Adam Mickiewicz

Zima miejska

Ta lektura, podobnie jak tysiące innych, jest dostępna on-line na stronie wolnelektury.pl.

Utwór opracowany został w ramach projektu Wolne Lektury przez fundację Wolne Lektury.

Zima miejska

1. Strona tytułowa

2. Spis treści

3. Początek utworu

4. Przypisy

5. Wesprzyj Wolne Lektury

6. Strona redakcyjna

Zima miejska[1]

Przeszły dżdże wiosny, zbiegło skwarne lato

I przykre miastu jesienne potopy,

Już bruk, ziębiącą obleczony szatą,

Od stalnej Fryzów niekrzesany stopy[2].

Więzieni słotą[3] w domowej katuszy,

Dziś na swobodne gdy wyjrzym powietrze,

Londyński pojazd[4] tarkotem[5] nie głuszy

Ani nas kręgi zbrojnymi[6] rozetrze.

Witaj narodom miejskim[7] pora błoga!

Już i Niemeńców, i sąsiednich Lechów[8]

Tu szuka ciżba[9], tysiącami mnoga,

Zbiegłych Dryjadom[10] i Faunom[11] uśmiechów.

Tu wszystko czerstwi[12], weseli, zachwyca,

Czy ciągnę tchnienie, co się zimnem czyści,

Czy na niebieski zmysł[13] podniosę lica[14],

Czyli[15] się śnieżnej przypatruję kiści[16].

Jedna z nich pływa w niepewnym żywiole,

Druga ciężarem sporsza[17] już osiadła;

Tą wiatr poleciał stwardniałe kryć role

Albo pobielić Wiliji[18] źwierciadła[19].

Lecz kogo sioło[20] dzisiejsze uwięzi,

Zmuszony widzieć łyse gór wiszary[21],

Grunt dziki, knieję nagimi gałęzi

Nie silną[22] zimne podźwignąć ciężary[23]

Taki, gdy smutna ciągnie się minuta,

Wreszcie zmieniony kraj porzuca z żalem

I dając chętnie Cererę za Pluta[24],

Pędzi wóz ku nam ciężarny metalem.

Tu go przyjmują gościnne podwoje[25],

Rzeźbą i farbą odziany przybytek,

Tutaj rolnicze przepomina[26] znoje

W pieszczonym gronie czarownych Charytek[27].

Na wsi, zaledwie czarna noc rozrzednie,

Każe wraz[28] Ceres wczesny witać ranek,

Tu, chociaż słońce zajmie nieba średnie,

Śpię atłasowych pod cieniem firanek.

Lekkie nareszcie oblókłszy[29] nankiny[30],

Modnej młodzieży przywoływam[31] koło;

Strojem poranne zbywamy godziny

Albo rozmową bawim się wesołą.

Ten w lśniący kryształ[32] włożywszy oblicze,

Wschodnim balsamem[33] złoty kędzior pieści;

Drugi stambulskie oddycha gorycze[34],

Lub pije z chińskich ziół ciągnione treści[35].

A kiedy chwila dwunasta nadbieży,

Wraz do śliskiego wstępuję powozu[36],

Sobol lub rosmak[37] moje barki jeży

I suto[38] zdobiąc, nie dopuszcza mrozu.

Na sali orszak przywitam wybrany,

Wszyscy siadają za biesiadnym stołem,

W kolej szlą[39] pełne smaków porcelany

I sztucznym[40] morzą[41] apetyt żywiołem.

Pijemy węgrzyn[42], mocny setnym[43] latem,

Wrą po kryształach koniaki i poncze[44];

Płci[45] piękna gasi pragnienie muszkatem[46],

Co dając rzeźwość, myśli nie zaplącze.

A gdy się trunkiem zaiskrzą źrenice,

Dowcipne, czułe wszystkim płyną słowa,

Niejeden uwdzięk[47] zarumieni lice,

Niejedna wzrokiem zapala się głowa.

Nareszcie słońce zniżone zagasło,

Rozsiewa mroki dobroczynna zima,

Boginie dają do rozjazdu hasło,

Zagrzmiały schody i już gości nie ma.

Którzy są z szczęściem poufali ślepem,

Pod twój znak idą, królu Faraonie[48].

Lub zręczni lekkim wykręcać oszczepem[49],

Pędzą po suknach wytoczone słonie[50].

