Jan Kochanowski

Pieśń XX

Ta lektura, podobnie jak tysiące innych, jest dostępna on-line na stronie wolnelektury.pl.

Utwór opracowany został w ramach projektu Wolne Lektury przez fundację Wolne Lektury.

Pieśń XX (Jaką, rozumiesz, zazdrość zjednałeś sobie...)

1. Strona tytułowa

2. Spis treści

3. Początek utworu

4. Przypisy

5. Wesprzyj Wolne Lektury

6. Strona redakcyjna

Pieśń XX[1][2]

Jaką, rozumiesz, zazdrość zjednałeś sobie,

Zacny biskupie, w mojej małej osobie[3],

Żeś mię z domu wyciągnął w te dalsze strony

Od małych dziatek i od teskliwej[4] żony?

Nie myśli-ć ona o tym, że ja przy tobie

Głowy nie ufrasuję by namniej sobie;

Że w twym pałacu mieszkam, że przy twym boku

Siadam; koń mój, sługa mój na twym obroku[5].

Rychlej, niesposobnego[6] będąc świadom

Zdrowia mego, frasuje swe serce doma,

Żebych jakiej choroby nagłej nie użył[7],

Nie mając, kto by mi w tym jej sercem[8] służył.

Ciężar także domowy, społeczny nama[9],

Teraz w mej niebytności musi nieść sama,

Strzegąc w domu porządku, warując[10] szkody,

Dziatek lichych[11] pilnując, zakładów zgody[12].

Któż wie, jesli i tego przed sie nie bierze[13]

(Acz wątpić nie potrzeba o mojej wierze),

Że na świecie rodzą sie takowe zioła,

Których smak pamięć domu wygładza zgoła[14];

Że taka jest muzyka i takie strony[15],

Których człowiek słuchając, już ani żony,

Ani dziatek nawiedzi[16], ale w niewoli

Pod pany sromotnymi[17] wiecznie trwać woli.

To i czego jest więcej, zawżdy w miłości

Serca trapi, chocia też zstawa[18] ufności;

A ty nie bądź przyczyną, biskupie drogi,

Niczyjej, lubo słusznej, lub płonej[19] trwogi.

Ale złącz, jakoś rozwiódł, bo acz oboje

Twój urząd niesie[20], wszakże wyroki twoje

Na ludzkiej chęci wiszą[21]: i ja, i ona

Nie pragniewa do śmierci być rozdzielona[22].

Książka, którą czytasz, pochodzi z biblioteki fundacji Wolne Lektury. Naszą misją jest wspieranie dzieciaków w dostępie do lektur szkolnych oraz zachęcanie ich do czytania. Miło Cię poznać!

Przyjaciele Wolnych Lektur otrzymują dostęp do prapremier wcześniej niż inni. Zadeklaruj stałą wpłatę i dołącz do Towarzystwa Przyjaciół Wolnych Lektur: wolnelektury.pl/pomagam/

Podoba Ci się to, co robimy? Wesprzyj Wolne Lektury drobną wpłatą: wolnelektury.pl/pomagam/

Informacje o nowościach w naszej bibliotece w Twojej skrzynce mailowej? Nic prostszego, zapisz się do newslettera. Kliknij, by pozostawić swój adres e-mail: wolnelektury.pl/newsletter/zapisz-sie/

Przekaż 1,5% podatku na Wolne Lektury.

KRS: 0000070056

Nazwa organizacji: Fundacja Wolne Lektury

Każda wpłacona kwota zostanie przeznaczona na rozwój Wolnych Lektur.

Przypisy:

1. Ks. 2, Pieśń XX — poeta przebywający na dworze biskupa Piotra Myszkowskiego wyraża swoją tęsknotę za żoną. W pieśni tej widoczny jest duży wpływ elegii Propercjusza poświęconych rozłące ukochanych z powodu podróży. [przypis redakcyjny]

2. W przypisach gwiazdką oznaczono wyrazy, które są używane do dziś, ale których znaczenie w Pieśniach jest odmienne od znaczenia obecnego. [przypis edytorski]

3. zazdrość zjednałeś (...) w mojej małej osobie — spowodowałeś zazdrość (u żony) o moją skromną osobę. [przypis redakcyjny]

