Niech jeno weźmie tryumf nad wrogiem,

Ja go, przysięgam przed Panem Bogiem,

Kochać na wieki, na wieki!»

Tupnęła nóżką — ogień uroczy,

Ogień zapału wstąpił w jéj oczy,

I padł na ciżbę w iskierce;

I zapłomienił ciżbę zdumioną —

Duch bohatérski wstąpił w ich łono,

Jak proch buchnęło ich serce.

I wzniósł się okrzyk w prawo i w lewo:

«Cześć bohatérko! cześć tobie dziéwo!

Spełnią się twoje zamiary!»

Rzekli, wybiegli, chwycili bronie,

Wdzieli pancerze, siedli na konie,

I czwałem[7] walczyć z Tatary!

Pomimo siły, mimo przemocy,

Walczyli z wrogiem trzy dni, trzy nocy,

Zbili zastępów trzydzieści;

Lecz sława przyszła drogim okupem,

Bo w końcu wszyscy polegli trupem,

Na polu walki i cześci[8].

Tylko pozostał jeden z ich grona,

Przez niego bratnia klęska pomszczona,

Przez niego Tatarzyn ginie.

Jednych rozdzielił z życiem lub bronią,

Drugich przepędził dzielną pogonią,

Gdzieś na dalekie pustynie.

Jeńcem tatarskim zmurował mury,

Ustroił ściany w łup armatury[9],

Wzięty własnemi rękoma;

A wystroiwszy zamek po pańsku,

Dwie beczki wina zakupił w Gdańsku,

Dwie beczki miodu miał doma[10].

I z dziewosłęby[11] szedł do niebogi,

«Nagrodź zwycięzcę, pobite wrogi,

Ja wszędzie byłem na czele!»

Dziewica oczkiem przyjaźném błyska,

Rękę rycerza w swych rączkach ściska. —

I wkrótce było wesele.

Wesele huczne — i ja tam byłem,

I miodek słodki, i wino piłem,

Lecz mi nie wiedzie się wszędzie:

Bo smakowity miodek i wino

Po brodzie ciekną, do ust nie płyną.

Ot i po całéj gawędzie.

październik 1849

Książka, którą czytasz, pochodzi z biblioteki fundacji Wolne Lektury. Naszą misją jest wspieranie dzieciaków w dostępie do lektur szkolnych oraz zachęcanie ich do czytania. Miło Cię poznać!

Przyjaciele Wolnych Lektur otrzymują dostęp do prapremier wcześniej niż inni. Zadeklaruj stałą wpłatę i dołącz do Towarzystwa Przyjaciół Wolnych Lektur: wolnelektury.pl/pomagam/

Podoba Ci się to, co robimy? Wesprzyj Wolne Lektury drobną wpłatą: wolnelektury.pl/pomagam/

Informacje o nowościach w naszej bibliotece w Twojej skrzynce mailowej? Nic prostszego, zapisz się do newslettera. Kliknij, by pozostawić swój adres e-mail: wolnelektury.pl/newsletter/zapisz-sie/

Przekaż 1,5% podatku na Wolne Lektury.

KRS: 0000070056

Nazwa organizacji: Fundacja Wolne Lektury

Każda wpłacona kwota zostanie przeznaczona na rozwój Wolnych Lektur.

Przypisy:

1. spójrzenie — dziś: spojrzenie. [przypis edytorski]

2. zawodem — w zawody, na wyścigi. [przypis edytorski]

3. kraśny — piękny. [przypis edytorski]

4. gwoli (daw.) — dla, z powodu, na rzecz (w szyku zdania zawsze po wyrazie, którego dotyczy). [przypis edytorski]

5. hatłas — atłas; daw. wytworny materiał, wytwarzany gł. na Wschodzie, jednostronnie błyszczący, często tkany w błyszcząco-matowe wzory. [przypis edytorski]

6. żelezie — dziś popr. forma Msc.lp: żelazie. [przypis edytorski]

7. czwał właśc. cwał — najszybszy chód konia. [przypis edytorski]

8. cześci — dziś popr. D.lp: czci. [przypis edytorski]

9. armatura (daw.) — zbroje; uzbrojenie. [przypis edytorski]

10. doma (daw.) — w domu. [przypis edytorski]

11. dziewosłęb — swat; osoba pośrednicząca przy składaniu propozycji małżeńskiej. [przypis edytorski]

Wesprzyj Wolne Lektury!

Wolne Lektury to projekt fundacji Wolne Lektury – organizacji pożytku publicznego działającej na rzecz wolności korzystania z dóbr kultury.

Co roku do domeny publicznej przechodzi twórczość kolejnych autorów. Dzięki Twojemu wsparciu będziemy je mogli udostępnić wszystkim bezpłatnie.

Jak możesz pomóc?

Przekaż 1% podatku na rozwój Wolnych Lektur:

Fundacja Wolne Lektury

KRS 0000070056

Wspieraj Wolne Lektury i pomóż nam rozwijać bibliotekę.

Przekaż darowiznę na konto: szczegóły na stronie Fundacji.

Wszystkie zasoby Wolnych Lektur możesz swobodnie wykorzystywać, publikować i rozpowszechniać pod warunkiem zachowania warunków licencji i zgodnie z Zasadami wykorzystania Wolnych Lektur.

Ten utwór jest w domenie publicznej.

Wszystkie materiały dodatkowe (przypisy, motywy literackie) są udostępnione na Licencji Wolnej Sztuki 1.3.

Fundacja Wolne Lektury zastrzega sobie prawa do wydania krytycznego zgodnie z art. Art.99(2) Ustawy o prawach autorskich i prawach pokrewnych. Wykorzystując zasoby z Wolnych Lektur, należy pamiętać o zapisach licencji oraz zasadach, które spisaliśmy w Zasadach wykorzystania Wolnych Lektur. Zapoznaj się z nimi, zanim udostępnisz dalej nasze książki.

E-book można pobrać ze strony: http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/syrokomla-gawedy-zalotnicy

Tekst opracowany na podstawie: Władysław Syrokomla, Gawędy i rymy ulotne, Nakładem Księgarni pod firmą Zawadzkiego i Węckiego, Warszawa 1853.

Wydawca: Fundacja Nowoczesna Polska

Utwór powstał w ramach konkursu ,,Współpraca w dziedzinie dyplomacji publicznej 2013", realizowanego za pośrednictwem MSZ RP w roku 2013. Zezwala się na dowolne wykorzystanie utworu, pod warunkiem zachowania ww. informacji, w tym informacji o stosowanej licencji, o posiadaczach praw oraz o konkursie ,,Współpraca w dziedzinie dyplomacji publicznej 2013". Publikacja wyraża jedynie poglądy autora i nie może byc utożsamiana z oficjalnym stanowiskiem Ministerstwa Spraw Zagranicznych RP.

Opracowanie redakcyjne i przypisy: Paulina Choromańska, Wojciech Kotwica, Aleksandra Sekuła.

Okładka na podstawie: ErgSap@Flickr, CC BY 2.0

Plik wygenerowany dnia 2024-04-11.