A gdy noc ciemne rozepnie zasłony

I szklannym światłem[51] błysną kamienice,

Młodzież, dzień kończąc wesoło spędzony,

Tysiączną sanią[52] szlifuje ulice.

Książka, którą czytasz, pochodzi z biblioteki fundacji Wolne Lektury. Naszą misją jest wspieranie dzieciaków w dostępie do lektur szkolnych oraz zachęcanie ich do czytania. Miło Cię poznać!

Przyjaciele Wolnych Lektur otrzymują dostęp do prapremier wcześniej niż inni. Zadeklaruj stałą wpłatę i dołącz do Towarzystwa Przyjaciół Wolnych Lektur: wolnelektury.pl/pomagam/

Podoba Ci się to, co robimy? Wesprzyj Wolne Lektury drobną wpłatą: wolnelektury.pl/pomagam/

Informacje o nowościach w naszej bibliotece w Twojej skrzynce mailowej? Nic prostszego, zapisz się do newslettera. Kliknij, by pozostawić swój adres e-mail: wolnelektury.pl/newsletter/zapisz-sie/

Przekaż 1,5% podatku na Wolne Lektury.

KRS: 0000070056

Nazwa organizacji: Fundacja Wolne Lektury

Każda wpłacona kwota zostanie przeznaczona na rozwój Wolnych Lektur.

Przypisy:

1. Zima miejska — wiersz ukazał się w „Tygodniku Wileńskim” 15 lipca 1818 roku; był to pierwszy opublikowany wiersz Mickiewicza. [przypis redakcyjny]

2. stalna Fryzów stopa — podkowa koni fryzyjskich. [przypis redakcyjny]

3. słota — długotrwały deszcz. [przypis edytorski]

4. londyński pojazd — angielska kareta. [przypis edytorski]

5. tarkot — dziś: terkot. [przypis edytorski]

6. kręgi zbrojnymi — okutymi kołami. [przypis redakcyjny]

7. narody miejskie — mieszkańcy miast. [przypis edytorski]

8. Niemeńcy, Lechowie — Litwini i Polacy. [przypis edytorski]

9. ciżba — wielka liczba stłoczonych ludzi; tłum. [przypis edytorski]

10. driada (mit.gr.) — nimfa leśna żyjąca w drzewie. [przypis edytorski]

11. faun (mit.rzym) — lubieżny bożek leśny. [przypis edytorski]

12. czerstwy — zdrowy, krzepki; czerstwić: przydawać zdrowia, siły. [przypis edytorski]

13. niebieski zmysł — niebo. [przypis edytorski]

14. lico — twarz. [przypis edytorski]

15. czyli — tu: czy; czy też. [przypis edytorski]

16. śnieżna kiść — płatek. [przypis redakcyjny]

17. sporszy — większy. [przypis edytorski]

18. Wilia — rzeka na Białorusi i Litwie, prawy dopływ Niemna, przepływa przez Wilno. [przypis edytorski]

19. źwierciadło — dziś: zwierciadło. [przypis edytorski]

20. sioło (daw.) — osiedle wiejskie. [przypis edytorski]

21. wiszar (poet.) — urwisko, przepaść. [przypis edytorski]

22. nie silną — nie mającą siły. [przypis edytorski]

23. zimne ciężary — obfity śnieg. [przypis redakcyjny]

24. dając (...) Cererę za Pluta — zamieniając zboże na pieniądze; Ceres, Cerera (mit.rzym): bogini płodności, rolnictwa i urodzaju; Plutos (mit.gr.): bóg bogactwa. [przypis redakcyjny]

25. podwoje — drzwi; zwykle: okazałe, dwuskrzydłowe. [przypis edytorski]

26. przepominać — tu: zapominać. [przypis redakcyjny]

27. Charytki — gr. Charyty, rzym. Gracje: boginie wdzięku, piękna i radości. [przypis edytorski]

28. wraz — tu: zaraz. [przypis edytorski]

29. oblec — założyć, ubrać. [przypis edytorski]

30. nankin — strój poranny; nazwa od materiału, z którego stroje takie wykonywano, produkowanego w Chinach, w mieście Nankin. [przypis redakcyjny]

31. przywoływam — dziś: przywołuję [przypis edytorski]