4. teskliwy (starop.) — smutny; tęskniący. [przypis redakcyjny]

5. na twym obroku — na twym utrzymaniu; obrok: pokarm dla koni. [przypis redakcyjny]

6. niesposobny — słaby. [przypis redakcyjny]

7. użyć — doznać. [przypis redakcyjny]

8. jej sercem — z takim sercem, jak ona. [przypis redakcyjny]

9. społeczny nama (starop.) — wspólny nam. [przypis redakcyjny]

10. warując — strzegąc się. [przypis redakcyjny]

11. lichy (daw.) — słaby, drobny. [przypis redakcyjny]

12. zakładów zgody — rękojmi („zakładników”) zgody (małżeńskiej). [przypis redakcyjny]

13. przed sie nie bierze — nie rozważa. [przypis redakcyjny]

14. takowe zioła,/ Których smak pamięć domu wygładza — prawdopodobnie aluzja do przygody towarzyszy Odyseusza, który spożywszy lotos stracili pamięć i nie chcieli wracać do ojczyzny; wygładzać pamięć: zacierać. [przypis redakcyjny]

15. strony (daw.) — struny. [przypis redakcyjny]

16. nawiedzić (daw.) — odwiedzić. [przypis redakcyjny]

17. sromotny (daw.) — bezwstydny, przynoszący hańbę. [przypis redakcyjny]

18. zstawa (strop.) — nie brak. [przypis redakcyjny]

19. płony (starop.) — bezpodstawny. [przypis redakcyjny]

20. oboje / Twój urząd niesie — obie (te sprawy) należą do twojego urzędu. [przypis redakcyjny]

21. Na ludzkiej chęci wiszą — zależą od ludzkiej chęci. [przypis redakcyjny]

22. pragniewa (...) rozdzielona — pragniemy, rozdzieleni (starop. liczba podwójna). [przypis redakcyjny]

Wesprzyj Wolne Lektury!

Wolne Lektury to projekt fundacji Wolne Lektury – organizacji pożytku publicznego działającej na rzecz wolności korzystania z dóbr kultury.

Co roku do domeny publicznej przechodzi twórczość kolejnych autorów. Dzięki Twojemu wsparciu będziemy je mogli udostępnić wszystkim bezpłatnie.

Jak możesz pomóc?

Przekaż 1% podatku na rozwój Wolnych Lektur:

Fundacja Wolne Lektury

KRS 0000070056

Wspieraj Wolne Lektury i pomóż nam rozwijać bibliotekę.

Przekaż darowiznę na konto: szczegóły na stronie Fundacji.

Wszystkie zasoby Wolnych Lektur możesz swobodnie wykorzystywać, publikować i rozpowszechniać pod warunkiem zachowania warunków licencji i zgodnie z Zasadami wykorzystania Wolnych Lektur.

Ten utwór jest w domenie publicznej.

Wszystkie materiały dodatkowe (przypisy, motywy literackie) są udostępnione na Licencji Wolnej Sztuki 1.3.

Fundacja Wolne Lektury zastrzega sobie prawa do wydania krytycznego zgodnie z art. Art.99(2) Ustawy o prawach autorskich i prawach pokrewnych. Wykorzystując zasoby z Wolnych Lektur, należy pamiętać o zapisach licencji oraz zasadach, które spisaliśmy w Zasadach wykorzystania Wolnych Lektur. Zapoznaj się z nimi, zanim udostępnisz dalej nasze książki.

E-book można pobrać ze strony: http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/piesni-ksiegi-wtore-piesn-xx

Tekst opracowany na podstawie: Pieśni Jana Kochanowskiego księgi dwoje, Drukarnia Łazarzowa, Kraków, 1586

Wydawca: Fundacja Nowoczesna Polska

Publikacja zrealizowana w ramach projektu Wolne Lektury (http://wolnelektury.pl). Reprodukcja cyfrowa wykonana przez Bibliotekę Narodową z egzemplarza pochodzącego ze zbiorów BN.

Opracowanie redakcyjne i przypisy: Aleksandra Sekuła, Olga Sutkowska, Piotr Wilczek.

Okładka na podstawie: rosmary@Flickr, CC BY 2.0

Plik wygenerowany dnia 2024-04-11.