32. lśniący kryształ — lustro. [przypis edytorski]

33. wschodni balsam — pomada. [przypis edytorski]

34. stambulskie oddycha gorycze — pali tytoń. [przypis redakcyjny]

35. z chińskich ziół ciągnione treści — herbata. [przypis redakcyjny]

36. śliski powóz — sanie. [przypis edytorski]

37. Sobol lub rosmak — futro z soboli lub rosomaków. [przypis edytorski]

38. suto — obficie. [przypis edytorski]

39. szlą — ślą. [przypis edytorski]

40. sztuczny (daw.) — wyrafinowany, sporządzony według prawideł jakiejś sztuki. [przypis edytorski]

41. morzyć — uśmiercać, zabijać; tu: zaspokajać. [przypis edytorski]

42. węgrzyn (daw.) — słodkie wino węgierskie. [przypis edytorski]

43. setny (daw.) — znakomity, wyborny; węgrzyn mocny setnym latem: stuletnie, mocne wino. [przypis edytorski]

44. poncz — gorący napój alkoholowy przyrządzany z wina, araku, rumu lub innego alkoholu oraz z herbaty, soku cytrynowego, cukru i przypraw korzennych. [przypis edytorski]

45. płci (daw. M. lp.) — płeć. [przypis edytorski]

46. muszkat — a. muszkatel: słodkie, aromatyczne wino deserowe. [przypis edytorski]

47. uwdzięk — wdzięk. [przypis edytorski]

48. faraon — dawna gra w karty. [przypis edytorski]

49. lekki oszczep — tu: kij bilardowy. [przypis edytorski]

50. pędzą po suknach wytoczone słonie — w bilard grano kulami z kości słoniowej. [przypis edytorski]

51. szklannym światłem — światłem w szybach. [przypis edytorski]

52. tysiączną sanią — tysiącami sań. [przypis edytorski]

Wesprzyj Wolne Lektury!

Wolne Lektury to projekt fundacji Wolne Lektury – organizacji pożytku publicznego działającej na rzecz wolności korzystania z dóbr kultury.

Co roku do domeny publicznej przechodzi twórczość kolejnych autorów. Dzięki Twojemu wsparciu będziemy je mogli udostępnić wszystkim bezpłatnie.

Jak możesz pomóc?

Przekaż 1% podatku na rozwój Wolnych Lektur:

Fundacja Wolne Lektury

KRS 0000070056

Wspieraj Wolne Lektury i pomóż nam rozwijać bibliotekę.

Przekaż darowiznę na konto: szczegóły na stronie Fundacji.

Wszystkie zasoby Wolnych Lektur możesz swobodnie wykorzystywać, publikować i rozpowszechniać pod warunkiem zachowania warunków licencji i zgodnie z Zasadami wykorzystania Wolnych Lektur.

Ten utwór jest w domenie publicznej.

Wszystkie materiały dodatkowe (przypisy, motywy literackie) są udostępnione na Licencji Wolnej Sztuki 1.3.

Fundacja Wolne Lektury zastrzega sobie prawa do wydania krytycznego zgodnie z art. Art.99(2) Ustawy o prawach autorskich i prawach pokrewnych. Wykorzystując zasoby z Wolnych Lektur, należy pamiętać o zapisach licencji oraz zasadach, które spisaliśmy w Zasadach wykorzystania Wolnych Lektur. Zapoznaj się z nimi, zanim udostępnisz dalej nasze książki.

E-book można pobrać ze strony: http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/sonety-odeskie-zima-miejska

Tekst opracowany na podstawie: Adam Mickiewicz, Poezje. [T. 1], Wiersze młodzieńcze; Ballady; Grażyna, Krakowska Spółdz. Wydawnicza, Kraków [1919]

Wydawca: Fundacja Nowoczesna Polska

Publikacja zrealizowana w ramach projektu Wolne Lektury (http://wolnelektury.pl). Reprodukcja cyfrowa wykonana przez Bibliotekę Narodową z egzemplarza pochodzącego ze zbiorów BN.

Opracowanie redakcyjne i przypisy: Katarzyna Dąbek, Marta Niedziałkowska, Aleksandra Sekuła.

Okładka na podstawie: Turbo, Dominic's pics@Flickr, CC BY 2.0

Plik wygenerowany dnia 2024-04-11.